ANKARA, 08908(BYE)--- Yabancı basın-yayın organlarında  08 Ağustos 2002 tarihlerinde yayımlanan, Türkiye-AB ilişkilerine  yer verilen haber ve yorumlarda şu hususlara değinilmektedir:

AZERBAYCAN BASINI:

Yeni Azerbaycan gazetesinde (08/08) "Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne Üyeliği Kaçınılmazdır" başlığıyla yayımlanan bir yazıda, bu yıl siyasi ve ekonomik alanda Türkiye'de ciddi  değişikliklerin beklendiği, siyasi değişikliklerin 3 Kasım'da yapılacak olan  seçimin ardından ortaya çıkacağı, ekonomik değişikliklerin  ise ülkenin AB'ye kabulü konusu kapsamında ele alınacağı ifade edilmektedir.  AB'ye kabul edilmek için Türkiye’nin ciddi taahhütler üstlendiği, bu aşamaya gelinceye kadar da uzun bir yol kat ettiği belirtilen yazıda, Türkiye-AB ilişkilerinin tarihsel sürecinden söz edilmektedir. Siyasi krizden daha tam olarak çıkamamış ve genel seçim  arifesinde olan Türkiye Parlamentosu’nun AB'ye karşı üstlenilen  taahhütlerin hepsini yerine getirdiği, bu taahhütler arasında  Kürtçe yayına izin verilmesi ve idamın kaldırılması gibi  hususların da bulunduğu vurgulanan yazıda, ancak Batı  basınında yer alan yazılara göre, Türkiye Parlamentosu'nun  kabul ettiği reform paketinin yeterli olmadığı kaydedilmekte ve “Esasen bu konuda  Türkiye'nin nüfusunun çokluğu, gelişen ekonomisi, ekonomide  tarım sektörünün önemli yer tutması, politikacıların borsa  ve Türk ekonomisi üzerindeki büyük etkileri temel engeller  olarak gösterilmektedir. Ancak bununla birlikte, Ankara'nın  bu engelleri ortadan kaldırma yönünde ciddi çabalar  gösterdiği de kaydediliyor. Diğer taraftan Türk ordusunun  politikada ve kanunların hayata geçirilmesindeki büyük rolü de  olumsuz yönler olarak ifade ediliyor. AB'de Yunanistan'ın  Türkiye'ye yönelik düşmanca tutumu devam ediyor. Yunanistan, mevcut durumdan ve AB üyeliğinden yararlanarak siyasi şantaj  yoluyla Kıbrıs meselesini çözmeye çalışıyor... Tabii ki Türkiye'nin AB'ye kabulü ülke için büyük bir  başarıdır. Bu adım Türkiye'yi kalkındıracak ve refah  düzeyini yükseltecek bir adımdır. Ancak taahhütlerin yerine  getirilmesiyle birlikte ortaya çıkacak olumsuz sonuçlarla  Türkiye artık karşı karşıya kalmış bulunuyor. Gelecekte de karşılaşacaktır” denilmektedir.

            İNGİLTERE BASINI:

Financial Times Deutschland gazetesinin (08/08) "Türkler Kapının Girişinde Bekliyor" başlıklı ve Thomas Klau imzalı yazısında, TBMM’de gerçekleştirilen reformlarla Ankara’nın, bu uzun yolculuğunun en önemli  ve en büyük adımını attığı ifade edilmekte, ancak, Türkiye'nin  Avrupa politikasına girebilmek için önünde kat etmesi gereken uzun bir yol olduğu  kaydedilmektedir. Reformların, hem pratik hem de sembolik  açıdan çok büyük önem taşıdığı vurgulanan yazıda, reformların, tam anlamıyla  hayata geçirilmesi durumunda, ülkenin dış yüzünün büyük ölçüde değişeceği  ve Türklerin kendine güvenlerinin geleceği belirtilmektedir. Avrupalıların çoğu ve Türklerin bir kısmının inancının  aksine, katı Kopenhag Kriterleri’nin Türkiye'deki demokrasi ve  piyasa ekonomisinin önünde engel değil, değişimin motoru ve bunların, dinamizmi Ankara ve Brüksel'de alınan her yeni siyasi  kararla artan reformların itici gücü olduğu ifade edilen yazıda, şu değerlendirmeye yer verilmektedir:

            “Bütün bu gelişmeler sadece adayları değil, AB'yi de etkiliyor. AB Komisyonu, Ekim ayında bir rapor sunacak.  Raporda, Türkiye'nin, hapishanelerden orduya ve hatta  ekonomiye kadar daha birçok düzenleme yapması gerektiği  belirtilecek. Ancak şimdiye kadarki çabalar ve gerçekleştirilen  reformlar da göz önünde bulundurulacaktır. Türkiye, Aralık ayında  yapılacak AB zirvesinde kendilerine müzakere tarihinin  verilmesini istiyor. Ancak Brüksel bunu onaylamayacaktır.  Aksi takdirde Kopenhag Kriterleri'ni daha da zorlaştıracaktır.  Ancak, Türkiye'de ekonomik ve siyasi alanlarda bir an önce  düzenlemeler yapılırsa AB, üyelik müzakerelerinin hangi  tarihte yapılacağını tartışmak için bir tarih belirtebilir.

            Türkiye, böyle devam ederse, en geç on yıl içinde  AB'ye girebilecek. AB'nin temel esasları, anlaşmalar ve  siyasi sözlerin tutulmasıdır. Demokratik ve ekonomisi sağlam  bir Türkiye'ye tam üyelik verilmemesi İslam dünyasını da çok  olumsuz etkilerdi. Bunu, Türkiye'nin AB'ye girebilmesinin  Ankara'nın elinde olduğunu, seçmenlerinden gizleyen siyasiler  de biliyor.

            2012 yılında, nüfusu en yoğun üye ülke olması beklenen  Türkiye AB'ye alınırsa, birlik sadece bir Hıristiyan uygarlaşma  projesi olmadığını kanıtlamış olacaktır. Bunun için de  Almanya, ilk sıradaki yerini kısa bir süre içinde Türkiye'ye  devretmek zorunda kalacaktır. Böyle bir durumda Fransa,  nüfus yoğunluğu sıralamasında üçüncü sıraya gerileyecektir.  Ancak birlikten kuvvet doğar. Rusya'ya 2030 yılına kadar  üyeliğin verilmesiyle, birleşme alanındaki birtakım çabalar  devam ettirilmiş olacaktır.”

            İRAN BASINI:

Iran Daily gazetesinde (08/08) "Uzun Yol" başlığı ve Nawab Khan  imzasıyla yer alan makalede, Türkiye’nin gerçekleştirdiği reformlar sonrası AB'nin  şüpheci bir yaklaşım sergilediği ve "bekle ve gör"  politikası uyguladığına dikkat çekilmektedir. Avrupalı siyasetçi ve analistlerin, hem aleni hem de gizli olarak, Ankara'nın, AB'ye doğru uzanan uzun yolunun,  taşlı ve engellerle dolu olduğunu söyledikleri belirtilen makalede, Alman Parlamentosu'nun CDU/CSU koalisyonunun, Avrupa işleri  sözcüsü Peter Hintze’nin, "Türkiye farklı bir siyasi kültüre sahip ve Avrupa'ya yolu hala oldukça uzun" şeklinde konuştuğu aktarılmaktadır. Türkiye'de siyasi gelişmeleri, ordunun kontrol ettiğini  anımsatan Hintze’nin, "Demokrasilerde bunun tam tersi olur, ordu  siyasetten sonra gelir" dediği, ayrıca, Türkiye'nin  ekonomik yapısının, Avrupa'nın serbest piyasa prensiplerinden  uzakta olduğunu ve bir diğer büyük engelin ise, Türkiye'nin  insan hakları sicili olduğunu söylediğine işaret edilen makalede, Alman sözcünün görüşlerinin, Avrupa'da Türkiye ile ilgili  yaygın görüşleri yansıttığı ifade edilmektedir. Türkiye’nin, AB'ye tam üyelik için 1987 yılında başvuruda  bulunduğu, ancak 1999 yılında tam üyelik için aday ülke  olarak kabul edildiği hatırlatılan makalede, Türkiye’nin şimdi, aralık ayında Danimarka, Kopenhag’da  yapılacak AB zirvesinde, katılım görüşmeleri için bir tarih  belirlenmesini istediği, Brüksel’in, kararın ekim ayında,  Türkiye'nin ilerleme raporunun sunulmasından sonra  verileceğini bildirdiği kaydedilmektedir. “Türkiye’nin Müslüman oluşu, üyelik durumunda çok sayıda Türk işçinin AB ülkelerine akın etmesi, AB’nin halen, 2004 yılında üye olmaları  beklenen on aday Doğu Avrupa ülkelerinin  asimilasyonu ve tam entegrasyonu ile uğraşması, Türkiye'nin bulunduğu coğrafi konumu nedeniyle gereksiz bir şekilde Avrupa'yı da bölgesel sorunlara  çekebileceği ihtimali” Türkiye’nin AB yolu üzerindeki engeller olarak gösterilen makalede, ABD’nin ise 15 ülkeli birliğe,  Türkiye'yi Batı'ya bağlayabilmek için kapılarını açık tutması yönünde baskı yaptığı ve bölgeye yönelik planları ve bölgeden çıkarları bulunan  ABD’nin, istikrarlı bir Türkiye'yi, yalnız AB üyeliğinin garanti  edebileceğine inandığına dikkat çekilmektedir.

KIBRIS RUM BASINI:      

Fileleftheros gazetesinin (08/08) "Tarihi Bir Türk Kararı" başlıklı ve Richardos Someritis  imzalı yorumunda, TBMM’de kabul edilen reformlardan söz edilmekte, idam cezasının kaldırılması ve Kürtçe konuşma, öğrenme, kitap okuma, radyo ve televizyonlarda yayın yapma hakkı verilmesini içeren reformlar “tarihi” olarak nitelendirilmektedir. Bu şekilde AB'nin, ülkenin üyeliği için koymuş olduğu  şartlardan birçoğunun yerine getirildiği belirtilen yorumda, değişikliklerin, aşırı milliyetçiler dışında hemen hemen herkesin olumlu oyunu aldığı, AB’nin, değişikliklerle ilgili bu kararı memnunlukla karşıladığı ve bunların uygulanışlarını dikkatli bir şekilde inceleyeceğini belirttiği ifade edilmektedir. Yorumda, idam cezasının kaldırılmasıyla Öcalan’ın idamdan kurtulduğu, bugüne kadar “Türk uzlaşmazlığının, Öcalancılığın ve  PKK'nın maceraperestliğinin kurbanı” olan Kürtlerin "gün  yüzü görmeyi" umabilecekleri ifade edilmekte ve şu ifadelere de yer verilmektedir: “Türkiye'nin savunma stratejisinin önceliklerindeki  değişiklikler kadar, karar anı da çok önemlidir: Ülke,  seçimlere hazırlanıyor. ‘Kemalist rejim’, yine İslamcılar,  demokratikler, uzlaşmacılar (acaba öyle olabilirler mi?)  ve diğerleri ile yarışacak. Ülkenin Avrupa sürecinin Kürt  unsuruna yönelik iki jestle (Öcalan ve dil) sağlamlaşması  amacıyla alınan bu kararın, iç barışı sağlaması ve birçok  Kürt vatandaşı kendi tarafına çekmesi olasıdır. Ayrıca  geniş Kürt bölgesindeki (Irak ve İran) gelişmeler de Türk  yönetimini bu olağanüstü dönüşe sevk etmiş olabilir. Doğal olarak gelecek, tahmin edilemez. Ancak tahmin  edilmesi gereken şey, bizim tutumumuz, diyalog ve  Avrupa'daki ısrarımızdır. Bu, muhataplarımızın sorunlarını  anlamamızı, onlara soğukkanlı, dostane ve sistemli bir  şekilde yardım etmemizi gerektirmektedir. Elbette  Türkiye'nin Avrupa demokratik modernleşme fikirlerinde  ‘gözümüzü açık tutmalıyız’. Bu, hem Türkiye'nin, hem bizim,  hem barışın hem de karşılıklı işbirliğinin çıkarınadır.”

            RUSYA BASINI:

Novoye Vremya dergisinde (08/08) "Avrupa ve Askeri Darbe Arasında" başlığı ve Aleksandr Kustarev imzasıyla yayımlanan yazıda, Türkiye’deki son siyasi gelişmeler ele alınmakta, yaşanan siyasi ve ekonomik krizin askeri müdahaleyi gündeme getirebileceği iddia edilmektedir. Türk ordusunun,  ta Atatürk zamanından bu yana laik ve Avrupa'ya yönelmiş bir  ordu olduğu ve ülkede laik liberal demokrat rejimi korumak için  anayasal düzene zaman zaman ara vermek zorunda kaldığı belirtilen yazıda, sistemin şu anda “tökezlemeye”  başladığı, zira Avrupa Birliği’nin, Türk politikasının  artık bir etkeni haline geldiği, anayasal bir ihlal olursa,  bu gelişmenin Türkiye'nin AB'ye girmesini önlemek için vesile  olacağına işaret edilmektedir. Koalisyon ortakları arasında AB konusunda ortaya çıkan görüş ayrılığından da söz edilen yazıda, Cem, Derviş ve Özkan üçlüsünün oluşturduğu üçlü ittifakın, Türkiye'nin siyasi manzarasını tamamıyla değiştirebileceği, ancak hala kurulu bir teşkilatı ve iyi düşünülmüş bir  parti programı olmamasının dikkat çekici olduğu ifade edilen yazıda, seçim sonrası belirsizlik dile getirilmektedir. Yazıda, Türkiye’nin coğrafi konumundan kaynaklanan önemi ve AB ile ilişkileriyle ilgili olarak da şu değerlendirme yapılmaktadır:

            “Sonuç olarak Türkiye'de karmaşık bir siyasi düğümün meydana  geldiğini söyleyebiliriz. Bu düğümün mutlaka çözülmesi gerekiyor  çünkü dünya politikasında Türkiye şimdi kilit rol oynamaktadır.  Örneğin, şu anda Afganistan'daki barış gücünün komutası  Türkiye'de. Üstelik ABD, Saddam Hüseyin'e karşı Türkiye'nin desteğine  ihtiyaç duyuyor. Bu husus, ülkede şimdikinden daha istikrarlı  bir siyasi sistemin var olmasını gerektiriyor. AB de, Türkiye'nin Kıbrıs konusundaki tutumunu  kesinleştirmesini istiyor. Yoksa Kıbrıs'ın AB'ye girmesi  gecikecek ve dolayısıyla AB'nin doğuya ve güneye genişlemesi  engellenmiş olacak. Türkiye için önemli olan şey, ya AB'ye üye olmak, ya da  en azından üyelik konusunun AB'nin genişleme programına  resmen alınmasını elde etmektir. Etkili bir gazeteci, eğer  bunlar olmazsa, Türkiye'nin Özbekistan'a, yani ABD'nin Irak  ve İran'a karşı askeri bir hava alanına dönüşeceğini söyledi.”