BASIN

ALMANYA BASINI:

Frankfurter Allgemeine Zeitung’un (14/08) "Tüm Haritaların Dışında" başlıklı ve Lorenz Jaeger imzalı yorumunda, Türkiye’nin AB’ye üyeliği konusu ele alınmakta, bu bağlamda kabul edilen reform paketinin önemi vurgulanmaktadır. Avrupa Birliği'nin (AB) belgelerinin, "Avrupa" sözcüğünün hangi anlama geldiğini açıkça tanımlamadığı belirtilen yorumda, evrensel olarak geçerli olan insan haklarının tanınmasının, Avrupa'ya üyeliğin gerekçesi olarak kabul edilmesinin tartışılabileceği kaydedilmektedir. Cumhuriyetle başlayan reform hareketleriyle Avrupalılaşma yoluna girildiğine işaret edilen yorumda, ancak, günümüzde Avrupa yanlısı ve karşıtlarından oluşan iki kesimin ortaya çıktığı ifade edilmektedir. Bu durumun da AB’ye üyelik yolunda büyük engel oluşturacağı, çünkü, Türklerin üye olmasından sonra Avrupa'da Protestan’dan çok Müslümanların yaşayacak olmasının kaygı uyandırdığı ileri sürülen yorumda, şu ifadelere de yer verilmektedir: “Aday ülkelerin yerine getirmesi gereken Kopenhag kriterleri arasında demokratik-hukuk devleti düzeni, insan haklarına saygı gösterilmesi ve işleyen bir piyasa ekonomisi en önemlileri. Ama bunların sadece Avrupa'ya öz normlar olduğu da iddia edilmiyor. İnsan haklarına riayet eden, piyasa ekonomisini gerçekleştiren her ülke bu yüzden Avrupalı olmuyor; özellikle de bunların yerine getirilmesi, Avrupalıların baskısını gerektirecekse... Hukuki, ekonomik ya da askeri kriterlerle Avrupalılık düşüncesi kazanılamaz. Ya coğrafi açıdan? Türkiye'nin sadece küçük bir bölümü Avrupa'da, geri kalan kısım ise Asya'da bulunuyor. Tabii ki başka haritalar da var. Avrupa'nın felsefe, aydınlanma, bilim ya da sanatsal olarak da haritası çizilebilir. Bu haritaların hiçbiri diğeri ile aynı olmayacaktır. Her biri başka bir doruğa işaret edecektir. Ama hepsi, Portekiz'den Polonya'ya, İskandinavya'dan Sicilya'ya dek uzanan bir iletişim alanını içerecektir. Sonuçta bilimsel ya da sanatsal anlamda bir uçta ortaya konulan, diğer uçta yankısını (veya tepkisini) bulacaktır. Fakat ne aydınlanmada, ne de karşı aydınlanmada bu sürece katılacak ve kendini dinletebilecek bir Türk felsefesi var. Sibelius ya da Puccini'yi dinleyen, Avrupa'nın nereye kadar uzandığını bilir ve -aydın olarak kabullenmek istemese de- sınırın nerede sona erdiğini duyar. Kültürel anlamda var olan Avrupa haritalarının hiçbirinde Türkiye'yi bulmak mümkün değildir. Buna rağmen üye olması durumunda, AB meşruluğunu ve saygınlığını o denli yitirecektir ki, şu an var olan euroyla ilgili kuşkular bunun yanında çocuk oyuncağı kalacaktır.”

İNGİLTERE BASINI:

Reuter gazetesinde (14/08) "Türk Siyasi Partileri, Endişelerin Ortasında Birlik Arayışında" başlıklı ve Ralph Boulton imzalı haberinde, Türkiye'de, seçim çağrısından iki hafta sonra, siyasi yelpazenin merkezinde yer alan siyasetçilerin bir karmaşa yaşıyor olmalarının, bazıları tarafından İslami bir tehlike olarak görülen bir partinin iktidar yolunda yavaş yavaş ilerlemesine ortam hazırladığı ileri sürülmektedir. Ekonomik krizle boğuşan ve Washington tarafından komşusu Irak'a karşı düzenlenecek bir operasyonda kritik bir öneme sahip olarak görülen Türkiye'nin geleceğinin, şimdi büyük ölçüde, eski ekonomi Bakanı Kemal Derviş'in parçalanmış merkez solu birleştirme çabalarına bağlı olabileceğine işaret edilen haberde, AKP liderlerinin kendilerini muhafazakar demokratlar olarak tanımladıkları ve İran gibi militan İslamcı devletlere kur yapan, AB'yi reddeden Refah Partisi'nin ‘hatalarından’ ders aldıklarını söyledikleri belirtilmektedir. Haberde, ayrıca, en fazla kredi sağladığı Türkiye'yi destekleyen Washington ve IMF’nin ise sadece dinlediği ve sessizliklerini koruduğuna dikkat çekilmektedir.

İTALYA BASINI:

La Repubblica gazetesinde (14/08) "Derviş: Batı ve İslam Dünyası Arasında Bir Köprüyüz" başlığı ve Marco Ansaldo imzasıyla yayımlanan mülakatta eski Devlet Bakanı Kemal Derviş’in görüşlerine yer verilmektedir. "Türkiye'nin Avrupa'ya, Avrupa'nın da Türkiye'ye ihtiyacı var. Ankara tarafından geçenlerde onaylanan -Öcalan'ın idam cezasının kaldırılması ve Kürt dilinde yayın hakkı dahil- reformlar bu yönde atılan tarihi bir adımdır. Ancak, Avrupa da Türklere doğru adım atmalı ve Müslümanlara açılmalıdır. Bu anlaşmanın pek çok yararı olabilir. Bunlardan ilki, Orta Doğu'da yaşanabilecek savaşlardan kaçınmak olacaktır" diyen Derviş’in, “Türkiye'nin AB'ye girişi artık daha mı yakın?” sorusuna, “Biz, uzun zamandır geniş müzakereler yapıyoruz ve işte aniden reformlar kabul edildi. Kimse bunu beklemiyordu. Bu, tarihi bir adım oldu. Bu her şeyin çözüldüğü anlamına gelmiyor, ancak bu sürecin sonunun, AB'ye tam üye olarak katılmak olması oldukça önemli. Umarım artık Brüksel de ileri doğru adım atar. Avrupa'nın Türkiye'ye, Türkiye'nin de Avrupa'ya ihtiyacı var” şeklinde yanıt verdiği belirtilmektedir. Mülakatta, “İlk önce Türkiye, Avrupa'nın büyük müttefiklerinden biri, ABD'nin öncelikli ortağı ve bir hayli zamandır Avrupa Konseyi'nin olduğu gibi, NATO'nun da 50 yıldır üyesi olduğunu hemen belirtelim” diyerek, Ankara’nın AB’ye katılmasının zorunluluğunu dile getiren Derviş’in, “Türkiye, AB'ye ne gibi yararlar sağlayabilir? Ancak, AB bünyesinde yerini alacak 60 milyon Müslüman, Batı için bir tehlike oluşturmaz mı?” sorularını da şöyle yanıtladığı aktarılmaktadır: “Avrupa'nın Müslümanlara açılması gerektiğine inanıyorum. AB'de güçlü bir şekilde yer alan bir Türkiye, Orta Doğu'daki tartışmaların azalmasını sağlayabilir. Ankara'nın, ABD ve Irak arasında üstlendiği rol yersiz değildir... Avrupa ülkelerinde bu konuya ilişkin büyük bir tartışma olduğunu biliyorum. Ancak, eğer Avrupa dini kriterleri değil de, Kopenhag kriterleri mevcut ise, ortak hedefleri ekonomik gelişme ile insan haklarına saygı ise ve Ankara bunları başaracaksa, ortada hiçbir zorluk görmüyorum. Aksi takdirde, AB'ye giriş kriterlerinin yeniden belirlenmesi gerekir.”

MISIR BASINI:

Nile TV International kanalında (13/08) Yasser Abdel Hakim'in yönettiği Front Line programına konuk olan Türkiye'nin Kahire Büyükelçisi Aykut Çetirge’nin, "Türkiye, AB'ye Üyelik Yolunda Önemli Reformlar Gerçekleştirdi" dediği aktarılmaktadır. Mısır'ın Zagazig Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Nabil Hilmy'nin de katıldığı programda, Büyükelçi Çetirge’nin, Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne üyelik yolunda gerçekleştirdiği reformlar, ABD'nin olası Irak saldırısına karşı Türkiye'nin tutumu, Filistin sorununun çözüme kavuşturulması konusunda Ankara'nın sarf ettiği çabalar ve Türkiye-İsrail ilişkileri konusunda bilgi verdiği belirtilmektedir. Büyükelçinin, programda, katılımcı Prof. Dr. Nabil Hilmy ve programı yöneten Yasser Abdel Hakim'in de sorularını yanıtlayarak, Türkiye'nin AB'ye üye olmak için bütün gücüyle çalıştığını ve bu konuda reformlar yaptığını söylediği, Müslüman Türkiye'nin katılımıyla AB'nin kültür yönüyle zenginlik ve çeşitlilik kazanacağını ve Türkiye'nin, AB'nin tam üyesi olacağını, AB içinde ikinci sınıf üye ülke konumunda olmayacağını vurguladığı aktarılmakta ve şöyle denilmektedir: “Türkiye'nin Irak sorununa barışçıl bir çözüm bulunmasını istediğini belirten büyükelçi, Türkiye'nin olası saldırı öncesi bütün diyalog yollarının denenmesini istediğini söyledi. Büyükelçi ayrıca, Kuzey Irak'ta Kürt devleti kurulması olasılığının bulunmadığını kesin bir dille belirtti. Türkiye'nin Filistin'i ilk tanıyan ülkelerden biri olduğunu hatırlatan büyükelçi, Türkiye'yi ziyareti sırasında Yaser Arafat'ın devlet başkanı düzeyinde karşılandığını belirterek, Türkiye'nin Filistin-İsrail anlaşmazlığına çözüm bulunması için çeşitli platformlarda çaba sarfettiğine dikkat çekti.”

RUSYA BASINI:

Vremya gazetesinin (14/08) "Türkiye'deki Kriz Zirveye Ulaştı" başlıklı ve Semyon Çarniy imzalı internetten sağlanan haberinde, Türkiye’de son yaşanan siyasi gelişmelerden söz edilmekte, kabul edilen reform paketiyle krizden çıkılmaya çalışıldığı ifade edilmektedir. İdam cezasına ilişkin tartışmalardan sonra, Parlamentoda idam cezasının kaldırılmasının Kürt sorunu ile yani idam cezasına çarptırılan Öcalan ile ilgisine işaret edilen haberde, Kürtçe yayın ve eğitim hakkını yasaklayan mevzuat ve Kürt halkının yaşadığı iki Güneydoğu ilinde olağanüstü hal durumunun kaldırılmasının da önemi vurgulanmaktadır. Böylece Ankara’nın, AB'ye aday ülkeler listesine gireceğini ve dolayısıyla, icab eden yardımları ve ticari imtiyazları elde edeceğini umduğu ileri sürülen haberde, Başbakan Ecevit’in adımının, milliyetçi ve İslamcı partilerin seçimlerden zaferle çıkacakları tahminine karşılık, seçimlerdeki barajı aşması için son şans olarak değerlendirilebileceği kaydedilmektedir. Avrupalı diplomatların, Ankara'nın uyum çabalarını olumlu bir şekilde değerlendirdikleri, ancak, yapılanların uygulanmasının gerektiğini de düşündüklerine dikkat çekilen haberde, buna ilave olarak Türkiye'nin, Kıbrıs ve Yunanistan'la olan ilişkisini düzenlemesi gerektiği de dile getirilmektedir.

ÜRDÜN BASINI:

El Düstur gazetesinin (14/08) "Türkiye Üyelik Hayaline Yaklaştı mı?" başlıklı ve Yakup Cabir imzalı internetten sağlanan haberinde, Türkiye’nin, Türk parlamentosunun AB'nin istediği reform paketini onaylamasından sonra, AB üyeliğine yaklaşmış gibi göründüğü, ancak gerçekte üyelik yolunun hala güçlüklerle dolu ve önünde bir dizi engel olduğu ifade edilmektedir. Bu engellerden bir kısmının, Türkiye'nin iç durumuyla, bir kısmının da AB içindeki bazı çevrelerin Türkiye gibi farklı bir kültüre sahip bir ülkenin sadece Avrupalıların alındığı bir kulübe alınmasının doğru olup olmayacağı konusunda ortaya attıkları kuşkularla ilgili olduğu ifade edilen haberde, ayrıca, Türkiye'de yaşanan siyasi gelişmelerin de olumsuz etkisinden söz edilmektedir. Öte yandan AB içindeki çoğunluğun, Türkiye gibi 70 milyon nüfuslu Müslüman bir ülkeyi Avrupa kulübüne almanın doğru olup olmayacağı konusunda büyük kuşkular taşıdığına işaret edilen haberde, şu ifadelere de yer verilmektedir: “Bu kuşkuları ortaya atanlar, Türkiye'nin AB Üyeliğinin, Avrupa sınırlarının Türkiye'den gelecek iş gücüne açılması ve Avrupa ülkelerine doğru Türk göçüne yönelik bütün engellerin kaldırılması anlamına geldiğine dikkat çekiyorlar. Böyle bir göçü, üyelik gerçekleştikten sonra bile olsa ne devletler, ne de halklar ister. Bu kuşkuları taşıyanlar, Türkiye'nin AB üyeliğini olabildiğince geciktirmek için ellerinden geleni yapmaya çalışacaklardır. Bu süre içerisinde de, uzun yıllardan beri Avrupa ülkelerinde yaşayan Türk göçmenlerin karşı karşıya bulunduğu ırkçılık karşısında Türklerin şevki kırılabilir. Türk parlamentosunun reformları kabul etmesinden sonra AB, bu adımı memnuniyetle karşıladığını açıklamakta sakınca görmedi. AB'ye göre bu adım, Türk liderlerin çoğunun AB değerleri ve ölçütlerini benimsemek istediğini gösteriyor. Ancak Avrupalıların da dediği gibi, bu adımın genel olarak değerlendirilmesinin yapılabilmesi için ayrıntılı gözden geçirilmesi gerekir. AB Komisyonu yaptığı açıklamada, herkesin önümüzdeki aylarda dikkatle izleyeceği durumun, uygulamanın nasıl olacağı olduğunu vurguladı. Dolayısıyla reformlar, sonunu ancak Avrupalıların belirleyebileceği uzun bir yolun başlangıcından başka bir şey değildir.”

Merkezi New York'ta olan Central Eurasia Project of Open Society İnstitute'in Eurosianet isimli internet sayfasında 14 Ağustos 2002 tarihinde "Türkiye Reform Dalgası İle Gözlerini Avrupa Birliği'ne Dikti" başlığı ve Mevlüt Katık imzasıyla yer alan yazıda, Türkiye'de, Ekonomiden Sorumlu Devlet Bakanı Kemal Derviş'in istifası dahil olmak üzere, siyasi ve ekonomik “kargaşa” sürerken parlamentoda sivil özgürlükleri genişletebilecek ve Avrupa Birliği ile entegrasyonu hızlandırabilecek bir dizi reformun kabul edildiği, Türkiye'deki bazı yorumcuların söz konusu yasama hareketini Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluşundan beri Türkiye'de gerçekleştirilen üç büyük reformist hareketten beri olarak nitelendirdiği ifade edilmektedir. Avrupa Birliği’nin Ankara'nın birliğe üye kabul edilme olasılığını değerlendirmeye almadan önce, Türkiye'nin hukuki yapısında çeşitli değişikliklere gidilmesi konusunda ısrarlı olduğu belirtilen yazıda, arasında Kürtlere daha fazla haklar verilmesi ve idam cezasının kaldırılmasının da yer aldığı AB uyum yasaları olarak bilinen reform paketinin kabul edilmesinin önemi vurgulanmaktadır. Türk politikacıların, Avrupa liderlerinin aralık ayında yapılacak Kopenhag zirvesinde Türkiye'nin resmen üyelik müzakerelerine başlayabileceği açıklamalarını beklediklerine işaret edilen haberde, yasaların içeriğinden söz edilmektedir. Şu ana kadar, reformlara yönelik olarak Avrupa başkentlerinden kısıtlı tepki geldiği vurgulanan yazıda, Brüksel'deki AB yetkililerinin parlamentonun hamlesini memnuniyetle karşılarken Türkiye'nin birliğe üyelik isteğinin gerçekleşmesinin daha çok bu yasaların nasıl uygulanacağına bağlı olduğunu belirttikleri kaydedilmektedir. Yazıda, ayrıca, reform paketinin onaylanmasına rağmen, Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne girme umutlarının hükümete ilişkin soru işaretleri nedeniyle gölgelendiği, seçim sonuçları konusunda da bir belirsizliğin hakim olduğu da ifade edilmektedir.