EKİM 1954

1 Ekim 1954

— Ankara :

Başvekilimiz Adnan Menderes, Almanya Federal Cumhuriyeti Hükümetinin dâvetine icabet etmek ve Şansölye Adenauer'in memleketimize yaptığı resmî ziyareti iade için Almanya'ya gitmek üzere bugün saat 11 de uçakla İstanbul'a müteveccihen şehrimizden ayrılmıştır.

Başvekilimizle birlikte Hariciye Vekili Porf. Fuat Köprülü, Millî Müdafaa Vekili Ethem Menderes. Başvekâlet Müsteşarı Ahmet Salih Korur, Hariciye Vekâleti Umumî Kâtibi Büyükelçi Muharrem Nuri Birgi, İktisat ve Ticaret Vekâleti Müsteşarı Munis Faik Ozansoy, Atina Büyükelçimiz Settar İlksel, Başvekâlet Hususî Kalem  Müdürü Muzaffer Ersü ve Başvekâlet Yaveri Üsteğmen Hayrettin Sümer de aynı uçakla İstanbul'a gitmişlerdir.

Reisicumhurumuz Celâl Bayar ile birlikte sivil hava alanına gelen Başvekil Adnan Menderes burada basta Reisicumhurumuz Celâl Bayar olmak üzere Başvekil Yardımcısı Devlet Vekili  Fatin Rüştü Zorlu, Devlet Vekilleri Dr. Mükerrem Sarol ve Osman Kapani, Vekiller, Büyük Millet Meclisi ve Demokrat Parti Meclis Grubu Reisvekilleri, mebuslar, generaller ve amiraller, Vekâletler müsteşarları ve ileri gelenleri, basın mümessilleri ve meydanda toplanmış kalabalık bir halk kütlesi tarafından uğurlanmış ve kendisine «iyi yolculuklar dilenmiştir.

— Adana :

Büyük Millet Meclisi Nafia Encümeni Keis ve Azaları ile Nafia Vekâleti Karayolları Umum Müdürlüğü mensuplarından müteşekkil heyet yurt içinde yapmakta olduğu tetkik gezisine devam etmektedir.

Geceyi Mersin'de geçiren heyet, bu sabah Mersin liman bölgesinde tetkiklerde bulunmuş ve Bölge Liman Müdürü Lie Hollanda Kraliyet Liman İnşaat Şirketi Mersin Liman Müdürünün   izahatım   dinlemiştir.

Heyet tetkiklerini müteakip saat 10.30 da Tarsus'a müteveccihen hareket etmiş ve Tarsus'ta da inşası tamamlanmış olan Atatürk İlkokulu ile diğer ilkokulları ve yeni hal binasını

— Siyasî gelişmenin mühim bir anında Türkiye Başvekili Ekselans Adnan Menderes Federal Almanya Şansölyesi Dr. Konrad Adenauer'in ziyaretini iade maksadiyle Almanya’ya gitmektedir.Bu ziyaretin iyi semereler vermesi ve Türk-Alman milletleri arasındaki sıkı işbirliğinin inkişafı için imkânlar mevcuttur.

— Adana :

Adana Valisi Cemal Dinç, bugün tertiplediği bir basın toplantısında, 1954-1955 ders yılı Maarif çalışmaları haklımda izahat vermiştir.Valinin bu izahatına göre, vilâyetin 2.795.827 lira elan 1954 yılı bütçesinede 1.159.405 lira   Maarif hizmetlerine harcanmıştır.Vekâletin ve Özel idarenin Maarrife tahsisleri 1954 de 1.557.405 liradır. Dördü merkezde, ikisi de Ceyhan ve Osmaniye de olmak üzere 6 ilkokul yapılmaktadır. 27 köy okulundan 18 i vilâyetçe ve 9 u da köylü vatandaşların fedakârlığıyle yapılmaktadır.

Ortaokulu bulunmayan Saimbeyli, Pozantı ve Bayçe kazaları da bugünlerde okullarına kavuşacaklardır. Adana Lisesi binası ile Erkek Sanat Enstitüsü motorculuk inşaatı devam etmektedir. Ceyhan Erkek Sanat Okulu ile Osmaniye Akşam Kız Sanat Okullarının temeli atılmıştır. Karaisalı Orta Okulu önümüzdeki yıl bitecektir. Adana Kız Öğretmen Okulu binasının temeli atılmak üzeredir. Kız Lisesine ilâve edilen pavyonun inşaatının bitirilmesine çalışılmaktadır.

1953 yılında ilkokul birinci sınıfa 2842 öğrenci alınmış ve 263 birinci sınıf açılmışken, 1954 de sınıf adedi 295 e çıkarılmış ve 3500 öğrenci kaydedilmiştir.

Orta öğretim müesseselerine, bilhassa ortaokul birinci sınıflarına öğrenci kayıtları fazla olduğundan, birinci sınıf adedi 103 ten 112 ye çıkarılmıştır.

— Ankara :

Doğuda kurulacak olan Atatürk Üniversitesi ile ilgili çalışmalar devam etmektedir. Amerikalı profesörlerle Atatürk Üniversitesi  Merkez  İcra Komitesi üyeleri, program gereğince bugün üç grup halinde tetkiklerine devam etmişlerdir.

Birinci grup. Veteriner Fakültesi ile Veteriner tesisleri üzerinde incelemelerde bulunmuştur. İkinci grup, Sanat okullarında, liselerde e&itim sistemleri ve metodları, sınıf mevcutları, okulların idaresi ve öğretim kadroları hakkında izahat almıştır. Üçüncü .grup ise, Nafıa Vekâletinin teşkilâtı hakkında bilgiler edindikten sonra Hidro-elektrik tesisleri, demiryolları inşaatı, limanlar ve Sular İdaresi Umum Müdürlüğünün vazifeleri ile yaptığı işler üzerinde izahat almış, müteakiben Karayolları Umum Müdürlüğüne giderek.. Umum Müdürlüğün teşkilâtı, yol plânlarının tanzim. şekilleri, teknik teçhizatı, kadroları, bütçeleri ve mümasil içleri hakkında istatistik! bilgiler elde etmiştir. Daha sonra yapılmış işlerimizi gösteren proje ve maketler üzerinde incelemeler yapılmıştır.

Bütün bu incelemeler saat 13.30 a kadar devam etmiştir. Öğleden sonra silolar ve mümasili işler üzerinde tetkiklerde  bulunulmuştur.

Beş Amerikalı ve altı Türk Profesör ve uzmanından müteşekkil heyet, yarın saat 6.40 da uçakla Van'a hareket edecektir. Hazırlanan programa göre, iki gün Van'da ve üçer gün de Diyarbakır, Erzurum ve Elâzığ bölgelerinde tetkikler yapacak olan heyet, 14 Ekim 1954 tarihinde Ankaraya avdet etmiş olacaktır. Müteakiben heyet İzmir ve İstanbulda da tetkiklerde bulunacak ve neticede bu tetkikler değerlendirilmek üzere raporlar tanzim edilecek, munzam kontratların ana hatları çizilecek ve hazırlanacak lüzumlu plânları ile birlikte Vekâlete takdim edilecektir.

—   Gaziantep :

Dün, Adana - Toprakkale asfalt işlerini tetkik ettikten ve Toprakkale İskenderun arasındaki eğitim ve kurs proje yol inşaatı, yol çalışmaları ve onarımı hakkında   ilgililerden   izahat aldıktan sonra geceyi şehrimizde geçiren, Büyük Millet Meclisi Nafıa Encümeni Reis ve azaları ile Karayolları Umum Müdürlüğü mensupları ve Bölge Müdürlerinden müteşekkil heyet, bu sabah, bölge makine grup â-mirliği makine parkı sahası ile asetilen istihsal tesisleri ve sun'î gübre fabrikasını gezmiştir. Daha sonra heyet, liman inşaat bölge müdürlüğünden İskenderun, limanının tevsii ve tahmil-tahliye iğleri ile ilgili çalışmalar hakkında izahat almıştır.

İslahiye'ye .hareket ederek, İslahiyedeki yeni Sağlık Merkezi, ile gümrük binası inşaatım gezdikten sonra yollarına devam eden heyet, İslahiye-Gaziantep yol inşaatını görerek ilgililerden izahat almış ve saat 17.00 de şehrimize gelmiştir.

— Ankara :

Makine ve kimya endüstrisi kurumu silâhlı işçiler kooperatifi tarafından mensupları olan işçiler için (Devlet Demiryolları hastahenesi sırasında ve çiftlik yolu üzerindeki sahada inşa ettirilmesi kararlaştırılan 225 evin temel atma merasimi bugün saat 16 da yapılmıştır.

Törende Reisicumhurumuz Celâl Bayar, Çalışma Vekili Hayrettin Erk-men, mebuslar, Çalışma Vekâleti müsteşarı, Makine Kimya Endüstrisi Kurumu ve Silâh Fabrikası ileri gelenleri, işçi mümessilleri, işçiler ve kalabalık bir davetli kitlesi hazır bulunmuştur.

Törende ilk sözü Ankara İşçi Sendikaları Birliği Reisi almış, Türk işçisinin senelerden beri hasretini çektiği mesken sahibi olma arzusunun her geçen gün tahakkuk safhasında büyük hamlelerle ilerlediğini söylemiş ve hükümetin işçi refahını temin ve şükranlarını belirtmiştir.

Bundan sonra Çalışma Vekili Hayrettin Erkmen şu konuşmayı yapmıştır:

Muhterem Reisicumhurumuz, sevgili işçi vatandaşlarım;

Bugün 225 işçi ailesinin sıhhî evlere kavuşturulması faaliyetini tesit ediyoruz.

Bugün  güzel  ve mamur  Ankaramızı şirin ve mamur bir mahalle daha katılması   hazırlıklarını tercid  ediyoruz. Evlerin kısa bir zamanda ikmali ve müreffeh aile yuvalar   teşkil etmelerini temenni ediyorum.Bütün vatan sathında giriştiğimiz imar hareketlerinin bir şubesini teşkil eden işçi evleri inşaatı en mühim iş merkezlerimizde süratle   gelişmektedir. Sosyal politikamızın lüzum ve değeri milletçe teslim edilmekte,işçi  vatandaşlarımız bu hayatî dâvaların halledileceğine inanmış bulunmaktadır.

Milletçe kalkınmamızda ve iktisadî inkişafımızda mesuliyet ve şeref hisseleri bulunan işçi vatandaşlarımız kendilerini sıhhî ve Ödeme güçleriyle ölçülü evlere kavuşturmaya azmetmiş bir iktidara, memleket kaderinin. tevdi edilmiş bulunmasındaki mâna ve isabetini anlamışlardır.

Bu sebepledir ki işçilerimiz, hükümetle her sahada  işbirliği yapmak, sermayeyi   iktisadî  hayatın ve kendi iş yerlerinin hayat kaynağı telâkki etmek gibi sağlam esaslara uygun hareket ediyorlar.Esasen bizim  sosyal, politikamızın dayanağı inanış, sermaye ile emek menfaatlerinin zıt değil bilâkis müşterek  olduğudur.

Bütün bir milletçe benimsenen bu görüş  sayesindedir  ki mukaddes  topraklarımız  sınıf    kavgalarına sahne olmıyacaktır. İş verenlerimizle İşçilerimiz güzel bir ahenk içinde iktisadî istikbalimize hizmet ediyorlar.

İnşasına başlanan evlerin sahipleri için iş hayatimiz için ve bütün yurdumuz için hayırlı olmasını yürekten temenni ederim.

Bu konuşmalardan sonra temele ilk harcı Reisicumhurumuz Celâl Bayar «Hayırlı ve uğurlu» olması temennisiyle koymuş ve müteakiben evlerin inşa edileceği saha gezilmiş ve plân üzerinde Reisicumhurumuz Celâl Bayar'a  izahat  verilmiştir.

— İstanbul:

Başvekilimiz Adnan Menderes, Alman Federal Cumhuriyeti Hükümetinin daveti üzerine ve   Şansölye   Dr. Conrad Adenauer'in memleketimize yaptığı resmî ziyareti iade için beraberinde Hariciye Vekili Prof. Fuad Köprülü ve Resmî bir heyet ile basın mensupları olduğu halde hususî bir S.A.S. uçağıyle Münih'e gitmek üzere bu sabah saat 9.30 da Yeşilköy'den hareket etmiştir.

Başvekilimizi uğurlamak üzere İstanbul şehri sabahın erken saatlerinden itibaren hararetli bir faaliyete geçmiş, Sayın Menderes'in geçeceği bütün yollar boyunca binlerce İstanbullu yer almıştır.

Baştanbaşa bayraklarla donatılmış ve yeşil dallarla süslenmiş olan Yeşilköy Hava Meydanında da Başvekilimizi uğurlamak üzere bütün hazırlıklar tamamlanmış bulunuyordu. Yolların muhtelif noktalarında olduğu gibi Hava Meydanının girişine de bir tak kurulmuş, bayraklar v.e dallarla süslenmiş ve bu girişte üzerinde "Sayın Başvekilimiz yolunuz açık, seyahatiniz her zamanki gibi uğurlu olsun» ibaresi görülen büyük bir levha bulunuyordu.

Başvekilimiz Adnan Menderes beraberlerinde Hariciye Vekili Prof. Fuad Köprülü. İstanbul Valisi ve Belediye Reis Vekili Prof. Gökay olduğu halde saat 8.30 da otomobille Park otelden ayrılmış, seyahetleri sırasında Başvekâlete vekâlet edecek olan Millî Müdafaa Vekili Ethem Menderes v.e diğer zevat ta büyük bir otomobil kafilesi halinde Başvekilimizi takip etmişlerdir. Sabahın erken bir saati olmasına rağmen otel civarı.. Taksim Meydanı çok kalabalık vatandaş kütlesi ile dolu bulunuyordu. Başvekilimizin bulundukları otomobil görünür görünmez Taksim meydanını dolduran halk büyük sevgi tezahüratında bulunmuş, alkışlar, «Yaşa, varol, yolunuz açık ve uğurlu olsun» nidaları etrafı çınlatmıştır. Bu arada meydanda yer almış bulunan şehir bandosu marşlar çalmıştır.

Başvekilimiz Adnan Menderesin ve refakatindekilerin bulundukları otomobil kafilesi bir alkış tufanı ve konfeti yağmuru altında Taksimden İstiklâl caddesi yoluyle Tünele gelmiş, güzergâhta yer almış bulunan öğrencilerin alkışları ve hararetli sevgi tezahüratı arasında Tünelden kıvrılarak Şişhane yoluyla Atatürk Bulvarına  vasıl olmuştur.

Atatürk Bulvarı üzerinde sabahtan beri Başvekilimizi beklemekte olan halk otomobil kafilesinin görünmesiyle sayın Menderes bir alkış tufanı ve konfeti yağmuru ile karşılanmıştır.

Halk Başvekilimize bir taraftan sevgi tezahüratında bulunurken öte yandan da «Alman milletine sıcak selâmlarımızı götürün, yolunuz açık, Uğurlu olsun nidaları ortalığı kaplamıştı.

Burada yer almış bulunan Denizcilik Bankasının haliç tersanesi ile Tekel Fabrikalarına mensup vatandaşlar Başvekilimizi «yaşa, varol, yolun açık olsun» nidaları ve alkış sesleri ile karşılamıştır. Vatandaşlar Başvekilimizin bulunduğu otomobilin etrafını sarmışlar ve sevgilerini coşkun bir şekilde izhar etmişlerdir, halkımızın Başvekilimize yaptıkları tezahürat sırasında «Alman milletine sıcak selâmlarımızı götürün» tarzındaki ifadeleri Türk milletinin bu seyahatin mâna ve değerini içlerindeki samimî duyguları belirtiyordu.

Otomobil kafilesi Atatürk Bulvarından tezahüratın şiddeti karşısında güçlükle geçebilmiş, oradan Fatih-Edirnekapı yoliyle Yeşilköy istikametine  doğru ilerlemiştir.

Atatürk Bulvarından çıkıldıktan sonra Fatih Meydanına gelinmiş, burada meydanda yer almış bulunan itfaiye takımı sayın Başvekilimizi siren çalmak  suretiyle selâmlamıştır.

Yeşilköy Hava Meydanının methalinde civardan kamyonlar dolusu gelen kalabalık vatandaşlar yer almışlar, davul ve zurnalariyle sevine ve sevgi tezahürlerinde  bulunmuşlardır.

Başvekilimizin ve refakatindeki zevatın otomobilleri göründüğü zaman meydanda ve civarda müthiş bir alkış tufanı kopmuş «Yaşa, varol, güle güle git, uğurla git» nidaları ortalığı kaplamıştı.

Başvekilimiz Adnan Menderes, Hariciye Vekili Prof. Fuad Köprülü, Millî Müdafaa Vekili Ethem Menderes, İstanbul Valisi ve Belediye Reis Vekili Prof. Gökay ile birlikte otomobilden inmiş, bu esnada methalde yer alan bir polis müfrezesi sayın Başvekilimize selâm resmini ifa etmiştir.

Başvekilimiz Adnan Menderes alkışlar arasında meydana dahil olmuş ve burada Büyük Millet M.eclisi Reisi Refik Koraltan kendisini çok samimî bir surette karşılamıştır.

Bu esnada meydanda başta sancağımız bulunan bir ihtiram kıt'asi ve protokola dahil zevat yerlerini almış bulunuyordu.

Başvekilimiz ihtiram kıt'asının yanında kendisini selâmlıyan kurmayların ayrı ayrı ellerini sıkmış ve müteakiben kıt'ayi teftiş etmiştir.

Başvekilimiz Adnan Menderes daha sonra sırasiyle meb'uslar. Genel Meclis Üyeleri. Vilâyet ve Belediye erkânı, Adliye erkânı, Üniversiteler Rektörleri ve Dekanları, Bankalar Umum Müdürleri. Ticaret Odası mensupları, partililer, cemaatler Reislerinin ve kendisini uğurlamağa gelenlerin ayrı ayrı ellerini sıkarak kendilerine veda .etmiş ve hazır bulunan uçağa doğru ilerlemiştir. Bu sırada meydanda bulunan vatandaşların alkış ve sevgi tezahürleri son haddini bulmuştu,

Başvekilimiz Adnan Menderes bu arada kendisiyle görüşen Alman D.D.A. Ajansı muhabirine şunları söylemiştir:

«Türkiye ile Almanya arasında esasen mevcut samimî münasebetlerin bundan sonra da çok daha dostane bir şekilde inkişaf edeceğine kattiyetle eminim.

Başvekilimiz Adnan Menderes uçağa binecekleri sırada İstanbul Radyosuna da şunları söylemiştir:

« Memleketten ayrılırken bütün vatandaşlarıma en iyi hislerimi ve vedalarımı arzederim.. Bu seyahatin memleketlerimiz için hayırlı neticeler vermesini candan temenni ederim.»

Başvekilimiz Adnan Menderes bundan sonra alkışlar ve coşkun tezahürat arasında- uçağa dahil olmuş ve kendisine yapılan tezahürata elini sallıyarak selâm vermek suretiyle mukabele etmiştir.

Başvekilimiz Adnan Menderes ile refakatindekileri hamil bulunan uçak saat 9.40 da Yeşilköy Hava Meydanından Münih'e müteveccihen hareket etmiştir.

Aynı uçakla hareket eden resmî heyet azaları ve gazeteciler grubu şu zevattan  müteşekkildir:

Hariciye Vekili Prof. Fuad Köprülü. Başvekâlet Müsteşarı Ahmet Salih Korur, Hariciye Vekâleti Umumî Kâtibi Muharrem Nuri Birgi, Hariciye Vekâleti İktisadî İşbirliği Umumî Kâtibi Melih Esenbel, Maliye Vekâleti Müsteşarı Mehmet İzmen, İktisat ve Ticaret Vekâleti Müsteşarı Munis Faik Ozansoy, Merkez Bankası Umum Müdürü Nail Gidel, Beşvekâlet Hususî Kalem Müdürü Muzaffer Ersü, Başvekâlet Yaveri Hayrettin Sümer, Hariciye Vekâlet; Şube Müdürlerinden Doğan Türkmen, Almanya'nın Türkiye Büyük Elçisi Ekselans Dr. W. Haas ve eşi, Almanya Büyük Elçiliği Kültür Ataşesi Von Rummel. Gazeteciler gurubu: Cihat Baban, Mümtaz Faik Fenik, Bahadır Dülger, Selim Ragıp Emeç, Burhan Belge, Ahmet Emin Yalman, Burhan Felek, Etem İzzet Benice/ Faruk Gürtunca, Haldun Simavi. M. Nermi, Şevket Bilgin, Nihat Kürşat Mithat Perin, Sinasi Dersan, Muammer Baykan, Şerif Arzik, Alâettin Şeker, Cemil Sait Barlas, Adnan Atar, Mehmet Sürenkök.

3 Ekim 1954

— Ankara :

Reisicumhurumuz Celâl Bayar, bu sabah saat 9 da Samsun'a müteveccihen   şehrimizden   ayrılmıştır.

Reisicumhurumuza   Devlet  Vekili  Dr. Mükerrem  Sarol,   Nafıa Vekili Kemal

Zeytinoğlu, Çalışma Vekili, Hayrettin Erkmen, Rize mebusu Osman Kavrak, Başvekâlet Yüksek Murakabe Heyeti Reisi Cevat Adıgün, âzası Lütfi Şayian, Et ve Balık Kurumu Umum Müdür Muavini Refet Artunar, Başyaver Kurmay Albay Refik Tulga, Yaver Binbaşı Mustafa Tayyar refakat etmektedirler,

— Darende :

İller Bankasının yardımıyla Belediye tarafından yaptırılan ilçemizin Hidro -elektrik santralı bugün yapılan bir törenle işletmeye açılmıştır. Bu münasebetle yapılan törende vilâyet ve civar kazalardan gelen davetliler ve kalabalık bir vatandaş topluluğu hazır bulunmuştur. Yapılan konuşmalarda elektriğin yurt kalkınmasındaki büyük Önemi anlatılmış ve yer yer kurulan bu gibi tesislerle yurdun birçok köşesinin daha nura garkedildiği belirtilmiştir.

Törenin yapıldığı esnada Devlet Vekili Dr. Mükerrem Sarol, Nafıa Vekili Kemal Zeytinoğlu ve İller Bankası Umum Müdürü tarafından gönderilen telgraflar okunmuş ve santral, darendelilere hayırlı ve uğurlu olması, temennisiyle Bingöl Vali Muavini tarafından işletmeye tır.

—  Çorum :

Reisicumhurumuz Celâl Bayar, beraberinde Devlet Vekili Dr. Mükerrem Sarol, Nafıa Vekili Kemal Zeytinoğlu, Çalışma Vekili Hayrettin Erkmen ve diğer zevat olduğu halde bugün saat 13.30 da Çorum'a teşrif etmiştir.

Daha Ankaradan hareketindenberi yol güzergâhında yer yer toplanan vatandaşların sevgi gösterileri arasında ilerliyen Reisicumhurumuz, Vilâyet hududunda Çorum Mebusları. Çorum Valisi, Belediye Reisi, Parti Başkanı ve bir temsilci kitlesi tarafından selâmlanmış ve saat 12.20 de Sungurlu'ya muvasalatında tezahüratla karşılanmıştır.

Sungurluların sevgi ve muhabbet gösterileri ve şiddetli alkışlarıyla karşılanan Reisicumhurumuz otomobillerinden inerek halkın arasında yaya olarak Belediyeye kadar gelmiştir. Burada1 Sungurluların samimî hasbi-hallerde bulunan Sayın Bayar, daha sonra yine tezahürat arasında Çorum'a müteveccihen Sungurludan ayrılmıştır.

Saat 13.30 da Çorum'a gelindiği zaman baştanbaşa bayraklar ve üzerinde «hoş geldiniz aziz Reisicumhurumuz» ibaresi yazılı tanklarla donatılmış bulunuyordu. Şehir methalinde toplanan Vilâyet Erkânı, mektepliler ve çok kalabalık bir halk kitlesi Reisicumhurumuz Celâl Bayar ve beraberinde bulunanlar?, büyük muhabbet gösterileriyle karşılamış ve selâmlamışlardır. Burada otomobilden inen. Reisicumhurumuz kalkın sevgi gösterilerine mukabelede bulunmuş ve kendisini karşılamağa gelenlerin ayrı ayrı ellerini sıkmak suretiyle iltifatta  bulunmuştur.

Reisicumhurumuz müteakiben Vali Konağına gitmiş ve öğle yemeğini burada yedikten sonra Samsun'a müteveccihen saat 15 te Çorum'dan hareket etmiştir.

Reisicumhurumuz Celâl Bayar, Çorum'a muvasalatında olduğu gibi ayrılışında da tezahüratla uğurlanmıştır.

— Samsun :

Reisicumhurumuz Celâl Bayar beraberinde Devlet Vekili Mükerrem Sarol, Nafia Vekili Kemal Zeytinoğlu, Çalışma Vekili Hayredtin Erkmen, ve diğer zevat olduğu halde bu akşam saat 18.45 de Samsun'u şereflendirmiş ve büyük bir tezahüratla karşılanmıştır.

Reisicumhurumuz Celâl Bayar, saat 15 te Çorum'dan ayrıldıktan sonra güzergâh üzerinde bulunan Merzifon, Havza ve Kavak ilçelerini de ziyaret etmiş, halkla hasbıhallerde bulunmuş ve tezahüratla karşılanıp uğurlanmıştır.

Sayın Bayar, yollar boyunda kendisini istikbale koşan köylü vatandaşlarla da görüşmelerde bulunmuş ve saat 16 da Havza ilçesini teşrif .etmiştir. Havzalılar Devlet Reisimizi büyük bir heyecan ve hararetle selâmlamışlardır. Kasaba methalinde otomobilden inen Reisicumhurumuz halkla beraber yaya olarak gazinoya kadar yürümüş ve burada muhtelif mevzular üzerinde yaptıkları görüşmelerden sonra Samsun'a müteveccihen  yollarına   devam   etmiştir.

Reisicumhurumuz Celâl Bayar, saat 18.45 de Samsun'a muvasalatlarında baştan başa bayraklarla ve ışıklarla donatılmış bulunan şehirde binlerce Samsunlunun büyük sevgi tezahüratı  ile karşılanmış  ve  selâmlanmıştır.

Vilâyet hududunda Samsun mebusları Ekrem Anıt, Rahmi Gümüşoğlu, Hamdi Tekay, Ömer Güriş, Abdullah Eker, Vali Turgut Başkaya, Belediye Keisi Nusret Ulusoy, Tugay Komutanı Albay Necati Çakanışık, Demokrat Parti Vilâyet İdare Heyeti Başkan Vekili Hamit Kenber tarafından karşılanan Reisicumhurumuz şehir methalinden itibaren vilâyete kadar caddelerin her iki tarafını dolduran Samsunluların şiddetli alkışları arasında, onları selâmlıyarak ilerlemiş ve Vilâyete   gelmiştir.

Bu müddet Vilâyette meşgul olan Reisicumhurumuz, gece Belediye tarafından şereflerine Şehir Kulübünde verilen yemekte hazır bulunmuştur.

— Ankara :

Bugünkü Halkçı Gazetesinde, kömür istihsalimizin azaldığına dair intişar eden bir haber üzerine malûmatına müracaat ettiğimiz İşletmeler Vekili Fethi Çelikbaş, Anadolu ajansına şu beyanatta   bulunmuştur:

«Mükerreren ifade ve beyan ettiğim veçhile. Ereğli kömür havzasında istihsalimiz düşmemiş, bilâkis artmıştır.

Elimizde mevcut resmî istatistiklere göre 1948 de 2.500000 tondan ibaret bulunan   taşkömürü  istihsali, 1950 de ancak 2.650.000 tona yükselebilmişken. 1953 te 3.557.810 tona baliğ olarak istihsalimizde rekor teşkil eden bir miktara varmıştır. 1954 yılında halimizde rekor teşkil eden bir miktara varmıştır. 1954 yılında hâlen dokuz ayın istihsal rakamlarının, 1953 senesinin aynı dokuz aylık devresine ait rakamdan 85.392 ton fazla bulunmasına göre, istihsalimiz, içinde bulunduğumuz 1954 yılında 3.600.000 tonu tecavüz edecektir. Daha Ağustos ayında 447.641 ton olan tuvenan kömür istihsali son zamanlarda mahallinde alınan tedbirler sayesinde yükselmiye başlamış ve eylül ayı istihsali, ağustos ayına nisbetle 19.402 ton fazlasiyle 467.043  tona varmıştır.

senesinin eylül ayında satılık taşkömürü  istihsali 294.809 ton İken,1954 eylülünde bu miktar 302.473 tona  baliğ  olmuştur.Artış 7664 tondur.

Memleketimizde kaydedilen süratli iktisadî inkişaf sebebi ile, her türlü eşyanın sarfiyatı artmış bulunmaktadır. Demir, çimento, kereste gibi inşaat malzemesi, şeker, çay, kahve gibi yiyecek maddeleri, yünlü ve pamuklu mensucat, petrol, benzin, hülâsa her çeşit maddenin yıllık sarfiyatı artarken, kömür istihlâkimizin de çoğalması tabiidir. Esasen memleketimizdeki iktisadî ve içtimaî kalkınmanın acık delilleri her çeşit maddenin istihlâkinde kaydedilen bu artışlardır. İstihlâkin artışı, hayat standardının yükselişini ifade eder ki, memleketimiz İçin mesut hâdise buradadır.  

istihlâkin her sahada ve bu arada gerek enerji kaynağı ve gerekse yakıt maddesi olarak kömürde de çoğalmış olması bir vakıadır. Bu vakıa üzerinde durmaksızın istihlâkimizi henüz karşılayabilecek bir seviyeye yükselmemiş olmasını tenküd etmek yerinde değildir.

Burada tarihî bir hakikat olarak tesbit etmek gerekir ki, C.H.P. iktidarı, enerji ve kömür dâvasına lâyık olduğu ehemmiyeti maalesef vermemiştir.

Yukarıdaki rakamlar, Zonguldak havzasında taş kömürü istihsalinin azalmayıp, bilâkis çoğaldığını göstermekte iken, Ereğli Kömür İşletmesi İdaresinde herhangi bir personel değişikliği yapılmıyacağı tabiidir. Bu itibarla Halkçı gazetesinin Bartın gazetesinden naklen aldığı haberde mevzubahs edilen, havza eski Umum Müdürlerinden bir zatın tekrar Umum Müdürlüğe getirilmesi için kendisine teklif yapıldığı da hilafı hakikattir. Eski Umum Müdürlerden herhangi bir kimseye hiç bir vazife teklifi yapılmamıştır. Ereğli Kömür İşletmelerine dair yapılan neşriyatın hakikî mahiyet ve maksadı bu vesileyle ortaya  çıkmış  bulunmaktadır.

Bu keyfiyet, elbette, umumî efkârın nazarından kaçmıyacaktır.»

4 Ekim 1954

— Samsun :

Geceyi Samsunluların misafiri olarak geçiren Reisicumhurumuz Celâl Bayar, bu sabah saat 10 da beraberinde Devlet V.ekili Dr. Mükerrem Sarol, Naifa Vekili. Kemal Zeytinoğlu, Çalışma Vekili Hayrettin Erkmen ve diğer zevat olduğu, halde vilâyete gelmiş ve burada tertip .edilen kabul resminde Vilâyet ve tugay mensupları ile kazalardan gelen heyetleri ayrı ayrı kabul ederek tanışmıştır.

Sayın Bayar daha sonra Vilâyet Müdürlerinin iştirakiyle yapılan bir toplantıda, Vilâyet isleri üzerinde görüşmelerde bulunmuş ve bunu takiben de Sinop heyetini kabul etmiştir.

Reisicumhurumuz, Vilâyetten ayrılışını müteakip meydanda toplanan halkın şiddetli alkışları arasında Mart ayı sonunda uğurlu elleriyle temeli atılmış bulunan Samsun Liman inşaatı bölgesine gitmiştir. Büyük bir ihtiyacı karşılayacak olan Samsun limanının bir an evvel ikmali irin hummalı bir faaliyet sarfedilen inşaat mahallinde Reisicumhurumuz Celâl Bayar'a Nafia Vekili Kemal Zeytin-oğlu ve mühendisler tarafından etraflı malûmat verilmiş ve inşaat mahalli Reisicumhurumuz tarafından gezilmiştir.

Sayın Bayar, daha sonra Et ve Balık Kurumu soğuk hava tesislerine teşrif etmiştir. Burada Umum Müdür Muavini Refet Artunar soğuk hava tesislerinin faaliyeti hakkında izahatta bulunmuştur. Buna göre,. Temmuz 1954 ayı bidayetinden itibaren eylül 1954 ayı sonuna kadar depolarda 36.665 kilo balık ve 58.442 kilo mütenevvi gıda maddeleri muhafaza edildiği, 378.290 kilo buz satışı yapılarak 18.163 lira hasılat temin edildiği, hâlen depolarda mevcut mallardan temin edilecek gelir miktarının tahminen 7.500 lira, bugüne kadar da temin edilen, gelirin 28.381 lira olmak üzere ceman 35.881 liralık hasılatın temin edildiği, buna mukabil giderlerin de 28.613'lira olduğu anlaşılmaktadır.

Daha sonra Reisicumhurumuz Celâl Bayar, soğuk hava tesislerinden ayrılmış ve tüccar kulübünde saat 12.15 te şereflerine verilen öğle yemeğinde hazır  bulunmuştur.

— Samsun :

Reisicumhurumuz Celâl Bayar beraberinde Devlet Vekili Dr. Mükerrem Sarol, Nafıa Vekili Kemal Zeytinoğlu, Çalışma Vekili Hayrettin Erkmen ve diğer zevat olduğu halde bugün saat 13.50 de Giresun vapuruyla Trabzon'a müteveccihen Samsun'dan ayrılmıştır.

Reisicumhurumuz Celâl Bayar, Samsun'dan ayrılışında Samsun mebusları, Vali, Belediye Reisi, Tugay Komutanı, Emniyet Müdürü ve diğer zevatla çok kalabalık bir halk topluluğu tarafından hararetle uğurlanmıştır.

Reisicumhurumuz Celâl Bayar'ı hâmil bulunan Giresun vapurunu Samsunlular motörler ve takalarla bir müddet denizde takip ederek teşyi etmişlerdir.

—İstanbul :

On günden beri memleketimizde tetkik ve temaslar yanmakta olan Yugoslav Hey'eti Başkam Dr. Tonko Soljan 4 Ekim Pazartesi günü sabahı bir Yugoslav tayyaresiyle Belgrad'a hareket etmiş ve Et ve Balık Kurumu Balıkçılık İpleri Müdürü Zeyyad Krom ile kurumun, ileri gelenleri tarafından uğurlanmıştır.

Beraberindeki heyet 2 Ekim günü Bios Yugoslav arattırma gemisi ile şehrimizi terk  etmiş  bulunuyordu.

Ayrılmadan evvel Dr. Soljan Anadolu Ajansına aşağıdaki beyanatta bulunmuştur:

«Memleketinizde gerek Et ve Balık Kurumunda, gerek Hidrobioloji Enstitüsünde Ve gerekse Balık Müstahsil ve Konservecileri ile yapmış olduğumuz görüşmeler açık ve samimî bir hava irinde cereyan etmiştir. Balıkçılık konusunda her .iki memleketin faaliyeti birbirini tamamlayıcı mahiyettedir. Yugoslavya ile Türkiye arasındaki teşriki mesai tabiatiyle Türk balıkçılığının inkişafı ve istihsalin artmasına müncer olabilir. Bu gaye ile yapılan görüşmelerde her iki memleket arasında yapılacak işbirliği esasları bahis mevzuu olmuş ve her iki tarafın fikir, tecrübe, bilgi ve mütehassıs teatisi düşünülmüştür. Bu meyanda balıkçı melzeme ve teçhizatı alım satımı ve tuzlamacılık ve konservecilik işlerinde beraberce çalışmak imkânları  aranmıştır.

Bu geniş mahiyette konuşmaların bazı anî ve pratik neticeleri olmuştur. Meselâ hey'etimiz Türk balıklarına talip olmuş ve hey'etimizden bir balıkçılık uzmanı Et ve Balık Kurumunun misafiri olarak İstanbul'da kalmıştır.

Aynı şekilde teşekkül edecek bir heyeti Yugoslavyadaki meslektaşlarıyla tema/s etmek üzere memleketimize davet etmiş bulunmaktayız. Memleketinizde görmüş olduğumuz iyi kabulden hakikaten dost ve kardeş bir memlekete gelmiş olduğumuzu anladık. Ümit ederiz ki bu temas ilerdeki  temaslara bir başlangıç olsun.»

—  Diyarbakır :

Yurt içinde bir tetkik seyahatine çıkmış olan Büyük Millet Meclisi .Nafıa Encümeni Reis âzalariyle Nafia Vekâleti Karayolları Umum Müdürlüğü mensuplarından müteşekkil hey'et bu gün şehrimize gelmiştir.

Dün geceyi Urfa'da geçiren hey'et bu sabah Urfa'da Vilâyet ve Belediyeyi ziyaret .etmiş ve yüz yataklı verem hastahanesi, hayvan sağlık merkezi binalarının inşaatını gezdikten sonra Diyarbakır'a  hareket   etmiştir.

Urfa-Diyarbakır yolu üzerinde onarım ve bakım işleriyle konkasör şantiyelerini gezen hey'et Hilvan kazasında halkla hasbıhallerde bulunmuş ve halkın dilek ve ihtiyaçlarını tesbit etmişlerdir. Siverek kaza merkezinde de tavakkufları esnasında sağlık merkezi inşaatında tetkiklerde bulunan hey'et yollarına devamla Diyarbakır'a gelmiştir.

Nafıa Encümeni Reis ve azaları şehrimizde hava alanı, alan tesisleriyle faaliyetlerini incelemiş ve Hıfzıssıhha binası, Kız Öğretmen Okulu birinci kısım inşaatını Erkek San'at Enstitüsü, yüz yataklı verem hastahanesi birinci kısım inşaatı ile yeni hayvan sağlık hastahanesi inşaatını gezmiş ve ilgililerden izahat  almışlardır.

Hey'et müteakiben Kara Yolları 9 uncu Bölge Müdürlüğünün yeni binası ile atölyelerini de gezmiştir.

Geceyi şehrimizde geçirecek olan Nafia Encümeni Reis ve azaları tetkiklerine devam etmek üzere yarın sabah, Bitlis'e müteveccihen şehrimizden  ayrılacaktır.

5 Ekim 1954

— Trabzon :

Reisicumhurumuz Celâl Bayar, beraberinde Devlet Vekili Dr. Mükerrem. Sarol, Nafia Vekili Kemal Zeytinoğlu, Çalışma Vekili Hayrettin Erkmen ve diğer zevat olduğu halde bu sabah saat 8 de Trabzon'u şereflendirmişlerdir.

Sabahın erken saatlerinden itibaren Trabzonlular Devlet Reisimizi karşılamak üzere rıhtımı doldurmuş bulunuyorlardı ve şehir baştan başa bayraklar  ve taklarla  süslenmişti.

Reisicumhurumuzu hâmil bulunan Giresun vapuru limana girdiği sırada bütün nakil vasıtaları düdük ve korna çalmak suretiyle sayın Bayar'ı selâmlamışlar ve basta Trabzon mebusları olduğu halde Mülkî ve Askerî erkândan müteşekkil bir hey.et vapura çıkarak Reisicumhurumuza hoş geldiniz demiştir.

Reisicumhurumuz Celâl Bayar, saat 8.50 de Giresun vapurundan rıhtıma ayak basmışlar ve Trabzonluların içten gelen sevgi gösterileri ile karşılanmıştır.

Sayın Bayar v.e beraberindekiler saat 9.10 da yine ayni tezahürat arasında Rize'ye müteveccihen Trabzon-dan ayrılmışlardır.

— Ankara:

Toprak Mahsulleri Ofisî Genel Müdürlüğünden aldığımız malûmata göre, 1 haziran 1954 tarihinden 30 eylül 1954 tarihine kadar müstahsileden 375.585 ton buğday, 13.344 ton çavdar, 10;500 ton mısır, 33.673 ton arpa ve 7.200  ton yulaf satın alınmıştır.

Alım yılı başından itibaren Almanyaya 93.000 ton, Avusturya'ya 11.000 ton, İtalya'ya 1.090 ton, Romanya'ya 65.000 ton, Yunanistan'a 10.000 ton buğday ayrıca İtalya'ya 15.000 ton çavdarla Almanyaya 20.000 ton arpa olmak ü-zere ceman 215.090 ton hububat satışı yapılmış ve bunlardan Almanya'ya 41.318 ton, Avusturya'ya 11.000 ton, İtalya'ya 1.090 ton, Romanya'ya 68.245 ton buğday, İtalya'ya 8.015 ton çavdar, Almanya'ya 8.623 ton arpa olmak üzere ceman 138.291 ton hububat teslim   edilmiştir.

Diğer taraftan yeni kampanya yılında harice satılan 106.201 kilo afyondan 99.021 kilosu teslim edilmiştir.

— Rize:

Reisicumhurumuz Celâl Bayar, Doğu Karadeniz bölgesine yapmakta olduğu ziyaretin üçüncü gününde Trabzon'dan sonra Rize'yi şereflendirmiştir.

Sayın Bayar, beraberinde Devlet Vekili Dr. Mükerrem Sarol, Nafia Vekili Kemal Zeytinoğlu, Çalışma Vekili Hayrettin Erkraen ve diğer zevat olduğu halde, Trabzon'dan ayrılışlarını müteakip Aratlı, Sürmene ve Of ilçeleriyle güzergâh, üzerinde bulunan bucak ve köyler halkı tarafından büyük sevgi ve muhabbet gösterileriyle karşılanıp uğurlanmışlardır. Yol boyunca sıralanan vatandaş topluluklarıyle mektepliler, Reisicumhurumuz, Celâl Bayar'ı selâmlamışlar ve Sayın Bayar da kendilerine aynı samimî hislerle mukabelede bulunmuştur.

Buralarda hakla samimî hasbihallerde bulunan ve gösterdikleri samimî hüsnükabule teşekkürlerini bildiren. Sayın Bayar, saat 12 ye doğru Of ilçesine geldiklerinde Ofluların büyük sevgi tezahüratı ile karşılanmıştır. Burada halkın şiddetli alkışları arasında Oflulara hitap eden Reisicumhurumuz, gösterdikleri sıcak alâka ve hüsnükabule teşekkürlerini bildirmekle söze başlamış ve Of'u bundan evvel bir kere daha ziyaret ettiğini, fakat bugünkü Of ile o zamanki Of arasında büyük farkların husule geldiğini söyledikten sonra vatandaşların iktidara karşı besledikleri itimat karşısında ilâve edeceği bazı hususlar mevcut olduğunu bildirerek, demiştir ki:

Şu halde sizlerin itimadınız karşısında bizlere düşen vazifeler vardır. Sizlere hizmet etmekle, sizin memlekete olan bağlılığınızdan, aile yurdunuza samimî bir şekilde hizmet etmek arzunuzdan eminiz. İşte bunun içindir ki, bu iki haslet birleşince muvaffakiyet kendiliğinden tecelli eder. Sizin serbest reylerinizle iktidara gelen hükümetiniz, sizin sevincinizle de beraberdir. Sizin kederinize, sizden ziyade müteessir olmaktadır. Onun için daima sizin hizmetinizde ve arzularınıza hizmet  etme yolundayız.»

Reisicumhurumuz daha sonra milletimizin daha ileri gideceğinden, iktisadî bakımdan daha iyi bir refah seviyesine ulaşacağından emin bulunmak tayız. Yakında bunun tecellisini görmek saadetini Cenabı Hak'tan niyaz ediyoruz.»

Daha sonra söz alan Devlet Vekili Dr. Mükerrem Sarol, Reisicumhurumuzun lisanında ifadesini bulan büyük sevgiye lâyık olmak için, hükümetiniz elindeki bütün imkânları sarf yoluna koymuş bulunmaktadır» demiş ve sözlerine devamla, Türk vatanının bir parçasının sakinleri olarak Ofluların iktidara karşı bu güven ve sevgilerinin baki kaldığı müddetçe el ele vermek suretiyle her istedikleri şeye nail olacaklarını bildirmiş, «Muhtaç olduğunuz mektep, yol, köprü ve diğer ihtiyaçlarınıza en kısa bir istikbalde kavuşmuş olacaksınız ve muhacerete mecbur kalmadan yurdunuzda mesut ve müreffeh yaşama imkânlarını bulacağınız: ümit etmekteyiz» dedikten sonra Oflulara derin muhabbet  ve  sevgilerini sunmuştur.

Ofluların, Of - Çaykara - Bayburt yolunun bir an evvel bitirilmesi yolundaki istekleri karşısında Nafia Vekili Kemal Zeytinoğlu da bir konuşma yapmıştır. Nafia Vekili bu konuşmasını bir sual ile başlıyarak «Niçin çok asil vatandaşlarımız arasında dolaşıyoruz?» demiştir. Bu suale cevap veren Kemâl Zeytinoğlu, «Şuna inanıyoruz ki, muhalefet yıllarındaki prensiplerimizi, iktidar yıllarında da devam ettirmek, Türk milletinin arasına ve ruhuna girerek memleket ihtiyaçlarını yerinde tesbit etmek için» demiştir.

Sözlerine devam eden Nafia Vekili, hükümet olarak Türk milletiyle elbirliği ve gönül birliği ederek, memleketin kaderini değiştirme yolunda oldukları fakat, eski iktidardan devralman mekanizmanın bütün ihtiyaçları karşılayamayacak derecede olduğundan, bir taraftan müsbet iş yapılmağa çalışıldığını, diğer taraftan da bozuk olan mekanizmayı tebdil ettiklerini bildirmiş, kendilerinin daima hizmet yolunda hummalı bir şekilde çalıştıklarını, ecnebi müşahit ve mütehassısların bile bunu idrâk ettiklerini söyledikten sonra, memleketin her köşesindeki imar hareketlerinde Of un da hissesine düşeni alacağını ve Of - Çaykara - Bayburt yolunu derhal  tetkik  ettireceğini  ifade  etmiştir.

Paha sonra Çalışma Vekili Hayrettin Erkmen, Oflulara hitap etmiştir. Çalışma Vekili bu konuşmasında demiştir ki:

Oflu hemşehrilerim, sizlere bugün aranızda bulunmaktan dolayı duyduğum meserreti ifade etmek istiyorum. Hırçın bir denizle, yalçın dağlar araşma sıkışmış olan Karedeniz halkı, evvelce başka diyarlarda hayatını idame etmek yolunu aramıştı. Çalışkan, vatansever Türk unsuru olan Karadenizliler, bugün hükümetle işbirliği sayesinde müreffeh bir ikbâle doğru gitmektedir. Dün bir avuç mısır için endişe duyanlar artık böyle bir tehlikenin ufukta belirmiyeceğine emin bulunmaktadırlar. Artık Karadenizli, mahsulâtını, İç Anadoluya yapılmasına başlanan yollar sayesinde taşıyabilecek ve muhtaç bulundu iktisadî refaha bir an evvel kavuşmaya bağlıyacaktır. Buna kısmen başlamıştır da. Hepinize başarılar dilerim.»

Müteakiben Oftan hararetli sevgi tezahürleri arasında ayrılan Sayın Bayar ve refakatindekiler, Eski Pazar, İyidere bucaklarına da uğramışlar ve saat 13.30 da  Rize'ye  gelmişlerdir.

Rize'ye 3 kilometre mesafede bulunan çay fabrikasında Reisicumhurumuz fabrika müdüründen etraflı izahat almıştır. İşçilerin alkışları arasında fabrikayı gezen Reisicumhurumuz Celâl Bayar'a verilen izahata göre, 1942 senesinde 38 bin kilo olan yaş yaprak rekoltesi, 1953 te hükümetin 135 dekar arazinin ekimine müsaade ettiğinden dolayı 2277 bin kiloyu bulmuş, 1938 de 30 kilo olan kuru çay istihsalâtı da bugün 700 kiloya çıkmıştır.

Fabrikadan ayrıldıktan sonra Reisicumhurumuz Celâl Bayar ve beraberindekiler Rize'ye vatandaşların büyük tezahüratı arasında girmişlerdir.

Rizelilerin içten gelen sevgi gösterileri ve Vilâyet meydanını dolduran halkın sürekli alkışları arasında Reisicumhurumuz Celâl Bayar, bir hitabede bulunmuş y.e saat 14.30 da Hopa istikametinde yoluna devam etmiştir.

8 Ekim 1954

— Hopa:

Reisicumhurumuz Celâl Bayar Rize den ayrıldıktan sonra. Çayeli, Pazar -ve Fındıklı kazalariyle güzergâh üzerinde bulunan bucak ve köyleri ziyaret etmiş ve saat 20.20 de Hopa'yı şereflendirmiştir.

Refaketlerinde Devlet vekili Dr. Mükerrem Sarol, Nafıa Vekili Kemâl Zeytinoğlu ve Çalama Vekili Hayrettin Erkmen ile diğer zevat olduğu halde Rize'den ayrıldıktan sonra halkın sevgi ve muhabbet gösterileri arasında Çayeli kazasına teşrif ve burada vatandaşların sevgi gösterileri ve selâmlanan Sayın  Bayar Belediye balkonundan Çayeli'lere hitap ederek gösterdikleri sevgi hürmet ve kabulden dolayı teşekkürlerini   bildirmiştir.

Sayın Bayar Çayeli' li vatandaşlara demokrasi rejimine olan bağlılıklarını görmekle çok mütehassis olduğunu îfade etmiş, her zaman Türk milletin emrinde çalışmağa azmetmiş bulunduklarını işaretle «hizmetlerimizden size ufacık bir hisse ayrılırsa, ondan en büyük sevinci evvelâ biz duyarız» dedikten sonra, şimdiye kadar -yapılan çalışmalardan netice alıyor muyuz?   sualini sormuştur.

Bütün Çaveli'li vatandaşlar hep bir ağızdan «Reisicumhurumuz sağolun, neticelerini alıyorsunuz, çok memnun  ve mesuduz»   demişlerdir.

Bugün elde edilen neticelerle iktifa edilmiyeceğini, vatandaşları daha fazla memnun etmenin çarelerini arayacaklarını bildiren Reisicumhurumuz iyi günler yasamaktayız, daha da parlak günler görecemiz. Bu ümit ile hepinizi muhabbetle selâmlarım demiştir.

Sayın Bayar, Çayeli ve Gündoğdu'da yapılan ikinci Ve üçüncü çay fabrikalarını gezmiş ve verilen izahattan dolayı memnun kaldıklarını bildirerek fabrikadan ayrılmıştır.

 Bayar, Çayeli'nden sonra uğradığı her yerde genç. ihtiyar, kadın, erkek, binlerce vatandaşlarımızın içten , gelen sevgi tezahürleriyle selâmlanmış ve uğurlanmıştır. Eşine ender tesadüf edilen bir kalabalık teşkil e-den ve vaktin gecikmiş olmasına rağmen elllerinde fenerlerle Devlet Reisimizi selamlamaya koşan vatandaşlarla samimî hasbihallerde bulunan sayın Bayar, kendisine karşı gösterilen teveccühe teşekkürlerini bildirmiş ve Pazar ile Fındıklı kazalarındaki ziyaretlerini müteakip Hopa'ya teşrif etmiştir.

Reisicumhurumuz Karadeniz bölgesinin Doçnı kısmına yapmakta olduğu bu ziyaret münasebetiyle program dışında kalan yerler halkını temsilen bir çok heyetlerle karşılanmakta ve bunlar mensubu bulundukları beldelerin hürmet ve sevgilerini Reisicumhurumuza bildirmektedirler.

Hopa'lılar büyük bir kalabalık halinde Reisicumhurumuz Celâl Bayar'ı muhabbetle ve hararetle istikbâl etmişlerdir. Kasaba methalinden itibaren bir insan seli arasından güçlükle ilerleyen Reisicumhurumuz, Hükümet konağının balkonundan şiddetli alkışlar arasında Hopa'lılara hitap etmiş, Hopa'lıların asil huzurlarına gelmenin şerefine nail olmaktan duyduğu memnuniyeti belirtmiş ve Hopa'nın Türk vatanının bir pırlantası olduğunu takdir ediyorum dedikten sonra, Hopa'lıların gayreti ve hükümetin yardımı ile Hopa'nın mamur olacağına ve daha da ilerleyeceğine emin olduğunu söylemiş ve vaktin çok gecikmiş olmasına rağmen ihtiyar ettikleri zahmetten, çalışma ve arkadaşlarına gösterdikleri hüsnükabulden dolayı teşekkürlerini bildirmiş ve Hopalı'ları muhabbetle selâmlamıştır.

Reisicumhurumuz, daha sonra Hükümet konağında bir müddet meşgul olmuş ve Askerî Gazinoda şerefine verilen akşam yemeğini müteakip Giresun vapuruna binerek, Trabzona müteveccihen Hopa'dan ayrılmıştır.

Reisicumhurumuz. Hopa'dan tezahüratla uğurlanmıştır.

— Rize: 

Reisicumhurumuz  Celâl Bayar,  Vilâyet meydanını dolduran binlerce Rizelilerin şiddetli alkışları arasında bir hitabede bulunmuştur.

Sayın Bayar: «Şehrinizi bir kere daha ziyaret etmek şeref ve saadetine nail oluyorum» diyerek sözlerine başlamış, Rize'ye ilk geldiğim zamanlarda demokrasi dâvası ve ferdî hürriyetlerin sağlanması yolundaki gayretlerini teşvik edici hareketleri görmekle bahtiyar kaldığını, daha o zamandan Rizelilerin hürriyetlerine ve lâyık oldukları refah ve saadete tam manâsiyle kavuşmaya muhtaç olduklarını memnuniyetle müsahade etmiş olduğunu bildirmiştir.

Milletin itimadı kazanıldıktan sonra buna mukabelede âciz kalınmadığım da sözlerine ilâve eden Reisicumhurumuz, karşılıklı itimat ve sevgi ile muvaffakiyet gayretinin yükseldiğini, bunun yakın misâline Rize'de tesadüf ettiklerini söylemiş ve görülen refah ile imar  hareketlerini  belirtmiştir.

Reisicumhurumuz Celâl Bayar sözlerine devamla demiştir ki:

İtisadî politika bahsinde de bir zihniyet değişikliği olduğuna nazaran, dikkatinizi celbetmek isterim. Biz, milletimizin hayrına ait müesseselerimizi milletimizin refahının emrine tahsis ediyoruz ve gece gündüz, bu yolda çalışıyoruz.»

Daha sonra sayın Bayar, Rize'ye gelmeden evvel Çay fabrikasının ziyaretinde fabrikanın tevsi edileceğini Öğrendiğini, çay meselesinde bu muhit ve memleketimiz hesabına azamî randıman almaya gayret edildiğini bildirmiş ve çay yetiştiren müstahsile verilen para miktarının altı milyon lirayı olmuş olmasından duyduğu memnuniyeti ifade etmiş «ben isterdim ki, bizim bu asıl muhitimizde birkaç altı milyonluk iş sahaları mevcut olsun, siz buna çok lâyıksınız.» dedikten sonra sözlerine şöyle devam etmiştir:

Sevgili vatandaşlarım, tuttuğumuz yol sizi iyiliğe götüren yoldur. Bize emniyet veren yoldur. Milletimizin sıhhatini, saadetini ve yüksek olan şerefini yükseltecek olan yoldur. Buna inanınız.  Sizin inancınız devam ettiği ve millet bu yüksek ahlâkı ile manevî kudretiyle iktidara karşı itimadını muhafaza ettiği ve mütesanit bulunduğu müddetçe, siz aziz Türk milleti, tarihin. en mümtaz sahifeler inde şerefli yer alacaksınız. Buna inanarak, kani olarak konuşuyorum.»

Sayın Bayar, müteakiben memleketin mukadderatına hâkim olan iktidarım nasıl bir yük ve ağır mesuliyet altında, bulunduğunu müdrik olduğunu hatırlatmış ve sözlerini şöyle bitirmiştir:

«Yolumuz çok nurludur. Kısa bir zamanda beklenilen saadete kavuşacağız. Bugünkü samimî tezahüratınıza candan teşekkür ederim. Hepiniz için ayrı. ayrı bahtiyarlıklar temenni ederim. Şüphe etmeyiniz. Allah sizi çalışmanızda muvaffak kılacaktır.»

Reisicumhurumuzun bu hitabesi şiddetle alkışlanmış ve Rizelilerin muhabbet gösterilerine vesile teşkil etmiştir.

—Tatvan:

Büyük Millet Meclisi Nafıa Encümeni Reisi ve Azalan ile Nafia Vekâleti Kara Yollan Umum Müdürlüğü mensupları ve gazetecilerden müteşekkil heyet dün akşam kazamıza gelmiştir.

Heyet yol boyunda Silvan kazasında, yeni sağlık merkezi inşaatını, Kremete-Bitlis yolu inşaat ve sondaj faaliyetlerini görmüş ve tetkiklerde bulunmuştur.

Bitlis'te halkla temaslarda bulunan heyet, dilek ve ihtiyaçları tesbit etmiş ve yeni sağlık merkezi inşaatım gezmiştir.

Geceyi kazamızda geçiren heyet, bu sabah Karaköse'ye hareket etmiştir.

— Van:

Doğu'da kurulacak olan Atatürk Üniversitesi ile ilgili tetkiklerde bulunmak üzere şehrimize gelen Amerikalı ve Türk profesör ve uzmanlardan müteşekkil heyet, bölgemizin sosyal, kültürel, iktisadî, ticarî, ziraî ve teknik durumları hakkında gerekli incelemelerde bulunduktan sonra, dün sabah  uçakla Diyarbakır'a hareket etmiştir.

— Diyarbakır:

Doğu'da kurulacak Atatürk Üniversitesi ila alâkalı olarak Nebraşka Üniversitesine mensun Amerikalı profesörlerle Atatürk Üniversitesi İcra Komitesine mensup profesör ve uzmanlardan müteşekkil heyet, dün şehrimize gelmiş ve tetkiklerine başlamıştır. Şehrimizin muhtelif yerlerini ve müesseselerini gezip gören heyet, bugün çeşitli meslek mensuplarının hazır bulunduğu bir toplantıda, Diyarbakır ve interlandı hakkında verilen malûmatı dinlemişlerdir.

— Ankara:

Amerika Birleşik Devletleri Millî Müdafaa Vekil Muavini Robert B. Anderson ve refikası bugün saat 14.30 da hususî bir uçakla şehrimize gelmiştir.

Misafirler Esenboğa hava alanında Erkânı Harbiyei Umumiye İkinci Reisi Tuğgeneral İhsan Bingöl, Erkânı Harbiyesi Umumiye Haber Başkam Tuğgeneral Pertev Gökçe, Merkez Kumandanı, Erkânı Harbiyei Umumiye Temsil Bürosu Başkan Vekili,    Amerika'nın Ankara Büyükelçisi Avra Warren, Amerikan Yardım Heyeti Başkanı    General Shanert ve Yardım Kurulu üyeleri tarafından karşılanmıştır. Bayan .Anderson'a, Bayan Erdelhun tarafından bir buket verilmiştir.

Esenboğa meydanında yapılan karşılama merasimini müteakip, Robert B. Anderson ve refakatindekiler Anıt Kabri ziyaret ederek Atatürk'ün mânevî huzurunda saygı duruşunda bulunmuşlar ve Kabre bir çelenk koymuşlardır.

Amerika Birleşik Devletleri Millî Müdafaa Vekil Muavinine, bu seyahatinde yardımcısı Fred A. Seaton, Tuğgeneral John J. Berger, Albay Delanoy, Albay Fleischer, Dr. Yüzbaşı Fontane ve Sekreter Diris Baker refakat etmektedir.

Robert B. Abderson eşi ve refakatindekiler yarın saat 10 da uçakla İstanbul'a gideceklerdir.

—İzmir:

Haber aldığımıza güre, Güney Avrupa Müttefik Kuvvetleri Karargâhı, kasım ayı içersinde. «Yunan Seması İki» dı verilen bir Nato tatbikatı tertiplemiştir.

Bu tatbikat 4 gün süreli olup, Amerikan Altıncı Filosu Kumandanı Koramiral Combs tarafından idare edilecektir.Bu tatbikatta Nato'nun Güney Avrupa ve Akdeniz karargâhları ve bunlara mensup kuvvetler katılacaktır.

Yunan Seması İki tatbikatı, Kuzey Yunanistan'da yapılacak ve tatbikata Yunan hava kuvvetleri, kara kuvvetleri, Altıncı Amerikan Filosuna mensup bir destek birliği katılacak ve tatbikatta Amiral Lord Mountbatten kumandasındaki Müttefik Akdeniz Kumandanlığı denizaltıları, düşman denizaltılarını temsil edecektir.

— Ankara:

İnşaatı ikmâl edilmiş bulunan şehrimizin yeni Mahalle semtindeki İP.T.T. merkezi bugün yapılan bir törenle hizmete açılmıştır.  

Törende Münakalât Vekili Muammer Çavusoğlu, Ankara Valisi ve Belediye Reis Vekili Kemâl Aygün, Posta, Telgraf ve Telefon Umum Müdür Vekili Talât Tolunay, Vekâlet ileri gelenleri, şehrimizde bulunan Posta, Telgraf ve Telefon Başmüdürleri, basın mensupları ve kalabalık bir davetli kitlesi hazır bulunmuştur.

—İstanbul:

Tümamiral Çerni Yosip riyasetinde Eğitim Dairesi Başkanı Yarbay Misyak Franc, Sahil İstihkâm Subayı Yarbay Buşka İvan, Teknik Daire Başkanı Binbaşı Radisic Luka ve Üsteğmen Vohsi Abdurrahim'den müteşekkil bir Yugoslav deniz heyeti bugün saat 16.00 da uçakla İstanbul'a gelmiştir.

Misafir heyet, Yeşilköy hava meydanında, Boğazlar ve Marmara, İstanbul Merkez ve Deniz Bâtim Kumandanriyle, Yugoslav Sefaret Erkânı tarafından Karşılanmış ve başta bando olduğu halde bir ihtiram kıtası tarafından selâmlanmıştır.

— Trabzon:

Doğu Karadeniz bölgesini ziyaret etmekte olan Reisicumhurumuz Celâl Bayar, Hopa'dan sonra bugün saat 20.45 de tekrar Trabzonu şereflendirmiştir.

Reisicumhurumuzla refakatinde bulunan Vekilleri de di£er zevatı hâmil bulunan Giresun vapurunun limana varışı, Trabzonluların Devlet Reisimize candan ve coşkun bir sevgi gösterilerinde bulunmalarına vesile teşkil etmiştir.

Bu münasebetle Trabzon baştan başa elektriklerle donatılmış, taklar ve bayraklarla süslenmiş bulunuyordu. Vaktin geç olması, binlerce Trabzonluyu ihtıma koşarak sayın Bayar'ı selâmlamaya mani teşkil etmemişti.

Vapur, rıhtıma yanaşırken kadın, erkek genç ve ihtiyar Trabzonlular, Reisicumhurumuzu içten gelen bir sevgi ve muhabbet gösterisi ile bağırlarına basmışlardır. Bu esnada Reisicumhurumuzun şerefine havai fişekler de atılmakta idi.

Rıhtıma indikten sonra Trabzon Mebusları, Vali, Kolordu ve Tümen Komutanları, Belediye Reisi, Emniyet Müdürü, Demokrat Parti İl Başkam, kazalardan gelen heyetler ve partililer tarafından karşılanan sayın Bayar, (yaşa, varol) sesleri arasında ve Trabzonlu' ların muhabbet hâlesi içinde küçükle ilerliyerek otomobillerine binmiş ve doğruca Soğuksu Köşküne gitmiştir.

Reisicumhurumuz burada Belediye tarafından şereflerine verilen akşam yemeğinde hazır bulunmuştur.

Sayın Bayar ve refakatindekiler yarın sabah Gümüşhaneye  gideceklerdir.

— Ankara:

Yeni Sabah gazetesinin 6/10/954 tarihli nüshasında (Maarif Vekilinin istifa edeceği) yolunda çıkan haber üzerine bilgisine müracaat eden Anadolu Ajansı muhabirine, Maarif Vekili Celâl. Yardımcı, aşağıdaki beyanatı vermiştir:

«Bu istifa haberi Yeni Sabah'ın arka arkaya ortaya attığı ikinci uydurmadır. O derece uydurmadır ki, tekerrür etmeseydi cevaba dahi değer bulmazdım. Zira âmme hizmeti ifa eden bir gazetenin asıl ve esastan uzak haberleri manşet olarak birinci sahifesinde halk efkârına ulaştırmaya kalkışması, o gazetenin Ölçüsünü tayine ve kasıtla hareketini ispata kâfidir. İstifam asla mevzuu bahis değildir. Yeni Sabah'ın boş ümitlere kapılmamasını halisane tavsiye ederim.

7 Ekim 1954

— Trabzon:

Yurdun çeşitli bölgeleri arasında bir tefrik yapmamak hususunda hükümetimizin azimli siyasetinin feyizli neticeleri, her gün kendisini biraz daha kuvyetle göstermektedir.

Senelerden beri Karadeniz bölgesinin. Doğu kısmı, ilk limana yeni kavuşmuş ve Reisicumhurumuzu hâmil bulunan. Giresun vapuru ilk defa olmak üzere Trabzon     rıhtımına yanaşabilmiştir.

Bundan böyle medenî şartlar içinde Trabzonda yolcu ve eşya tahmil tahliyesi ikinci bir vasıtaya ihtiyaç hissettirmeden yapılabilecektir.

Geceyi Trabzonda geçiren Reisicumhurumuz Celâl Bayar. bu sabah vilâyet ve belediyeyi ziyaret ederek, muhtelif vilâyet işleri üzerinde izahat almışlardır. Vilâyette vilâyet erkânı ile tanıştıktan sonra Reisicumhurumuz Belediyede Karadeniz bölgesindeki işçilerin bir nevi sevk merkezi halinde-bulunan Trabzon'da işçi sosyal dâvası. ile de alâkadar olmuştur. Burada Reisicumhurumuza verilen izahata göre, büyük bir kalkınma içinde bulunan. Trabzon'da limanın ikmâlinden sonra 1.600.000 liralık liman isletme binasının ihalesi yapılmış olup, ayrıca 50 işçi evinin Belediye tarafından temin edilen 7.000 metre kareli/k bir sahada inşa hazırlıklarına geçilmiş bulunmaktadır. Bundan böyle Trabzon'dan gelip geçen işçiler daha evvelki yıllara nisbeten çok iyi hayat şartları içinde buralarda meccanen misafir edileceklerdir.

İç turizm bakımından Trabzon'un ehemmiyetini gözönünde tutan hükümetimiz bu hususta incelemelerde bulunmak üzere Basın Yayın ve Turizm Umum Müdürlüğü Turizm Şubesi Müdürü Salâhattin Çoruh'u memur kılmıştır.

Balık mevzuu ile de etraflı bir şekilde alâkadar bulunması için gerekli direktifler verilmiştir.

Reisicumhurumuz gerek Vilâyeti, gerek Belediyeyi ziyareti sırasında meydanlarda ve caddelerde toplanan Trabzonlular tarafından hararetle alkışlanmış ve müteakiben refakatlerinde Devlet Vekili Dr. Mükerrem Sarol, Nafia Vekili Kemal Zeytinoğlu, Çalışma Vekili Hayrettin Erkmen İle Ordu, Kolordu ve Tümen Kumandanları ve kendilerine Trabzonda mülâki olan Gümüşhane Mebuslar:, Gümüşhane Vali Vekili, Belediye ve Parti Başkanları olduğu halde Gümüşhaneye gitmek üzere Trabzondan ayrılmışlardır.

— Ankara:

Nato Başkumandan Muavini Feld Mareşal Lord Montğomery refakatinde Kurmay Başkanı Tümgnl. Shoosmith olduğu halde, hususî uçağı ile bugün saat 12 de Ankara'ya gelmiş ve Etimesgut hava alanında merasimle karşılanmıştır.

Nato Başkumanadn Muavini Mareşal Montğomery hava alanında Erkânı Harbiyei Umumiye Reisi Orgeneral Nurettin Baransel, Erkânı Harbiyei Umumiye İkinci Reisi Korgeneral Rüştü Erdelhun, Erkânı Harbiyei U-mumiye Haber Başkanı Tuğgeneral Pertev Gökçe, Erkânı Harbiyei Umumiye Protokol Şubesi Müdürü, Kara Kuvvetleri Kurmay Başkanı, Garnizon ve Merkez Kumandanları, Deniz ve Hava Kuvvetleri Kurmay Başkanları, Generaller,    Millî Müdafaa    Vekâleti Emir Subayı, Hariciye Vekâleti Temsilcisi, İngiliz Büyükelçisi adına İngiliz Ataşemilteri, Nato'ya mensup devletler Ataşemilterleri ve basın mensupları tarafından karşılanmış ve selâmlanmıştır.

— Ankara:

Elektrik Etüd İdaresi Genel Müdürlüğünden aldığımız malûmata göre, hâlen yurdumuzda istihsâl olunan elektrik enerjisinin %70 ini harcıyan Kuzeybatı Anadolu bölgesinin büyük bir süratle artmakta olan enerji ihtiyaçlarının ne şekilde karşılanacağını tayin ve tesbit etmek maksadiyle  son günlerde Nafia Vekâletinde Nafia Şirket ve Müesseseler Reisliği, Elektrik İşleri  Etüd  İdaresi, Devlet  Su   İşleri Umum Müdürlüğü, Etibank, İller Bankası, Sümerbank, İstanbul E.T.T., Ankara E.G.O., Devlet Demiryolları, Makina  Kimya  Endüstrisi, Çimento Sanayii, Şeker Fabrikaları, Bursa ve Eskişehir Belediyeleri mümessillerinin iştirakiyle bir toplantı yapılmıştır. Bu toplantıda bölgede enerji    istihsâl ve-istihlâk eden müesseselerin bu maksatla hazırladıkları raporlar okunduktan ve karşılıklı fikir teatisinden sonra, heyet Kuzeybatı Anadolu Enterkonneksiyon şebekesine dahil şehir ve kasabaların ve buralardaki endüstri tesislerinin 1955 -1956 yılları arasındaki ihtiyaçlarının memleket enerji ekonomisine en uygun bir şekilde ve emniyetle karşılanabilmesi keyfiyetini Nafia  Şirket ve  Müesseseler  Reisliği, E. İ. E. İdaresi, D. S. L, Etibank, İller Bankası, İ. E. T. T., Ankara E. G. O. Müesseselerinin mümessillerinden    teşekkül eden tâli bir komisyon tarafından aşağıda yazılı esaslar dairesinde tetkik  edilmesini kararlaştırmıştır.

—1955 _ 1956 yılları arasında Kuzeybatı Anadolu'nun enerji ve takat ihtiyacının tayin ve tesbiti.

— İhalesi yapılmış enerji tesislerinin durumu ve ikmâl tarihlerinin tesbiti.

—1955-1956 yılları arasında takat ve enerji ihtiyaçlarının karşılanma şekil ve imkânlarının tetkiki.

Sözlerine devam eden Devlet Vekili Dr. Mükerrem Sarol, geçmiş senelerde hükümetin ve onun mesul adamlarının vatandaş muhabbet ve güveninden mahrum bulunduklarını hatırlatmış, fakat şimdi Reisicumhurumuzun, hükümetimizin ve mebuslarımızın halkın hizmetinde olduğunu, daima onların aralarında bulunduğunu, vatandaşların muhabbetine lâyık olabilmek, vatanı hakkı olduğu saadete ve refaha ulaştırabilmek için büyük gayretler sarfedildiğini ifade etmiştir.

«Bu millî hudutlar içinde hükümeti veya iktidarı şikâyet edebilecek artık tek kişi kalmamıştır. Bugün hükümetle vatandaş kucak kucağadır.» diye devam eden Devlet Vekili, bugün dünyanın mühim meselelerinin müzakerelerinde Türkiye'nin de fikrinin alınması suretiyle tecelli eden dış itibarımızın yüksekliğini, memleketin imar Te maarif sahasında büyük hamleler içinde bulunduğunu ve yurtta günden güne asayişin fevkalâde denebilecek bir şekilde düzeldiğini bildirmiş ve Gümüşhanelileri derin muhabbetle selâmlamıştır.

Bütün bu tatminkâr konuşmalar Gümüşhaneli vatandaşların tasvipkâr nidaları ve şiddetli alkışlariyle karşılanmıştır.

Buradan ayrılan Reisicumhurumuz ve refakatindeki Vekiller tekrar Belediyeye gitmişlerdir. Belediyede, Vekiller Gümüşhanenin ilçelerinden gelen heyetleri kabul ederek mahallî İhtiyaç ve istekler hakkında görüşmeler yapmışlardır.

Reisicumhurumuz Celâl Bayar, refakatindeki Vekiller ve diğer zevat olduğu halde, Gümüşhanelilerin coşkun sevgi tezahürleri arasında Trabon'a uğurlanmıştır.

— Trabzon:

Reisicumhurumuz Celâl Bayar refakatlerinde Devlet Vekili Dr. Mükerrem Sarol, Nafia Vekili Kemâl Zeytinoğlu ve Çalışma Vekili Hayrettin Erkmen ile diğer zevat olduğu halde saat 19.05 de Trabzon'a muvasalat etmiş ve saat 20.00 de şehir adına Soğuksu Atatürk Köşkünde yerellerine verilen akşam yemeğinde hazır bulunmuşlardır.

8 Ekim 1954

— Ankara:

Dündenberi şehrimizde misafir bulunan Nato Kuvvetleri Başkumandan Muavini Feld Mareşal Montgomery, bu sabah saat 9.10 da Çankaya Köşküne giderek Riyaseticumhur Defteri mahsusunu imzalamıştır.

— Ankara:

Başvekil Yardımcısı ve Hariciye Vekil Vekili Fatin Rüştü Zorlu, memleketimizi ziyaret etmekte olan Kuzey Atlantik Paktı Kuvvetleri Başkumandan Muavini Feld Mareşal Lord Montgomery'yi bu sabah saat 9.30 da makamında kabul etmiştir.

Bu kabulde Mareşalin Kurmay Başkanı Tümgeneral Shoomith de hazır bulunmuş ve görülme 45 dakika devam, etmiştir.

— Ankara:

Şehrimizde bulunan Kuzey Atlantik Paktı Kuvvetleri Başkumandan Muavini Feld Mareşal Lord Montgomery, bu sabah Başvekil Yardımcısı ve Hariciye Vekil Vekili Fatin Rüştü Zorlu tarafından kabulünü müteakip, Millî Müdafaa Vekili Ethem Menderes'i ve müteakiben Erkânı Harbiyei Umumiye Reisi Orgeneral Nurettin Baransel'i makamlarında ziyaret etmiştir.

Bu ziyaretler esnasında Mareşale Kurmay Başkanı Tümgeneral Schoosmith. refakat etmekte idi.

Mareşal Mongomery, ziyaretlerini müteakip Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih - Coğrafya Fakültesinde, «Natonun Avrupa müdafaasındaki rolü» mevzulu bir konferans vermiştir. Bazı Vekillerin, Mebusların ve başta Erkânı Harbivei Umumiye Reisi ve İkinci Reisi ile kuvvetler kumandanlar: ve diğer kumandan ve generallerin hazır bulundukları konferans, büyük bir .alâka ile takip edilmiştir.

Saat 13 de Millî Müdafaa Vekili Et -hem Menderes tarafından misafir Mareşal şerefine Ankara Palasta bir yemek verilmiştir.

— Ankara:

Bir müddettenberi devam etmekte bulunan P.T.T Bölge Başmüdürleri toplantısı bugün mesaisini bitirmiştir.

Münakalât Vekili Muammer Çavuşoğlu'nun devamlı surette takip ettiği bu toplantılarda İktisadî Devlet Teşekkülü halindeki faaliyetlerde bulunan Bölge Başmüdürlerinin geçen zaman zarfında edindikleri tecrübelerden faydalanmak suretiyle halka P.T. T. hizmetlerinin daha iyi görülmesi yolunda alınması lâzımgelen tedbirler hususunda .etraflı müzakereler yapılmış ve aşağıdaki prensip kararlarına ittifakla varılmıştır.

Daha rasyonel teşkilât kurulması, iş ünitelerinin değerlendirilerek memur veriminin arttırılması, postada vâki gecikmelerin önlenmesi için mümkün olan yerlerde servislerin mekanize ve tevziatın serî vasıtalarla yapılması, halka kolaylık olmak üzere, İdarece hazırlanmış bulunan standart mukavva kutularda paket kabulü, havale ile daha büyük miktarlarda para gönderilmesi, posta hizmetlerinin daha küçük topluluklara kadar götürülmesi, pul meraklılarını daha çok tatmin edecek şekilde pulların traj miktarını tâyin, birçok müşküller doğuran çeşitli telgraf ve telefon kanun ve mevzuatının yerine, bugünün icaplarına uygun bir kanun lâyihasının hazırlanması, gişelerde halkı bekletmemek ve hizmeti daha çabuk yapmak için gerekli tedbirlerin alınması, bugünkü telgraf trafiğinin artışı dolayısiyle geciken yolcu telgraflarının daha süratle alıcısına ulaşması için tedbir ittihazı, bakıcı, dağıtıcı seyyar memur, hademe ve hamallara verilmekte olanlara ilâveten ayrıca yazlık ve işlerinin icaplarına göre de muntazam giyim eşyası verilmesi, telefon  rehberlerinin daha parlak bastırılması ve abonelerin daha çabuk ve kolay bulunmasını sağlıyacak şekilde tertibi, telefon konuşmalarındaki beklemelerin önüne geçmek için Lir taraftan yeni tesis ve ilâveler yapılması, işletme usullerinin islahiyle mevcutların daha süratli konuşmanın sağlanması.

Toplantıyı müteakip malûmatına müracaat ettiğimiz P.T.T. Umum Müdür Vekili Talât Tolunay aşağıdaki hususlar üzerinde bilhassa durarak demiştir ki:

«Bölge Başmüdürleri arkadaşlarla iki haftadır muhtelif mevzular üzerinde fikir teatisinde bulunduk. Bu toplantılarda bilhassa halk posta, telgraf ve telefon hizmetlerini daha kolay ve daha çabuk görmek için alınması gerekli tedbirler hususunda prensip kararlarına varmış bulunuyoruz.

Bu kararları bugünkü statümüz muvacehesirıde kısa zamanda yerine getirmek mümkün olacaktır. Bugünkü hizmet çeşitlerimizde halkın ihtiyaçlarım karşılamak İçin yeni tesis ve tevzileri bir program dahilinde gerçekleştirmeğe çalışmaktayız.

Hızla kalkınan yurdumuzun bu mühim ihtiyacını hemen karşılamak oldukça güçtür. Biz bu güçlüğün giderilmesi İçin bütün imkânlardan faydalanmaktayız.

Bizi en çok tazyik eden telefon işini vatandaşlarımızın ihtiyaçlarını en ileri memleketler ölçülsünde  halletmek hedefimizdir.

Bu yolda büyük gayretler sarfetmekteyiz. Tesislerimizin bugünkü durumu eski ile kıyaslanırsa, bu husustaki çalışmalarımızın sürati kolayca anlaşılır. Buna resmen telefon alamamak ve şehirlerarası konuşmalarda gecikmelerden doğan şikâyetlerle karşılaşmaktayız. Bütün bu şikâyetler üzerinde ehemmiyetle durmakta ve şikâyetleri çalışma gayretimizi daha da arttıracak bir işaret telâkki etmekteyiz.

— Ankara:

2953 senesinde Diyarbakır Vilâyetinde yapılan Nafia işleri şunlardır

1— İl ve koy yolları:

36 kilometre yol tesviyesi, 50 metre tulünde 11 adet yeni olarak sanat yapıları yapılmış, bakım ve onarım işleri ile birlikte 1.063.773 lira sarfedilmiştir.

2— Köy içme suları:

1953 senesinde 28 köyün suyu akıtıl-bış, 38 köyün su yolları tamiratı bitirilmiş ve 191.841 lira sarfolunmuştur.

3 — Bina inşaatı:

1953 senesinde 9 bina inşaat: bitirilmiş, bu işler için 481.000 lira sarfedilmiştir.

Bu vaziyete göre 1953 senesinde Diyarbakır Vilâyetinde Nafia işleri için 1.736.614 lira sarfedilmiştir.

— Trabzon:

Reisicumhurumuz Celâl Bayar bu sabah Trabzondan ayrılmadan evvel Et ve Balık Kurumu Soğuk Hava Tesisleriyle inşa halinde bulunan balık unu ve balık yağı fabrikasını ziyaret etmiştir.

Sayın Bayar'ı Soğuk Hava Tesislerinde karşılayan Et ve Balık Kurumu Umura Müdür Muavini Refet Artunar, yeni yapılan fabrikanın projeleri üzerinde ve soğuk hava tesisleri hakkında geniş izahat vermiştir.

Reisicumhurumuz Celâl Bayar daha sonra refakatlerinde Devlet Vekili Dr. Mükerrem Sarol, Nafia Vekili Kemâl Zeytinoğlu, Çalışma Vekili Hayrettin Erkmen, Rize Mebusu Osman Kavrak, Ordu ve Kolordu Kumandanları ve diğer zevat olduğu halde, halkın tezahüratı arasında Giresun'a müteveccihen hareket etmiştir.

Sayın Bayar, Giresun vilâyet hududuna kadar Akçaabat ve Vakfıkebir kazalariyle Beşikdüzü nahiyesi ve köylerde çok hararetli bir şekilde ve sevgi tezahürleriyle karşılanıp uğurlanmıştır.

Bütün bu kaza, nahiye ve köylerde vatandaşların muhabbet ve coşkun tezahüratı  arasında     otomobillerinden inen sayın Bayar. samimî hasbihallerde bulunmuştur.

Reisicumhurumuz Beşikdüzü'nde vatandaşların hararetli alkışları ve sevgi gösterileri arasında bir hitabede bulunmuştur:

Beşikdüzü'lülerin samimî muhabbet gösterilerine teşekkürlerini bildirmekle söze başlıyan Reisicumhurumuz,, sevginin zorla gösterilemiyeceğini hatırlatmış ve «Bu sevgi içinizden gelmektedir, şu halde sizlere hizmet için takip ettiğimiz yolun sağlamlığına inanmış bulunuyoruz. Böyle olmasa, bu samimî tezahürata imkân olamazdı» demiştir.

Reisicumhurumuz daha sonra milletin, serbest reyi ile iş başına gelen iktidarın memlekete hizmet yolunda büyük gayretler sarfettiğini bildirmiş ve bunun maddî delillerinin her gün yükselmekte olduğunu sözlerine ilâve etmiştir.

Reisicumhurumuz Beşikdüzü nahiyesinden coşkun sevgi tezahürleri arasında güçlükle hareket edebilmiş ve-Giresun vilâyet hududuna kadar, Trabzon Mebusları, Vali, Belediye-Reisi, Parti Başkanı, Emniyet Müdürü ve partililer tarafından hararetle uğurlanmıştır.

— Giresun:

Giresun bugün tarihinin müstesna günlerinden birini yaşamıştır. Bir taraftan sayın Devlet Reisimizi aralarında, görmek, diğer taraftan kendilerini senelerin ihmâli neticesi mahrum bulundukları bir limana kavuşturacak ilk adımın, Giresun limanının temelinin atılmış ve memleketin umumî ve iktisadî kalkınmasındaki müsbet eserlerden nasiplerinin alınmış olması, Giresunlulara şehirlisiyle, köylüsüyle eşine ender tesadüf edilir bir zevk tattırmıştır.

Bu münasebetle Giresun, günlerdenberi sayın Devlet Reisimizi karşılamaya ve bu mutlu törene iştirak etmeğe hazırlanmaktaydı.

Bugün öğleden sonra Giresun vilâyet hududunda Giresun Mebusları, Belediye Reisi, Parti Başkam, vilâyet erkânı ve kalabalık bîr vatandaş kitlesi tarafından istikbâl edilen Reisicumhurumuz, bir kül halinde Giresunluların sıcak muhabbetine, sevgisine ve coşkun, tezahürlerde bulunmalıma mazhar olmuştur.

Giresuna kadar Görele, Tirebolu ve Keşap kazalariyle güzergâh üzerinde bulunan nahiye ve köyler halkının çok içten gelen sevgi gösterileriyle selâmlanan Reisicumhurumuz buralarda otomobillerinedn inmişler, vatandaşlararasın da onlarla âdeta kucak kucağa, zorlukla ilerliyerek çiçek ve konfeti yağmuru altında Belediye binalarına gitmiş ve vatandaşlarımızla hasbihallerde bulunmuş, şiddetli ve sürekli alkışlar arasında hitabeler irat etmiştir.

Reisicumhurumuz bu hitabelerinde, şahsına ve refakatindeki arkadaşlarına gösterilen hüsnü teveccühe teşekkürlerini bildirmiş, son günler zarfında dolaştıkları yerler halkının işi ile .gücüyle meşgul olduğunu, müsterih bir hayat içinde bulunduğunu, mümkün olan her şeyin milletin arzusuna göre yapıldığını söylemiş, bütçe imkânlarımızın günden güne artmakta olduğunu, böylelikle lüzumu olan .yerlerde liman, yol, mektep, köprü ve sağlık müesseseleri yapmak, ziraî ve sınaî müesseseler kurmak imkânlarına da mâlik olduğumuzu bildirmiş ve «Bize tahmil ettiğiniz vazife, sizin istihsalinizi kıymetlendirmektedir. Bu yoldaki politikamız da muvaffakiyet şeklinde tecelli etmektedir. Bunları müşahedelerime istinaden söylüyorum. »  demiştir.

Reisicumhurumuz milletçe topyekûn emniyet ve ilerleme yolunda olduğumuzu, bu yolda yürümekte devam edeceğimizi ve muvaffak olacağımızı ilâve ile vatandaşlara başarılar temenisinde bulunmuştur.

Bütün buralardan geçtikten sonra Reisicumhurumuz Celâl Bayar, Giresunu saat 15.30 da şereflendirmiştir.

Reisicumhurumuzun otomobili şehrin methaline vardığı zaman, kendisini otomobil ve otobüslerle takibeden kalabalık bir kafilenin sonu 5-6 kilometre geride bulunuyordu. Şehir methalinden itibaren Belediye meydanına kadar caddeyi iki taraflı dolduran Giresunluların coşkun tezahüratı, şiddetli alkışları arasında yürümek bir hayli güç olmuştur. Bu sırada caddenin etrafındaki binaların pencerelerini, hattâ çatılarını dolduran halk da durmadan Reisicumhurumuza çiçek ve konfeti serpiyor, Yaşa, varol, babamız» diye muhabbet gösterilerinde bulunuyordu.

Reisicumhurumuza durmadan bukletler yeriliyor, tezahüratta bulunuluyordu.

Ordu'dan ve Samsundan Mebuslar, Valiler ve partililerden mürekkep heyetler Reisicumhurumuzu Giresunda karşıladılar ve selâmladılar.

Belediye meydanındaki limanın temel atma merasimine saat tam 16 da bandonun çaldığı İstiklâl Marşı ile başlanmıştır. Burada ilk sözü alan Giresun Belediye Reisi Azmi Göksel, senederdenberi hayallerini süsleyen bir arzunun bugün hakikat sahasına intikal etmiş olmasiyle duydukları memnuniyeti belirtmiş, tabiat şartları müsaade ettiği takdirde, ancak İstanbul'a ve Zonguldak'a amele ihraç etmek keyfiyetinin artık tarihe karışacağını, yurdun her köşesinde olduğu gibi Giresunda da hükümetin müşfik ve yapıcı elinin uzanmış olduğunu, bundan şehirli ve köylü vatandaşların yüzünün güldüğünü söyledikten sonra limanı dahile bağlıyacak bir yolun yapılması isteğinde bulunmuş ve Giresun iskelesinin bu şehre refah ve saadet getirecek mal ihraç edeceğini kaydetmiştir.

Azmi Göksel, Giresunlulara, bu mutlu günü gösteren Reisicumhurumuza, hükümetimize şehir adına minnet ve şükranlarını bildirmiş ve yapılacak limanın memlekete hayırlı olmasını temenni etmiştir.

Daha sonra Nafia Vekili Kemâl Zeytinoğlu alkışlarla karşılanan şu konuşmayı yapmıştır:

«Çok muhterem vatandaşlar, üç tarafı denizlerle çevrili güzel yurdumuzun kıyılarında yaşayan geniş vatandaş kitlelerinin  asırlar boyunca ıztırap bir şekilde devam eden liman, iskele ve barınak ihtiyacını karşılamak, yani deniz seyrüsefer emniyetini en kısa zamanda sağlamak, Demokrat İktidarın liman inşaatında ana prensibi olmuştur. Bu yoldaki çalışmalarımız 4 yıldanberi büyük bir hamle halinde devam etmektedir. Öyle ki, birinci seri liman inşaatını tamamladığımız ve işletmeye açtığımız bugünlerde, ikîr»ci seri liman inşaatına da bütün memlekete şâmil olmak üzere başlamış bulunuyoruz. Aynı ıztırap içersinde kıvranan Karadeniz sahillerimizde halen Ereğli, Zonguldak, Trabzon limanları ile İnebolu, Amasya ara barınak limanlan tamamlanmış ve işletmeye açılmış bulunmaktadır. Pazar ve Akçakoca iskelelerinin de inşaatı ikmâl edilmiş -tir.

Hopa, Çayeli, Rize, Vakfıkebir, Ordu, Kefken iskele ve barınakları inşa halindedir. Marmara, Ege ve Akdeniz kıyılarımızda da aynı şekilde liman, iskele ve barınak inşaatı hızla yürütülmektedir. Şarköy, Çanakkale, Lapseki, Gemlik, Mudanya Finike, Alanya, Taş-ucu, Anamur iskeleleri inşaatı kısmen bitirilmiş, kısmen devam etmektedir. Salıpazarı-Haydarpaşa, Mersin, İskenderun limanları inşaatı süratle ilerlemektedir. İzmir limanı ihale edilmiştir. Pek yakında inşaata başlıyacaktır.

İkinci merhale liman inşaatına dahil büyük Samsun limanına ilâveten şimdi temelini atacağımız Giresun ara limanının da inşaatına fiilen başlamış olduğumuzu görmekle bahtiyarlık duy maktayız. Bütün bu tesisler için yarım milyar liraya yaklaşan ve yalnız Karadeniz sahillerimizde inşa edilmiş ve edilmekte olan bu gibi tesisler için ise 200.000.000 liraya yakın bir meblâğın sarf ve tahsis edildiğini ifade edersem, hükümetimizin bu mevzulara vermiş olduğu ehemmiyetin vüsati hakkında sizlerde sarih bir kanaat hasıl olmuştur sanırım.

Giresun limanı, Trabzon limanı ile Samsun limanı arasında bir ara limanı hizmetini ifa edecek ve giresunun hinterlantında mevcut bulunan potansiyel iktisadî değerleri kıymetlendirerek, büyük ölçüde inkişaf sağlıyacaktır. Liman plânlarının hazırlanmasında bu esas mülâhaza, hareket noktası olarak  nazarı  itibare  alınmıştır.

Liman bu ilk inşa durumunda 600 metre tulünde ana dalgakıran ve 200 metre tülünde tâli dalgakıranla mahfuz hale getirilecek ve Basende 180 metrelik bir de rıhtım inşa edilecektir. Senelik parça eşya tahmil ve tahliye kabiliyeti 100 ilâ 120 bin ton arasında olacaktır. İnşaata lüzumlu makine, âlet ve edevat, Vekâlet makine parklarından temin edilmiş olup, tamamlayıcı makine ve tesislerin tedariki müteahhide bırakılmıştır. İnşaat takriben 10 milyon liraya mal olacak ve üç sene sonra gemilerin barınması sağlanabilecektir.

Bu inşaatın bütün Türk milletine ve muhterem Giresunlulara hayırlı olmasını temenni ederken, müteahhit firmaya da muvaffakiyetler dilerim.

İnşaatın ilk temel haremin çok aziz Reisicumhurumuzun bereketli ve uğurlu elleriyle atılmasını arz ve istirham eylerim.»

Daha sonra Belediye meydanını dolduran binlerce Giresunlunun coşkun sevgi tezahürleri ve dakikalarca devam eden sürekli alkışlar arasında Reisicumhurumuz Celâl Bayar bir hitabede bulunmuştur:

«Sevgili vatandaşlarım, aziz Giresunlular diye hitabesine başlayan sayın Bayar, Giresunluların fikirlerine tercüman olan Belediye Reisinin güzel sözlerini dinlediğini, Nafia Vekilinin izahatının da dikkatle takip edildiğini söylemiş, kendilerinin bunlara ilâve edecek birşeyi bulunmamasına rağmen, Giresunluların asıl huzurlarına çıkmaktan zevk duyduklarım bildirerek birkaç kelime ile bu mutlu günü tebarüz ettirmek istediklerini ilâve etmiş ve demiştir ki:

«Milletlerin şerefli bir millet olarak yaşamaları için bünyelerinin sağlam bir ekonomiye, kuvvetli bir millî ekonomiye dayanması lâzımgelir. Bun bu şekilde yapamıyan milletler, perişan olurlar. Bunun birçok misâlleri vardır.

Bize   kutsal   emaneti  millî   iradenizle teslim ettiğiniz andan itibaren memleketimizin iktisadî cihazlanmasına en büyük ehemmiyeti verdik. Hükümetiniz, memleketin iktisaden yükselmesini, milletimizin refaha kavuşmasını sağlamak için gece gündüz emek sarf etmektedir. İşte bunun, mübarek tezahürlerinden birini bugün burada, Giresun'da görüyoruz.

Mazide Türk devleti mazi dediğim zaman fikrimi Ortaçağa tevcih ediyorum kuvvetli bir iktisadî bünyeye sahip olduğu zamanlar, sesini dünyanın her tarafına işittirmiştir. Tarihi .açıp okuyanlar görürler ki. sanayimiz ne kadar ilerlemişse o kadar kuvvetli bir orduya sahip olmuşuzdur. Bizde inhitat devri diğer memleketlerin yeni sistem ekonomik yürüyüşlerine bizim intibak  edemeyişimizle başlar.

İşte hükümetimiz günün medenî şartlarını gözönünden geçirmek suretiyle millî iktisadiyatımızı cihazlandırmak yolundadır. Bunun neticesi olarak memleketin her tarafında âbide şeklinde yükselen müsbet eserler kendisini göstermektedir.

Reisicumhurumuz sözlerine devamla, Nafıa Vekilinin memleketteki imar hareketleri için beş yüz milyon lira ayrıldığından bahsettiğini hatırlatmış,Giresunlu vatandaşlarımızı düşünmeğe davet ederek «yirmi sene kadar evvel umumî bütçesi yalnız 232 milyon raddelerinde olan bir nesle mensup olarak bizler yalnız bir iş için beş yüz milyon sarfetmek imkânını buluyoruz» demiştir.

Bütün bu yapılan işlerin mesnedinin ne olduğunu soran sayın Bayar, «İnanın bunun mesnedi sizlersiniz, Türk milletidir» diyerek aziz Atatürk'ün «Türk milleti asildir, Türk milleti çalışkandır» vecizesini hatırlatmış ve şöyle devam etmiştir:

«Sizlerin çalışkanlığınız ve hükümetin şuurlu rehberliği, bizi terakkiden terakkiye ulaştıracaktır.»

Reisicumhurumuz devamla, «Limanların  millî,  iktisadî  cihazlanmanın en mühim unsurlarından biri olduğunu, bunlar sayesinde başka memleketlerin -mallarına rakip olunabileceğini, hattâ ithalâtın kolaylaşacağını izah ettikten sonra, Haydarpaşa limanının temel atma merasiminde fikirlerini burada yapılan bir liman, köylü vatandaşımızın maliyet fiyatına müessir olur, istihsâli kıymetlendirir» cümlesiyle ifade ettiğini bildirmiş, bundan dolayıdır ki, bu medenî eserlere büyük ehemmiyet veriyoruz» demiştir.

Sayın Bayar, daha sonra bu işin bir de manevî cephesinin bulunduğuna işaretle misâller vermiş, milletimizin sadece yüksek olan manneviyatı ile değil, fakat her gün yükselen bu kutsi eserlerle millî iktisadiyatın kuvvetlendireceğini ve refaha kavuşturacağını ilâve ederek demiştir ki:

Hepiniz sevinçlisiniz, gözlerinizden muhabbet ve sevinç akıyor. Bu mutlu gününüzde aranızda bulunmaktan büyük memnuniyet duymaktayım. Bugün siyasî hayatımın müstesna günlerinden biri olarak kalacaktır. Giresun limanı memleketimize ve muhitinize mübarek olsun.» 

Daha sonra hep birlikte Belediye meydanına takriben 150 metre mesafede bulunan temel atma mahalline, meydanı âdeta istilâ etmiş insan selinin sevgi gösterileri arasında gidilmiş ve Reisicumhurumuz, «Hayırlı ve uğurlu olması» temennisiyle temele ilk harcı koymuştur. Devlet Vekili Dr. Mükerrem Sarol, Nafia Vekili Kemâl Zeytinoğlu ile Çalışma Vekili Hayrettin Erkmen de bu hayırlı işe harç toymak suretiyle iştirak etmişlerdir.

Giresunlular Devlet Reislerini böyle mutlu bir günde aralarında görmenin ve kendilerini ezelî bir dertten kurtaracak olan limanın ilk müsbet adımının atılmış olmasının derin sevinci içinde bayram yapmaktadırlar. Bu münasebetle şehir baştanbaşa elektrikle donatılmış olup havaî fişekler atılmaktadır.

Reisicumhurumuz Celâl Bayar akşam saat 20 de Belediye tarafından şereflerine verilen yemekte hazır bulunmuştur.

Sayın Bayar ve refakatindeki Vekiller ile diğer zevat olduğu kaide yarın Ordu'ya ve oradan da Samsun'a gidecektir.

— Ankara:

Memleketimizi ziyaret etmekte olan Kuzey Atlantik Paktı Kuvvetleri Başkumandan Muavini Feld Mareşal Lord Mongomery, bugün saat 11,30 da Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih - Coğrafya Fakültesinde bir konferans vermiştir.

Konferansta Başvekil Vekili ve Millî Müdafaa Vekili Etkeni Menderes, Başvekil Yardımcısı ve Hariciye Vekili Fatin Rüştü Zorlu, Devlet Vekili Osman Kapani, Mebuslar, Erkânı Harbiyei Umumiye Reisi Orgeneral Nurettin Baransel, Generaller, Kordiplomatik ve seçkin bir davetli kitlesiyle basın mensupları hazır bulunmuşlardır.

Mareşal, konuşma mevzuu olarak harp sonrası dünyasının durumunu ele aldığını, bunu harp sonrasını takip eden devir, halihazır durum ve istikbale matuf mülâhazalar olmak üzere, üç ana kısım altında tahlil ve teşrih edeceğini bildirmiş ve İkinci Dünya Harbini takip eden devirde dünyanın arzettiği manzarayı şu şekilde açıklamıştır:

«Bir taraftan işgal görmüş memleketlerin perişan durumu ve Garp devletlerinin harbi müteakip silâhlı kuvvetlerini geniş ölçüde azaltmaları neticesi hasıl olan zayıf bir vazife, buna mukabil Sovyet Rusya'nın harbin hitanımda silâhlı kuvvetlerini terhis ve azaltma şöyle dursun, bunları daima tezyit cihetine gitmiş olmasından doğan Sovyet Rusyanın kuvvetli vaziyeti. Bu vaziyet Garp devletlerini. Şarktan gelen askerî ve ideolojik bir tehdit karşısında bırakmıştır. 1947 yılında bu suretle dünya, biri zayıf, diğeri kuvvetli iki bloka ayrılmış bir manzara arz etmekteydi. İki blok arasında başlayan soğuk harbi, — Mareşalin kendi tabiriyle soğuk sulhu — Sovyetler Kore ve Malaya'da sıcak harbe kadar götürmüşlerdir.

İktisadî ve askerî bakımlardan kendilerini zayıf gören Garp devletleri, Şarktan gelen müşterek tehlikeye karşı birleşmek lüzumunu hissetmişlerdir. Neticede bilindiği gibi, evvelâ Brüksel Anlaşması ve sonra da daha. geniş bir savunma sistemi olan Nato kurulmuştur.

Garp devletleri bu savunma sistemlerini kurmakla beraber, harp neticesinde içinde bulundukları askerî ve iktisadî zaaflarından dolayı, ihdas ettikleri savunma sistemi, Amerika'nın iştiraki olmaksızın yeter derecede müessir bir kuvvet teşkil edemiyecektir. Birleşik Amerika'nın geniş kaynaklariyle bu müdafaa sistemine katılmış olmasını şükranla kaydetmek isterim.

1951 senesinde Türkiye ve Yunanistanın da iltihakı ile, Norveç'in şimalinden başlayan Avrupayı içine alan ve Kafkaslara kadar dayanan bu geniş müdafaa zinciri takviye edilmiş oldu.

Bundan sonra bir asker gözüyle hâdiseleri tahlil ettiğini tebarüz ettiren Mareşal Montgomery, Kuzey Atlantik Paktının .esas gayesinin, «kuvvetli olmak için birleşmek ve sulhu korumak için kuvvetli olmak» düsturu etrafında toplanmış   olduğunu  belirtmiştir.

Müteakiben çok geniş bir sahayı kaplıyan Kuzey Atlantik savunma sisteminin bölge anlaşmaları ile takviyesi' lüzumuna şahsen inandığını, bu nevi bölge anlaşmalarının en iyi misâlini memleketimizde gördüğünü, bunun da Türkiye - Yunanistan ve Yugoslavya arasında aktedilen Balkan Anlaşması olduğunu, Avurpa'da buna mümasil Brüksel Anlaşmasının bulunduğunu tebarüz  ettirmiştir.

Mareşal, sözlerine devamla, «Halen Nato'nun mevcut durumu memnuniyeti mucip olmakla beraber, tehlike ve binnetice korkunun uzaklaşmasıyla aşırı milliyetçilik hisleri yeniden ortaya çıkmamalı ve Garp devletleri arasındaki birliğin zayıflamasına yol açmamalıdır.»   demiştir.

Sovyet Rusyanın Garp devletleri arasındaki her türlü ihtilâfı körükleyerek Birliği bozmak gayesini güttüğüne şüphesi olmadığına işaret eden Başkumandan Muavini, bu birliğin her ne pahasına olursa olsun muhafazası hususunda gayret sarfedilmesinin elzem olduğunu belirtmiştir.Bu arada Trieste meselesinin halline ve Londra Konferansı neticesinde Almanya'nın Avrupa savunma sistemi içine alınması yolunda atılan müsbet adıma işaret eden Mareşal, şunları  söylemiştir:

«Almanyasız Nato, bir halkası açık kalan zincirdir. Nato kalkanı için bu zincire ihtiyaç vardır ve Almanya bir an evvel Natoya alınmalıdır. Bu şarttır.Bunun bir an evvel tahakkukunu temenni etmekteyim.»

Daha sonra, Nato elinde mevcut atom ve hidrojen bombaları gibi -harp mefhumunu değiştiren silâhların bir tecavüz karsısında müdafaa maksadiyle kullanılmasında tereddüt edilmiyeceğini beyan eden Mareşal Montgomery, bu silâhların hâlen Nato'nun elinde herhangi bir taarruzu defedecek keskin bir  kılıç  olduğunu  söylemiştir.

İleride yapılması lazımgelen işler hakkındaki görüşünü Mareşal, şöyle ifade etmiştir:

(Kuvvetimizi malî ve iktisadî gücümüzün müsaadesi nishetinde arttırmağa ve hiç bir zaman gayretlerimizi gevşetmemeğe dikkat etmemiz lâzımdır. Soğuk harbin daha uzun seneler devam edeceğini ve bu nahoş durumun hepimizden fedakârlıkta bulunmamızı icap ettirdiğini unutmamalıyız.Mağlûbiyete ve esarete uçar olmaktansa bu fedakârlıklara katlanmak müreccahtır. İstikbalde de askerî liderlerle devlet .adamlarının tam bir tesanüd ve işbirliği içinde siyasî ve askerî meseleleri halletmeleri lâzımdır.»

Mareşal, Nato savunma sistemi içinde Türkiye'nin İşgal ettiği mevkii ve bunun ehemmiyetini şu sözlerle belirtmiştir:

Türkiye Yakınşark müdafaasının kilit karşı mevkiindedir. Anadolu yarımadasının behemehal elde tutulması ve müdafaa edilmesi elzemdir. Türkiye Nato' nun sağ kanadını emniyette tutmaktadır. Müdafaa plânlarımızı buna göre hazırlanmaktadır. Biz, bu kanadın behemehal tutulabileceğine tamamen inanıyoruz. Mareşal, bundan sonra, memleketimizi, savunma gücümüzü gayet iyi tanıdığımdan bahisle, Türk erinin yüksek muharebe kabiliyetini ve manevî kuvvetinin emsalsiz olduğunu ve böyle askerleri olan bir memleketin hiç bir tehlikeden korkmıyacağmı belitmiş ve sözlerini Türkiye'yi ziyaretten her zaman zevk duyduğunu ifade ederek bitirmiştir.

9 Ekim 1954

—Giresun:

Reisicumhurumuz Celâl Bayar bu sabah Vilâyet Konağında tertip edilen kabul resminde Vilâyet erkânı ile tanıştıktan sonra kazalardan gelen heyetleri kabul edip bir müddet görüşmüş ve müteakiben refakatinde Devlet Vekili Dr. Mükerrem Sarol, Nafia Vekili Kemâl Zeytinoğlu ve Çalışma Vekili Hayrettin Erkmen ile Ordu Kumandanı, Giresun Mebusları, Giresun Valisi ile Belediye Reisi, Parti Başkanı, Ordu ve Samsun heyetleriyle diğer zevat olduğu halde saat 10.15 de Ordu'ya müteveccihen hareket etmiştir.

Reisicumhurumuzun Vilâyette bulundukları sırada Vekiller de kazalardan gelen heyetleri kabul ederek mahallî ihtiyaç v.e istekler üzerinde görüşmüşlerdir.

Reisicumhurumuz Giresundan halkın tezahüratı arasında ayrılmış ve hararetle uğurlanmıştır.

— Ankara:

İki gündenberi şehrimizde bulunan ve bu arada sivil ve askerî şahsiyetlerle görüşen Kuzey Atlantik Paktı Avrupa Kuvvetleri Başkumandan Muavini Feld Mareşal Lord Montgomery, refakatinde Kurmay Başkanı Tümgeneral Shoosmith olduğu halde Mısır'a müteveccihen bugün saat 10.45 te Etimesgut askerî hava alanından hareket etmiştir. Mareşal Montgomery, hava alanında kendisini karşılayan zevat tarafından uğurlanmış ve başta bando bulunan bir kıta selâm resmini İfa etmiş, bando Türk ve İngiliz millî marşlarını çalmıştır.

— Ankara:

Tuğgeneral Yahya Han başkanlığındaki Pakistan Askerî Heyeti bugün saat 16.10 da Karaşi'den şehrimize gelmiştir.

Tuğgeneral Q.ureishi, Deniz Albayı Baç Han, Hava Albayı Nur Han, Deniz Yarbayı Muzaffer Han, Yarbay Şah Han, Binbaşı Arslan Han ve iki Sekreterden müteşekkil Pakistan Heyeti, Etimesğut askerî hava alanında askerî merasimle karşılanmış ve başta bando bulunan bir merasim bölüğü selâm resmini ifa etmiş, bando Türk ve Pakistan millî marşlarını çalmıştır.

Pakistan askerî heyeti Ankara'da bir hafta kalarak ziyaret ve temaslarda bulunacaktır.

— Ankara:

Nafia Vekâletinden aldığımız malûmata göre 1953 senesinde Samsun Vilâyetinde yapılan Nafia işleri şunlardır:

İl ve köy yolları:

365 kilometre yol tesviye, 125 kilometre yol kaplama, 7 adet köprü, 68 adet menfez yapılmış, 6 adet köprü tamir edilmiş ve bu işler için 751.654 lira  sarfedilmiştir.

Köy içme suları:

1953 senesi içinde 70 köyün suyu akıtılmış, 70 köye boru malzemesi hazırlanmış ve bu işlerinin 66.915 lira sarf olunmuştur.

1954 senesinde suyu getirilecek 126 köyün su malzemesi hazırlıklarına başlanmıştır.

Bina  inşaatı:

1953 senesi içinde 2 bina inşaatı bitirilmiş, 1954 senesinde tamamlanmak üzere 2 bina inşaatı ikmâl edilmek üzeredir. Bu işler için 640.851 lira sarf-olunmuştur.

Bu vaziyete göre 1953 senesinde Samsun Vilâyetinde Nafia işleri için 1.459.420  lira  sarfedilmiştir.

—İstanbul:

Tümamiral Çermi Yosip başkanlığındaki Yugoslav Deniz Heyeti Gölcükteki tesislerimizi gezdikten sonra bugün; saat 15.00 de kendilerine tahsis edilen bir muhriple Gölcük'ten ayrılmış ve saat 18.00 de İstanbul'a gelmişlerdir.

Misafir   Heyet  şerefine     Boğazlar  ve Marmara Kumandanı tarafından saat 20.30 da bir akşam yemeği verilmiştir..

Heyet yarın şehrimizdeki tarihî yerleri ve müzeleri gezeceklerdir.

—Ordu:

Reisicumhurumuz Celâl Bayar, Giresundan ayrıldıktan sonra Ordu'ya gelinceye kadar yol üzerinde bulunan Bulancak kazası ve bucaklarla köyler halkı tarafından hararetle alkışlanıp uğurlanmış ve kendisine muhabbet ve sevgi  gösterisinde  bulunmuşlardır..

Saym Bayar Bulancak kazasında hal--kın şiddetli alkışları arasında otomobillerinden inerek kendisini istikbâle koşan vatandaşların ayrı ayrı ellerini sıkmak suretiyle iltifatta bulunmuş ve inşa edilmekte olan iskele mahallinde tetkikler yapmıştır. Bulancaklılar, Reisicumhurumuza böyle bir iskeleye kavuşmuş olmaktan duydukları memnuniyeti belirtmişler ve şükranlarını bildirmişlerdir.

Ordu vilâyet hududunda vilâyet erkânı ve kalabalık bir Ordu'lu vatandaş kitlesi tarafından selâmlanan Reisicumhurumuz Celâl Bayar, şehre girdiklerinde âdeta bütün Ordu ayağa kalkmış bulunuyordu. Şehir methalinden itibaren Hükümet Konağına kadar yolları ve bütün binaları pencerelerini dolduran halkın coşkun tezahüratı arasında, çiçek ve konfeti yağmuru altında arık otomobilinde ayağa kalkmak suretiyle Orduluların sıcak muhabbet ve hüsnü kabullerine aynı samimî hislerle mukabelede bulunan Reisicumhurumuz doğruca Hükümet Konağına gelmiştir.

Hükümet Konağı meydanını bir anı içinde dolduran vatandaşlarımız şiddetli alkışlar arasında balkona çıkan: Bayar, bir hitabede bulunmuştur.

Reisicumhurumuz Ordu'yu bundan evvel de birkaç defa ziyaret ederek memleket meselelerini Ordulularla uzun boylu görüştüğünü. Orduluların her zaman olduğu gibi bugün de çok samimî bir hüsnü kabul gösterdiklerini ve candan tezahüratta bulunduklarını söyliyerek, teşekkürlerini bildirmistir. «Bundan mütehassis olmamak mümkün değildir» diyen Reisicumhurumuz, Orduluların bu çok samimî tezahürleri kargısında kendilerine düşen vazifelerin de mevcut olduğunu hatırlatmış ve demiştir ki: «Sizin bu itimadınız ve tesanüdünüz önünde bizlere düsen vazife, bıkma -dan, yılmadan ve usanmadan sizlere hizmet etmektir. Gayemiz geçmiş zamanların noksanlarını bir an evvel telâfiye gayret etmek, yaptığımız, yapmakta olduğumuz ve ilerde yapacağımız  işlerde size faideli olmaktır.»

Reisicumhurumuz daha sonra hitabesine devam ederek, Devlet Reisi olarak sevgili milletine su hususları söylemek istediğini belirtmiş ve ezcümle Aramızda karşılıklı itimat ve emniyet mevcuttur. Siz iktidara itimat ediyorsunuz. İktidar da sizlerin müreffeh ve vatanın mamur olması için gece gündüz çalışıyor. Ordulular, sizler bu samimî tezahüratınızla hükümete olan itimat ve emniyetinizi gösteriyorsunuz. Bu toplantının başka mânası yoktur.»

Sayın Bayar devamla, her geçen günün arkaya bıraktığımız günlerden daha iyi olacağını söylemiş, bu sözlerin Orduluları memnun etmiş olmak için söylenilmediğini, bunu Ordulu vatan dağların da takdir ettiklerini ve bu hususun müsbet eserlerle belirtmiş olduğunu ve belirtmekte devam da edeceğini ifade ile gösterilen candan tezahürata teşekkürlerini tekrarlamış ve bütün memleket için olduğu gibi, Ordulular için de müreffeh bir hayat temennisinde bulunmuştur.

Reisicumhurumuz, alkışlarla kesilen ve sık sık sevgi gösterisine vesile teşkil eden bu hitabesinden sonra Hükümet Konağından ayrılmış ve Ordu şehri adına şereflerine verilen yemekte hazır  bulunmuştur.

Sayın Bayar, müteakiben Orduluların coşkun sevgi gösterileri arasında Samsuna gitmek üzere hareket etmiş ve başta Çalışma Vekili Hayrettin Erk -men olmak üzere. Ordulular tarafından hararetle uğurlanmıştır.

— İstanbul:

Başvekilimiz Adnan Menderes, Alman. Federal Cumhuriyeti Hükümetinin daveti üzerine ve Şansölye Dr. Konrad Adenauerin memleketimize yaptığı ziyareti iade için beraberinde Hariciye-Vekili Profesör Fuat Köprülü, resmî heyetimiz azalarından ve gazetecilerimizden bir kısmı olduğu halde, yaptığı bir haftalık resmî ziyaretten bugün saat 8.20 de hususî bir uçakla yurda avdet etmiştir.

Başvekil Adnan Menderes ile Hariciye Vekili Profesör Fuat Köprülü, Yeşilköy hava meydanında, Büyük Millet-Meclisi Reisi Refik Koraltan, İstanbulda bulunan Vekiller, Mebuslar, İstanbul Vali Muavinleri, Kumandanlar, Genel Meclis Üyeleri, Vilâyet ve Belediye erkânı, Adliye erkânı. Üniversiteler Rektörleri ve Dekanları, Bankalar Umum Müdürleri, Ticaret Odası mensupları, Partililer, Cemaatler Reisleri, resmî ve hususî tevekküller temsilcileri, di?er sivil ve askerî erkân, Alman Başkonsolosu ve Konsolosluk erkânı, basın mensuplarıyla meydan ve civarını dolduran çok kalabalık bir vatandaş topluluğu tarafından coşkun  tezahüratla  karşılanmıştır.

Başvekilimiz uçaktan beşuş bir çehre ile inmiş, selâm resmini ifa eden kıtayı teftişten sonra, kendisini karşılamağa gelenlerin ayrı ayrı ellerini sıkmıştır.

Büyük Millet Meclisi Reisimiz, Başvekilimiz ve Hariciye Vekilimiz meydanda toplanmış olan vatandaşların alkışları arasında meydan binasının önünde selâm resmini ifa eden polis müfrezesini de teftişi müteakip otomobile binmişler ve coşkun sevgi tezahürleri arasında meydandan hareket etmişlerdir.

Başvekilimizle refakatindekilerin bulundukları otomobil kafilesi Yeşilköyden itibaren Bahçeli evler, Bakırköy,  Kazlıçeşme'den Silivrikapı'ya gelmiş, burada çok kesif bir vatandaş topluluğu Başvekilimizin bulunduğu otomobilin etrafını sararak durdurmuş ve büyük tezahürat yapmıştır. Bu arada  kurbanlar  kesilmiştir.

Başvekilimiz Adnan Menderes, halkın bu tezahüratı üzerine otomobilden inerek kendilerini selâmlamıştır.

Havanın kararmış ve esintili ve muvasalatın gecikmiş olmasına rağmen, bütün güzergâh boyunca caddeleri iki taraflı doldurmuş bulunan vatandaşlar Başvekilimizin ve refakatindekilerin bulundukları otomobil kafilesi geçtikçe kendilerini bir alkış tufanına boğmuşlar ve konfeti yağmuruna tutmuşlardır.

Kafile Yedikule, Topkapi yolu ile Çapa'ya gelmiş, burada caddenin iki yanında yer almış bulunan halk ve öğrenciler Başvekilimizi şiddetle alkışlamışlar, çiçekler atmışlar «Yaşa, varol, hoş geldin uğur getirdin nidaları ortalığı  çınlatmıştır.

Kafile Topkapı'dan Aksaray'a gelmiş, burada mevki almış olan İtfaiye ekibi siren çalmak suretiyle Başvekilimizi selâmlamış,  halk tezahürat yapmıştır.

Başvekilimiz her tarafta gittikçe artan sevgi tezahürleri arasında Beyazıt. Ankara Caddesi, Sirkeci. Köprü. Karaköy meydanı. Bankalar Caddesi. Şişhane. Tepebaşı İstiklâl Caddesi yoliyle Taksim Meydanına gelmiş. Burada meydanı ve civarını hınca hınc doldurmuş olan vatandaşların ortalığı çınlatan alkışları «Yaşa, varol, hoş geldin» nidalariyle karşılanmış ve selâmlanmıştır.

Başvekilimiz ve refakatindekiler ayni tezahürat arasında saat 20.10 da Park otele muvasalat   etmişlerdir.

— İstanbul:

İngiltereye yapmış olduğu seyahatten dönmekte bulunan Irak Başvekili Nuri Sait Paşa ve refikası, bu akşam saat 39.15 de Adana vapuru ile İstanbula gelmişlerdir.

Dost Irak Başvekilinin memleketimize gelişi  münasebetiyle vapurun yanaşacağı Galata Rıhtımı Irak ve Türk bayrakları ile süslenmiş bulunuyordu.

Irak Başvekili Nuri Sait Paşa Galata Rıhtımında Başvekilimiz adına İstanbul Valisi ve Belediye Reis Vekili Prof. Gökay, Irak'ın Türkiye Büyükelçisi İbrahim Akif Valûsi, Bağdat Büyükelçimiz Orgeneral Muzaffer Göksenin, Garnizon Kumandanı Korgeneral Necati Tacan, Protokol Umum Müdür Muavini Behçet Şefik Özdoğancı. memleketimizde bulunan Irak eski başvekili Erşed Paşa El Ömerî, Irak Başkonsolousu ve Konsolosluk erkânı  tarafından karşılanmıştır.

Adana'nın Galata Rıhtımına yanaşmasından soonra. Vali ve Belediye Reis Vekili Prof. Gökay. beraberinde Irak'ın Ankara Büyükelçisi, Bağdat Büyükelçimiz ve Garnizon Kumandanı olduğu olduğu halde, vapura çıkmış ve misafir Başvekile «Hoş geldiniz» diyerek Başvekilimiz Adnan Menderes'in şu mesajını takdim etmiştir:

Pek muhterem Irak Başvekili Nuri Sait Paşa Hazretlerine

İstanbul,

Güzel İstanbulumuza ayak basmakta olduğunuz şu anda zatı devletlerini şimdilik mecburen uzaktan dahi olsa, selâmlamak ve hemen mülâki olmak sevinci içindeyiz. Bu ziyaretin memleketlerimiz için hayırlı olması temennisiyle yakın arkadaşım Hariciye Vekilimiz Fuat Köprülü ile birlikte zatı devletlerine hürmet ve muhabbetlerimizi arzeyleriz.

Adnan Menderes

Bundan sonra gemiden inen misafir Irak Başvekili, Rıhtımda yer almış bulunan polis müfrezesini teftiş etmiştir.

Müteakiben kapısı Türk ve Irak bayraklariyle süslenmiş bulunan şeref salonuna girilmiş ve burada misafir Başvekilin refikalarına, Hariciye Vekilimizin refikalar: tarafından bir buket verilmiştir.

Misafirler Yolcu Salonundan doğruca Vali Konağına gitmişlerdir.

Bundan sonra kürsüye gelen profesör V. Lambert su konuşmayı yapmıştır.

(Göstermiş olduğunuz ulvi heyecana teşekkür ederim. Medeniyet Allahın kendisine verdiği kabiliyetleri imkânlar nisbetinde inkişaf ettirmeğe kadir olmaktır. Biz Amerikalılar Türkiyeyi bu çeşit medeniyetin ve hürriyet anlayışının hâkim olduğu en büyük ülkelerden biri olarak tanıyoruz. Biz sizin doğuda kurulacak üniversite için meydana gelen bu heyete gururla yardım etmek vazifesini üzerimize almakla büyük şeref duyuyoruz. Türklerin ileri adım atmaktaki hamlelerinin hayransız. Memleketinizin tealisi için bu üniversite birinci derecede amil olacaktır. Sözlerimi burada behsettiğiniz Amerikalı halk üniversitelerine getiriyorum. Amerikadaki bu üniversiteler halkın heyecanlı talebiyle kurulmuştur. Bu üniversiteler halkın problemleriyle meşgul olmaktadır. Halkla işbirliği yaparak problemleri çözmektedirler. Ziraat, tıp, veteriner, hukuk gibi mesleklerde halka rehberlik etmişlerdir. Halk üniversiteleri daima halkla beraber çalışmış ilmi eğitim borsası gibi işlemiştir. Halk eğitim teşkilâtı olmuştur. Bu üniversitelerin gelişmesi 90 senelik bir çalışmadan sonra meydana gelmiştir. Türkiye'dekilerin bu ruh kuvvetiyle Atatürk'ün ismine lâyık bir şekilde kısa zamanda gelişebileceğine eminim»

Erzurum Lisesi izcileri Nebrasca üniversitesine bir kupa ile bir de arma hediye etmişlerdir. Ayrıca Erzurum tarihi müellifi A. Şerif merhumun kızı babasının bir eserini Amerikalı profesörlere hediye etmiştir.

Gece heyet âzası şereflerine et kombinası lokalinde Gazeteciler Cemiyeti ile Ticaret Odası tarafından bir kokteyl verilmiştir.

Heyet bugün saat 16 da otomobillerle Ankara'ya müteveccihen hareket etmiştir.

İstanbul Şehir hattı vapur ücretlerine yapılan zammın, Başvekilimizin müzaheretiyle makul hadde indirilmesini İstanbullular büyük bir memnuniyetle karşılamışlardır.

Bu münasebetle, İstanbulluların, hissiyatlarına tercüman olarak Vali ve Belediye Reis Vekili Prof. Gökay, Başvekil Sayın Adnan Menderes'e bugün şu telgrafı göndermiştir:

İstanbul Şehir hatları tarifelerinde yapılan zamların makul hadde indirilmesi yolunda ibraz buyurduğunuz büyük müzaheret, bugün İstanbul halkı tarafından sevinç ve şükranla karşılanmıştır. Belediye Reis Vekili sıfatiyle hemşehrilerimin bu hislerini derin saygılarımla arzederim.»

14 Ekim 1954

— Gelibolu :

Pamir seferberlik tatbikatım takip etmek üzere Gelibolu'da bulunan gazeteciler, dün, geceyarısına yakın bir saatte aniden, 40 ıncı piyade alayının Cevizli köyü civarındaki Seferi Ordugâhını ziyaret ettiler. Gecenin bu ilerlemiş saatinde, alay ordugâhına iki kilometre mesafede emniyet tedbirleri almış bulunan ellerinde makinalı tüfenkli nöbetçiler, jiplerimiz durdurdurdular ve parola sordular. Parolayı verdikten sonra geçmemize müsaade edildi. Daha bir müddet yol aldıktan sonra alay ordugâhına vardık. Burada da bizden parola soruldu. Gelişimiz tamamiyle habersiz olduğundan evvelâ etrafta gizlenmiş nöbetçilerden başka kimseyi göremedik. Kısa bir müddet sonra Kumandan Vekili Yarbay Hayrettin Davran, bizleri karşıladı ve ordugâhı gezdirdi.

Harekât çadırında alayın durumu ve alaya yeni iltihak eden yedek subay ve erler hakkında bizlere lâzımgelen izahat verildi. Bu izahata göre, Gelibolu dahilinden ve civarından dün geceyarısına kadar  gelenler  müretteb birliklere verilmişlerdir. Harekât çadırında dün öğleden sonra alaya iltihak eden bir yedek teğmen, vazife görmekte idi. Müteakiben 9 uncu bölük gezildi, tam saat 23.30 da alamı verildi. O anda yataklarında yatan bölük mensupları 8 dakika kadar kısa bir zaman içinde silâh ve teçhizatı ile içtima yerinde idiler. Alayın tesislerinin gezilmesini müteakip Geliboluya dönüldü. Basın mensupları, hu ziyaretlerinden mükemmel intibalar  edinmişlerdir.

Balıkesir ve Çanakkale vilâyetleri ile bunlara bağlı kazalardan Pamir seferberlik tatbikatı için silâh altına alınan yedek subay ve erlerin ilk grubu be sabah saat 5 te Çanakkale'den Geliboluya geldiler ve iskelede merasimle karşılandılar. Bu karşılama da kolordu ve tümen kumandanları İle müşahitler hazır  bulunuyorlardı.

Başta bandosu bulunan bir merasim bölüğü. 40 ıncı piyade alayına iltihak edcekleri selâmladı. Karaya çıran erler, sevk merkezine götürüldüler ve burada sıhhî muayeneye tâbi tutuldular. Bu muayene sırasında aşı ve kan gruplarının ayrılması yapılıyordu. Bunu müteakip şubelerince giydirilmiş erlere, görecekleri vazifelere göre silâh ve teçhizat veriliyordu. Onar kişilik gruplar halindeki erler sıra ile matara ve ekmek torbalarını, palaska v.e kütüklüklerini arka çantalanna sınıfına göre kazma kürek veya makasını, çadırını miğferini, tabancasını, makineli veya piyade tüfeklerini alıyor ve bunları kuşandıktan sonra birliklerine katılmak üzere motorlu vasıtalarla sevkediliyorlardı. Bütün bunlar fevkalâde büyük bir intizam içinde ve küçük bir aksaklık vukubulmadan icra kılındı.

Seferberlik tatbikatı muvaffakiyetle devam etmekte ve muhtelif yerlerden gelen yeni kafileler, birliklerine katılmaktadırlar.

— Gelibolu :

Şehit Albay Nuri Pamir'in hâtırasına izafeten yapılan Pamir seferberlik tatbikatının ikinci günü de hararetli bir şekilde cereyan etmiştir.

Sabah saat 8 de Çarakkale yolu ile Geliboluya gelen erlerin birinci kısmının seferber olma yerindeki son muayeneleri yapılmış ve silâhlariyle diğer teçhizat verildikten sonra kırkıncı piyade alayındaki yerlerine gitmeleri sağlanmıştır. Bu sabah Geliboluya gelen erler bir harb vukuunda kırkıncı piyade alayı hangi vazifeleri göreceklerse hâlen o vazifelerine başlamış bulunmaktadırlar.

Seferber olma yerinde bu işler yapılırken Gelibolu Ordu evi salonunda da saat 10.30 da tümen komutanı tümgeneral Hilmi Belen ve Tümen ve Natodan gelen misafirlerle gazetecilere Pamir seferberlik tatbikatı hakkında geniş ölçüde izahat verilmiştir.

Bu izahatta. 650 sene evvel ilk defa geçirdiği safhalar ve Türk Ordusunun seferberlik durumunu anlatılmıştır. Pamir seferberlik tatbikatı ile yeni bir seferberlik usulünün tatbik edildiği belirttilmiş ve bu usulle Ankaradan verilen bir emirle şubelerce seferber edileceklere en kısa vasıtalarla haaber verildiği seferberlik haberini alanların en fazla altı saat içinde şubelere müracaat ettikleri, buradaki muamelelerini yaptırıp muayene ve temizliklerini müteakip giydirilerek iltihak edecekleri kıt'alara gönderildikleri anlatılmıştır. Buna göre tebligatı alan her vatandaş şubeye müracaat ettiği andan çok kısa bir zaman sonra birliğine iltihak edebilmektedir. Eskiye nazaran tamamen farklı olan bu husus da bu seferberlik sisteminde şahısların ismen seferber edilmeleridir.

Öğleden sonra kumandanlar, müşahitler ve gazeteciler Eceabad'a giderek Eceabad askerlik şubelerinde yeni şekilde yapılan seferberlik işleri görüşülmüş ve ilgililer tarafından izahat verilmiştir.

16 ekim günü nihayete erecek olan bu tatbikatın şimdiden büyük bir başarı sağladığını Nato'ya mensup müşahitlerde açıkça bildirmektedirler. Yarın son kafile Çanakkaleden gelecek ve müşahitler kırkıncı piyade alayı hâlen karaya ve denize karşı bütün korunma tedbirlerini aldığı gibi herhangi bir atom taarruzuna maruz kalırsa kolaylıkla korunabilmek için altı kilometre derinlikte ve altı kilometre genişlikte bir sahaya yayılarak konaklamış   bulunmaktadır.

15 Ekim 1954

— Ankara :

İktisat ve Ticaret Vekili Sıtkı Yırcalı Anadolu Ajansına şu beyanatta bulunmuştur:    .

«Çeltik müstahsilini korumak, çeltik istihsalini arttırmak ve bu suretle elde edilecek fazla istihsalin, memleket ihtiyacından artacak kısmını ihraç etmek suretiyle döviz sağlamayı uygun mütalâa eden Vekâletimiz Toprak Mahsulleri Ofisine, İstanbul, İzmir, İskenderun, Samsun, Diyarbakır, İğdır, Antalya, Tosya, Boyabat, Osmancık, Beypazarı, Kızılcahamam, Marag, Adana, Ceyhan ve Sinop'to pirinç mubayaası vazifesini vermiştir.

Ofisçe satın alınacak pirinçler yetiştirildikleri mıntakalara ve vasıflarına göre  üç  grupta  mütalâa edilmiştir:

— Daha   ziyade  Trakya  mıntakasında yetişen ve dış pazarlardan kolayca ve  yüksek  fiatla  müşteri  bulabilecek olan lüks pirinçler,

— Evsaf  bakımından  lüks  pirinçlerden biraz  daha dûn olmakla beraber yine hariçte müşteri bulabilmek imkânı olan  yayla  pirinçleri.

3—Daha fazla memleket içinde istihlâk olunan sıra ikincilere, 85, üçüncülere 70 kuruş baş fiat ödenecektir.

Ofis tarafından birinci sınıf pirinçlere S5, ikincilere 85, üçüncülere 70 kuruş baş fiat ödenecektir.

Bu baş fiattar yabancı meddesi, kırığı ve ham danesi sıfır olan pirinçlere tatbik edilecektir. Kırık dane ve yabancı madde  nisbeti   arttıkça  fiatlara birinci sınıfta 88.3 kuruşa kadar ikinci sınıfta 78 kuruşa kadar, üçüncil sınıfta 64.2 kuruşa kadar, tenzilât yapılacaktır. Alım muamelesi iç merkezlerde yapıldığı takdirde ayrıca en yakın istasyona veya limana kadar nakliye  ücreti  tenzilâtı  yapılır.

Bilhassa ihraç maksadiyle satın alınacak olan lüks pirinçlerde kırık ve ham dane nisbeti yüzde onu, diğer pirinçlerde ise yüzde onbeşi geçmiyecektir.

—  İstanbul :

Bir haftadan beri hükümetimizin davetlisi olarak memleketimizde bulunan dost Irak Başvekili Nuri Sait Paşa beraberinde Irak Temyiz Reisi Sami Tatar, Irak Ataşemiliteri ve Elçilik Erkânı olduğu halde bugün saat 11.30 da Metris Baştabya mevkiinde C6 cı tümenin yaptığı «Karaemine» tatbikatında hazır bulunmak üzere Başvekilimiz Adnan Menderes, Başvekil Yardımcısı ve Devlet Vekili Fa-tin Rüştü Zorlu, Millî Müdafaa Vekili Ethem Menderes, Hariciye Vekili Prof. Fuat Köprülü, İşletmeler Vekili Fethi Çelikbaş, Başvekâlet müsteşarı Ahmet Salih Korur, İstanbul Vali ve Belediye Reis Vekili Prof. Gökay, İstanbul Emniyet Müdürü ile birlikte Davutpaşa kışlasına gelmişler ve burada yapılan geçit resmini takip ettikten ve yemekhane, fırın ve yatakhane gezildikten sonra tatbikat mevkiine hareket eylemişlerdir.

Irak Başvekili ve Vekillerimiz tatbikat sahasında Erkânı Harbiyei Umumiye Reisi Orgeneral Nurettin Baransel, Erkânı Harbiye İkinci Reisi Korgeneral Rüştü Erdelhun, Hava "Kuvvetleri Kumandanı Korgeneral Fevzi Uçaner, Deniz Kuvvetleri Kumandanı Koramiral Sadık Altıncan, İstanbul Garnizon Kumandanı Korgneneral Necati Tacan, Birinci Ordu Müfettişi Korgeneral İ. Hakkı Tunaboylu, Deniz Eğitim Kumandanı Tümamiral Fahri Korutürk, Marmara ve Boğaz lar Deniz Kumandanı Koramiral Rıdvan Koral, harta akademileri Kumandanı Orgeneral Fevzi Mengüç, harekât dairesi müdürü tüm general Namık Ar-güç ve Muhtelif kara, ve deniz birliklerine mensup 40 general ve yüksek rütbeli  subay   tarafından   karşılanmışlar

16 Ekim 1954

— Gelibolu :

Başında bando bulunan bir ihtiram kıtası teftiş ediltikten sonra direğe merasimle Irak ve Türk bayrakları çekilmiştir. Bundan sonra harekâtı takip etmek üzere misafirlere tahsis edilen harekât çadırına gidilmiş burada harekât dairesi müdürü Tümgeneral Namık Argüç tarafından harita üzerinde tatbikat hakkında malûmat verilmiştir.

Bunu müteakip jet uçaklarının mefruz düşman mıntakasına pike uçuşlar yaparak attıkları hakikî bomba, mitralyöz ve yangın bombaların hücumları ve yalın kılınç süvarilerin düşman safasına hücumları takip etmiştir.

Amerikalı müşahitlerin de bulunduğu ve hakiki bir harp maznarasını andıran tamamen yeni ve hakikî silâhların kullanıldığı bu tatbikatta büyük bir basan ile saat 13.00 de nihayete ermiştir.

Tatbikat sahasından ayrılışlarında dost İrak Başvekili 68 cı tümenin şeref defterine şu satırları  yazmıştır;

«66 cı fırka kıt'alarının yeni silâh ve techizatiyle yaptıkları tetbikat Türk ordusunun, ne kadar büyük ilerlemeler yaptığına pek büyük bir delildir. Allahtan muvaffakiyetler diler ve bu yolda ilerlemelerini ümit ederim.»

Başvekilimiz de kahraman Türk ordusu hakkındaki intibalarını şeref defterine şu satırlarla belirtmiştir:

Tarihi emsalsiz şan ve şerefle dolu. olan en aziz varlığımız Türk ordusunun bugün vasıl olmuş bulunduğu seviyeyi iftaharla müşahede etmekteyiz. Bu durum çok yakın gelecekte ordumuzun erişeceği en yüksek takamül seviye ve derecisini de vuzuhla müşahede etme fırsatını vermektedir. »

Ordumuza milletçe itimadımız, ona karşı beslediğimiz muhabbet kadar engindir.»

Kore silâhlı kuvvetlerimiz tugay komutam iken şehit düşen albay Nuri Pamir'in adına izafeten dört gündenberi yapılmakta olan «Pamir» seferberlik tatbikatı bugün öğle Üzeri büyük bir başarı ile sona ermiştir.

Bilindiği gibi 12 ekimde verilen Karaboğalar alarmı ile 12-13 ekim geceleri saat 24.00 de Pamir seferberlik tatbikatı başlamış bulunuyordu. O gece verilen alarm emrinde 1931 doğumlulardan 40 ıncı Piyade Alayında vazife alacak erlerin isimleri ve vazifeleri 'bil Giriliyordu.

Tatbikat sahasında bulunan Çanakkale ve Balıkesir vilâyetleri ile bu vilâyetlere bağlı 12 kaza askerlik şubelerine bağlı erat, tebligatı aldıkları andan itibaren şubelerine müracaatla en kısa yoldan 40 ncı Piyade Alayının bulunduğu Gelibolu'ya sevk edilmişlerdir. Diğer taraftan 40 ıncı Piyade Alayınca seferber olmaya çağırılan yedek assubaylar da çok kıza zamanda birliklerine iltihak etmişlerdir.

Pamir seferberlik tatbikatı münasebetiyle silâh altına çağrılan yedek asteğmenlerle, erler 13 gün kadar kısa bir zamanda Gelibolu'ya gelmişler, seferber olma yerinde son muameleleri yapılmış ve teçhizatı verilecek günü gününe 40 ıncı Piyade Alayına iltihak etmişlerdir. Bu kadar kısa bir zamanda tek bir' noksan olmadan seferber duruma gelen 40 ncı Piyade Alayı bu sabah, verilen alarm üzerine seferberlik müddetince bulunduğu seferi ordugâhtan muhayyel bir muharebe hattına doğru hareket etmiştir.

40 mcı Piyade Alayının seferi ordugâhından hareketinden önce Pamir seferberlik tatbikatı münasebetiyle silâh altına çağrılan yedek subay ve erlerden ilk olarak 40 ncı piyade alayına iltihak eden yedek assubay Hasan Güngör ile er Lâtif Karagöz'e Erkânı Harbiyei Umumiye Reisliğince gönderilen hediyelerin tevziine başlanmıştır. Bu törende başta Alay Sancağı olduğu halde 40 ncı Piyade Alayı ve ağırlıkları ile Pamir tatbikatını takip etmekte olan Üçüncü Kolordu Kumandanı ve Başhakem Korgeneral Fazıl Bilge, Dördüncü Kolordu Kumandanı Tümgeneral Ragıp Gümüşalpla, Tümen Kumandanı Tümgeneral Hilmi Belen, hakem heyeti, Nato'dan gelen generaller, subaylar ve müşahitler, Yugoslav askerî heyeti ile basın mensupları hazır bulunmuşlardır.

Tümgeneral Ragıp Gümüşpala'nın kısa bir hitabesini müteakip hediyeler Baş Hakem Korgeneral Fazıl Bilge tara fandan assubay Hasan Güngör ile er Lâtif Karagöz'e verilmiştir.

Müteakiben alay hareket etmiş ve saat 11.30 da Gelibolu Orduevinde Pamir tatbikatının tenkidi yapılmıştır.

Büyük bir başarı ile sona eren Pamir tatbikatı hakkında baş hakem, korgeneral Fazıl Bilge, Anadolu Ajansı muhabirine şunları söylemiştir:

Bu tatbikat hakikaten çok iyi hazırlanmış ve iyi bir şekilde tatbik edilmiş ve büyük istifadeler sağlanmıştır. Askerî hazırlığın en mühim merhalelerini teşkil eden seferberlik işinin ne kadar iyi tertiplenmesi lâzım geldiğini Pamir tetbikatı neticesinde bilfiil gördük ve büyük faideler elde ettik. Türk çocuğunun vatan müdafaası izinde ne kadar hassas olduğunu, çığırdan bütün mevcudun kısa bir zamanda icabeti ile bir kere daha anladık, bu da istikbale olan inancamızı büsbütün arttırmaktadır»

Tatbikatı takip etmekte olan Nato mensubu generaller ve kumandanlar da tatbikat hakkındaki hayranlık ve tekdirlerini bildirmişlerdir.

Pamir seferberlik tatbikatına katılan yedek ve erlerin terhisine bugün öğleden sonra başlanmıştır.

17 Ekim 1954

— Ankara :

Ankara Gazeteciler   Sendikasının   ilk genel kurul toplantısı bugün saat 15 te Kızılay Genel Merkezinde yapılmıştır. Gündem gereğince kongre başkanlığına Sabahattin Sönmez, ikinci başkanlığına Cemal Sağlam ve kâtipliklere de Oktay Ekşi, Erol Ülgen ve Fahrettin Gülseven seçildikten sonra sendika nizamnamesi okunarak bazı tadilâtla kabul edilmiştir. Müteakiben dilek ve temenniler dinlenmiş ve yeni idare heyeti, haysiyet divanı ve murakipler seçimi yapılmıştır.

İdare heyetine Emin Karakuş, Adviye Fenik, Erdoğan Ulus, Sabahattin Sönmez, Yılmaz Çetiner, Nihat Subaşı ve Mehmet Kemal, haysiyet divanına Mücahit Topalak, Cemal Sağlam ve Nail Mutlugil, murakıplıklara ise Dündar Arcayürek İle Hüseyin Avni Sosyal seçilmişlerdir.

— Ankara :

Reisicumhur kupası koşusu bugün Öğleden sonra Şehir Hipodromunda yapılmıştır.

Reisicumhurumuz Celâl Bayar ile vekiller, mebuslar, kordiplomatik ve seçkin bir davetli kütlesiyle kalabalık seyircilerin hazır bulunduğu bu koşuyu Wiiliam Giraud'nun Luter'i kolaylıkla kazanmıştır. Günün programında dördüncü koşuyu teşkil eden kupa koşusuna altı saf kan İngiliz atı iştirak etmiştir. İkinciliği Arda, üçüncülüğü de Platin isimli atlar kazanmıştır.

Koşudan sonra Reisicumhurumuz Celâl Bayar, koşuyu kazanan at sahibi William Giraud'yu şeref tribününde kabul etmiş ve kendisini tebrik ederek kupayı vermiştir.

Reisicumhurumuz, Hipodroma geliş ve ayrılışlarında çok kalabalık halk topluluğu tarafından coşkun sevgi tezahüratiyle karşılanmış ve uğurlanmıştır.

— İstanbul :

Hükümetimizin davetlisi olarak İstanbul'da bulunan dost Irak Başvekili Nuri Sait Paganın bugün saat 13.30 da yapacağı basın toplantısı yarın sabah saat 10.00 a tehir edilmiştir.

Ekselans Nuri Sait Paşa, yarın istirahat ettikten soma salı sabahı bir uçakla, Bağdat'a müteveccihen Yeşilköy hava meydanından merasimle uğurlanacaktır.

—İstanbul :

Türk - Pakistan Erkânı Harbiyei Umumiye Reislikleri arasında ihzari görüşmelerde bulunmak üzere, bir müddet evvel Ankara'ya gelen, Pakistan askerî heyeti bu sabah saat 10.30 da uçakla İstanbul'a muvasalât etmiş ve hava meydanında askerî erkân tarafından karşılanmıştır.

Heyet Pakistan Erkânı Harbiyei Umumiye İkinci Reisi Yahya Han riyasetinde sekiz kişiden müteşekkildir.

— Bünyan :

Dün akşamdan beri Kayseri'nin misafiri bulunan Büyük Millet Meclisi Reisi ve Kayseri fahrî hemşehrisi Refik Koraltan bugün öğleden .evvel Hisarcık, Kıranardı ve Endürlük köylerini ziyaret etmiş ve vatandaşlarla hasbıhalde bulunarak dileklerini tesbit etmiştir.

Öğleden sonra beraberinde Kayseri mebusları, Kayseri Valisi ve 5 inci Yurtiçi Bölge Kumandanı olduğu halde Bünyan'a gelen Meclis Reisimiz, kaza hududunda kaymakam, belediye ve partiler reisleri ile kalabalık bir vatandaş topluluğu tarafından karşılanan Meclis Reisimiz Refik Koraltan halkı selâmlıyarak belediyeye gelmiştir. Bir müddet istirahatten sonra kendisini meydanda toplu bir halde bekliyen Bünyanlılara veciz bir hitabede bulunan Meclis Reisimiz. Kayseri'nin fahrî hemşehrisi payesinin kendisine bahşedilmiş olmasından duyduğu memnuniyeti bir kere daha belirttikten sonra kendisine ve arkadaşlarına karşı gösterilen samimî alâkaya teşekkür ederek memleket meselelerinden bahsetmiş ve sözlerini şöyle bitirmiştir:

«İftiharla söyliyebilirim ki itimadınıza mazhar olarak işbaşında bulunan hükümetinizin asıl hedefi Türk milletinin refah ve saadetin: kısa zamanda temin için çalışmaktır.

İstiklâl harbi ve demokrasi mücadelesinden sonra yeni bir kalkınma hamlesi içinde bulunuyoruz. Bu üçüncü safhadır ki, bunun adı kalkınma safhası ve mücadelesidir. Bu mücadeleyi de Türk milleti ile topyekûn elele vererek kısa zamanda hedefe ve zafere ulaştıracağız.

Hepinizi muhabbetle selâmlarım.»

Meclis Reisimiz bu konuşmasını müteakip Sümerbank Bünyan Yünlü Mensucat Fabrikasını ziyaretle fabrikanın çalışmalarını yakından tetkik etmiş ve işçilerle hasbıhalde bulunarak dileklerini tesbit eylemiştir.

18 Ekim 1954

— İstanbul :

Bir müddettenberi hükümetimizin mi. safiri bulunan Irak Başvekili Nuri Sait Paşa, bu sabah saat 10 da Vali konağında bir basın toplantısı yapmışta.

Irak Başvekili daha ziyade harici meselelere temas edeceğini ve harici meselelere dair sorulan sualleri cevaplandıracağını söyledikten sonra konuşmasına şöyle devam etmiştir:

«Irak'ın dahili işlerine ait suallerinizi burada cevaplandırmıyacağını, çünkü yakında İstanbul Valisi ve profesörlerden müteşekkil bir heyet Irak'ı ziyaret edecektir, bu arada gazetecileri de davet edeceğiz. Memleketimize geldiğiniz zaman burada sormak istediğiniz suallerin cevaplarını Irak'ı daha yakından görmek ve tanımak suretiyle bulacaksınız.

Harici mevzulara dair meseleleri, bütün şümulü ile kavnyabilmek için üç mühim noktada izah edeceğim.

Irak Başvekili bundan sonra Türkiye -İrak münasebetlerini ele alarak sözlerine şöyle devam etmiştir:

Türkiye ve Irak'ın birbirlerine karşı olan samimi dostluk münasebetlerini ve an'anevî bağlılıklarını izaha lüzum yoktur zannederim.

Irak kendi varlık ve selâmetini daima Türkiye ve İran'ın varlık ve selâmetinde bulmaktadır.»

Bu arada Irak'ın Arap Birliğinde de âza olması dolayısiyle Arap memleketleri ile işbirliği yapmakta olduğunu ifade eden Nuri Sait Paşa, bundan sonra Arap memleketlerinin müşterek harici siyasetlerine temas etmiş ve demiştir ki :

1949 ve 1950 yılları Arap Devletleri Birliği toplantılarında bütün Arap memleketleri mümessilleri, üç sual karşısında kaldılar ve bunların cevaplan üzerinde biraz sonra izah edeceğim müşterek kararlara vardılar.

Sualin birincisi şu idi: Arap Birliği devletlerinin, komünist blokuna dahil devletlerle işbirliği yapmasına imkân var mıdır?

Şu suale müttefikan şu cevap verildi: Arap devletleri komünist rejimini kabul etmedikleri, yani Kremimin boyun duruğu altına girmedikleri takdirde bu grupla işbirliği yapmanın imkânı yoktur.

İkinci sual, Arap devletlerinin kendi başlarına Doğu ve Batı devletlerine karşı bitaraflık politikasını takip etmelerine imkân var mıdır? şeklinde idi. Bu sual karşısında şu cevap yine müttefikan verildi: Arap devletleri bitaraflıklarını muhafaza edebilecek kuvvete sahip değillerse, bitaraflık politikası masal ve hayalden ibarettir.

Üçüncü sual Arap  devletlerinin  Batı devletleri ile işbirliği yapıp yapamıyacağına dairdi, buna da şu cevap verildi : Süveyş Kanalı ve Filistin meseleleri Arap memleketlerini tatmin edecek münasip bir hal çaresine bağlanırsa, bütün Arap devletleri Batı ile işbirliği yapılabileceğine kani bulunmaktadırlar. »

Bundan sonra Süveyş ve Filistin meselelerine temas eden Nuri Sait Paşa sözlerine şöyle devam etmiştir:

Mısır İngiltere ile Süveyş mevzuunda yaptığı anlaşmada, Türkiye ve Arap memleketlerine vaki olacak her hangi bir taarruza karşı Süveyş Kanalı üssü harbisinden istifade edilmesini kabul etmiş ve bu suretle Süveyş meselesi hallolmuş bulunmaktadır.

Mısır hükümetinin, Türkiye'nin selâmetini koruyacak bu tedbiri kabul etmesi ve alması Irak tarafından memnuniyetle karşılanmış ve tasvip olunmuştur.

Bu arada Filistin meselesine dair bir suali cevaplandıran Irak Başvekili şöyle demiştir :

«İsrail devleti 1950 yılında Arap devletleri ile sulh yapmak üzere bir teşebbüste bulundu. O vakit Arap devletleri mümessilleri, İsrail hükümetinin Birleşmiş Milletlerin Filistin hakkında almış olduğu kararlan kabul etmedikçe bu sulhun tahakkukuna imkân olmadığı neticesine varmışlardır.

İsrail ise Birleşmiş Milletlerin Filistin hakkındaki kararlarını kabul etmemektedir.»

Bundan sonra Irak Başvekili hükümetinin umumî siyaseti üzerinde durmuş ve şöyle devam etmiştir:

«Başvekâleti kabul ederken dış siyasete dair üç maddelik program ileri sürdüm ve Irak halkının karsısına bu programla çıktım.

Ümit ederim ki, Irak halkı programımı tasvip ve beni teyit etti.

Dış siyasete taallûk eden bu üç maddelik programı şu esaslar dahilinde hülâsa edebilirim:

— İstanbul :

 Amerikalı tanınmış amme hukuku prf. Aenörü Mr. Dimock, başka bir vazife deruhte etmek üzere Amerikaya davdet etmiş bulunmaktadır.

Dünya Sağlık Teşkilâtının, «Ekip halinde hemşirelik hizmetinin ifası» hakkındaki semineri, merkezi ve Güney Avrupa ile Kuzey Afrikadan 11 memleket temsilcilerinin iştirakiyle bu sabah Yeşilköyde açılmıştır.

Toplantıyı hükümetimiz adına ve Sıhhat ve İçtimaî Muavenet Vekili namına Dr. Nail Karabudak anmış v.e delegelere hoş geldiniz dedikten sonra, memleketimizde halk sağlığı için yapılan çalışmalar ve kaydedilen terakkiler ile hemşirelik hizmetlerinin görülmesi hakkında geniş malûmat vermiştir.

Müteakiben İstanbul Valisi adına konuşan Vali Muavini Nafi Tamer, seminere başarılar dilemiştir.

Bundan sonra Türk hemşirelerinden Esma Deniz, Fransız bölgesi bürosu müdürü Dr. G. Montus ile R. Dreyer söz almışlar ve bu toplantının memleketimizde yapılmasını sağlıyanlara ve hükümetimize teşekkürlerini bildirmişlerdir.

20 ekime kadar devam edecek olan bu seminerin esas teması hastahane hemşireliği hizmetlerinin birbirine yakınlaştırılması ve aradaki münasebatın tanzimi olacaktır.

Seminere her memleketten bu sahada tanınmış bir doktorla 2 kıdemli hemşire ve Dünya Sağlık Teşkilâtı sekreterleri katılmaktadırlar.

'Toplantıda temsil olunan memleketler şunlardır :

Avusturya, Almanya, Yunanistan, İtalya, Fa?. Portekiz, İspanya, İsviçre, Tunus. Yugoslavya ve Türkiye.

 — Ankara :

iki yıldan beri memleketimizde Birleşmiş Milletler Teknik Yardım Kurulu Başkanlığını yapmakta olan Amerikalı Profesör Dimock'un yerine memleketimizde vazife görecek olan Mr. Charles Weitz bugün saat 16 da uçakla Ankara'ya gelmiş ve hava alanında Birleşmiş Milletler Teknik Yardım Heyeti mensupları ile Ortadoğu Amme Enstitüsü mümessilleri ve basın temsilcileri tarafından karşılanmıştır.

Mr.Charles Weitz 1947 yılından beri Birleşmiş Milletler teşkilâtında vazife görmektedir.

— Develi:

Üç gündenberi Kayserinin misafiri bulunan Türkiye Büyük Millet Meclisi Reisi, hemşehrimiz Refik Koraltan bu sabah beraberinde Kayseri mebusları, Kayseri Valisi ve Besinci Yurtiçi Bölge Kumandanı olduğu halde Kay seriden İncesuya gelmiştir. İncesuda kendisini coşkun tezahüratla karşılayan vatandaşlarla belediyede bir müddet hasbihal eden Meclis Reisimiz, İncesuluların dileklerini tesbit etmiş ve Develiye müteveccihen İncesudan ayrılmıştır.

Buradan itibaren Develiye kadar bütün güzergâhtaki köylüler ve kasabalılar Meclis Reisimize müşterek bir arzu halinde bölgenin hayat şartlarını değiştirecek büyük bir servet kaynağı olan 1 milyon dekarlık çorak ariziyi muhtevi «Sultansazı» bataklığının dört sene önce başlayıp küçük manilerle geciken kurutulma işinin ele alınarak biran evvel tahakkukunu beklediklerini arzetmisler ve çok yerinde olan bu dâvalarının da diğer meseleler gibi en kısa yoldan intacının teminine delâleterini rica etmişlerdir.

Yol boyuna çıkan köyler hahîmın sevgi gösterilerine mukabele eden Meclis Reisimizi kazamız kaymakımı, belediye ve parti başkanı ile kalabalık bir vatandaş topluluğu kaza hududunda kaplamışlardır.

Develiye muvasalatında Meclis Reisimize görülmemiş derecede coşkun tezahürat yapılmıştır. Kasabaya müteaadid taklar kurulmuş, yeni yapılan asialt üzerine baştanbaşa halılar döşenmişti. Yol boyunca halkın coşkun tezahürat arasında ilerliyen Meclis Reisimizin yoluna gençler tarafından çiçekler atılmış ve kendisine buketler takdim edilmiştir.

Halkın candan sevgi gösterisi ve «Yaşa varol nidaları arasında belediyeye gelen Meclis Reisimiz bir müddet meşgul olduktan sonra kadın, erkek binlerce vatandaşa hitabetmiş, kendisine ve arkadaşlarına karşı izhar olunan bu samimi sevgi gösterisine şükranlarını ifadeden sonra memleketin umumi kalkınması mevzuundaki çalışmaları kısaca izah etmiş, Develinin vilâyet olma arzusunun gerçekleşmesi için gerekenleri yapacağını söylemiş ve ezcümle demiştir ki:

Gözlerinizden okuyorum. Beklediğinizin cevabını siz zaten vermiş bulunuyorsunuz. Kazanızın adını değiştirerek vilâyet olma arzusu içindesiniz. Gönüllerinizin asumana yükselen feryadını gözlerinizden okuyorum. Allah muradınıza kavuşturacaktır.

Yerinde, çok makul ve çok meşru isteğinizi arkadaşlarıma, Başvekile ulaştıracağım. Ben de diğer mebus arkadaşlarımla beraber millet çocuğu, hemşehriniz ve mebusunuz olarak bunun gerçekleştirilmesi için hiçbir gayreti esirgemiyeceğim. Tarihini seven, işini seven, kalkınma hamleleri içinde milletin kendisine gösterdiği sevgi ve muhabbete daha çok lâyık olmak yurdumuzu her bakımdan mamur ve müreffeh kılmak için çalışanları böylece içten inanç ve güvenle seven siz muhterem vatandaşların sevgilerine, sürekli itimadına mazhar olmanın gururu ve bahtiyarlığı içindeyiz. Böylece bir daha Develiye gelmiyeceğim. İnşallah 200 bin nüfusu bağrında toplayacak «Erciyes» vilâyetine kavuştuğunuz zaman hepinizi canıyürekten selâmlıyarak o günü tesit edeceğiz. Hepiniz sağ olun.» demiş ve bu sözleri sürekli alkışlar içinde büyük tezahürata vesile olmuştur.

19 Ekim 1954

— Mersin :

İçel Narenciyecileri, bu sene, en yüksek rekolteyi teşkil eden 271 milyon. 600 bin meyva ile piyasayı açmağa hazırlanmaktadırlar. Bu miktarın 167 milyonu portakal, 95 milyonu liman, 6-milyonu mandalina, 800 bini de grape fruit olarak tahmin edilmiştir.

Bu seneki ihracat esnasında en çok Almanların portakal ve limon alacakları, anlaşılmaktadır. Bu hususta karşılıklı bir gayret sarfolunmaktadır.

Mahsulün hastalıksız ve bol, ihracat sırasında E. P. U. memleketlerine % 40,., E. P. U. harici memleketlere de % 25-prim hakkı tanınmış olması müstahsili ziyadesiyle memnun etmektedir.

Müstahsilin ambalâjlık kâğıt ve sandık ihtiyacı da tamamen temin edilmiştir.

— Pınarbaşı :

Bir müddetten beri Kayserinin misafiri bulunan Büyük Millet Meclisi Reisi Refik Koraltan, beraberinde Kayseri mebusları, Kayseri valisi ve 5 inci Yurt içi Bölge Kumandanı olduğu halde, bu. gün Pınarbaşına gelmişlerdir.

Yol güzergâhında bulunan kasaba ve köyler halkı tarafından sevgi gösterileri arasında karşılanıp uğurlanan,. Meclis Reisimizi, Pazarören'de kaza Kaymakamı, Belediye Reisi, Demokrat Parti ve Cumhuriyet Halk Partisi kaza idare heyeti başkanlariyle üyeleri, kazaya yakın mesafelerde de, yüzlerce atlı karşılamıştır.

Kasaba methalinde bütün kasaba halkı aziz hemşehrilerini muhabbetle istikbal etmişler ve tezahüratta bulunmuşlardır. Bu arada küçük bir yavru Büyük Millet Meclisi Reisimize bir buket çiçek taktim etmiştir.

Halkla birlikte yaya olarak Demokrat Parti kaza merkezine gelen Meclis Reisimiz, meydanı doldurmuş bulunan vatandaşlara  hitaben  kısa  ve  veciz  bir konuşma yapmışlardır.

Öğle yemeğini Pınarbaşında yiyen Refik Koraltan, kazanın görülmeğe değer yerlerini gezdikten sonra Kayseriye avdetlerinde Pazarören ilk öğretmen okulunu da ziyaret etmiş ve kendisini karşılayan Öğretmen ve öğrencilere hitabederek gördükleri nizam ve intizamdan duyduğu memnuniyeti ifadeden sonra bu irfan müessesesinde kıymetli öğretmenlerin nezareti altında yetişerek yurt, bilhassa köy ve köylünün kalkınmasında alacakları büyük vazifenin kıymet ve kudsiyetini tebarüz ettirmiş ve ezcümle demiştir ki:

«Ümitle dolu parlak bir istikbalin yolcusu olan sizler, kendinizden bekleneni vereceksiniz. Memleketimizde köy hayatında, yepyeni bir safha başlamıştır. Bugünkü iktidar köy hayatını her bakımdan cemiyetimize hazırlarken, sizler köy hayatının öncüleri, ışıkları, meş'aleleri olacaksınız. Çok çalışmak lâzım. Yürüyen yol alır. Çalışan mesaisinin mükâfatını görür. Her bakımdan sağlam kalmanın yolu kendinizi manen ayakta tutabilmektir. Türk milleti dürüst ve ahlâklıdır. Hepimiz fâniyiz, asıl hüner ebedi olmaktadır. Ebedi oluşun yolu. yurdu ile milleti ile uğraşmak yoludur. Bütün medeni dünyanın güvendiği kahraman Türk milletinin başları nurlu evlâtları olarak daima başarılı, faziletli, ahlâklı ve milletini, seven örnek bir tip yaratmanızı Allahtan dilerim. Hepiniz sağ olun.»

Meclis Reisi Refik Koraltan, beraberindeki zevatla geç vakit Kayseriye müteveccihen Pazarörenden hareket «etmiştir.

— İstanbul :

Başvekil Adnan Menderes, bu gün saat 19.30 da Pakistan Erkânı Harbîyei Umumiye İkinci Reisi Tuğgeneral Yahya Han'ın başkanlığındaki heyeti Dolmabahçe Sarayında kabul etmiştir.

Bu kabul esnasında Millî Müdafaa Vekili Ethem Menderes de hazır bulunmuştur.

20 Ekim 1954

— Ankara :

Türk ve Avusturya ticaret heyetleri arasında. bir müddetten beri Viyana'da cereyan eden müzakereler sona ermiş ve Türk heyeti başkan Turgut Menemenci oğlu ile Avusturya heyeti hırkanı Dr. Leitner tarafından imzalanan anlaşmaların meriyete girdiği öğrenilmiştir.

İki memleket arasındaki ticarî, iktisadî ve malî münasebetlerin daha geniş bir işbirliği çerçevesi içinde inkişafı gayesini güden bu anlaşmalarla, her sahada tam bir mutbakata varılmış bulun maktadır.

İmzalanan anlaşmalar meyanındaki Türkiye - Avusturya iktisadî ve teknik işbirliği protokolü gereğince iki memleket arasında bu sahalarda daha verimli bir işbirliği inkişaf ettîrilecek, Avusturya sanayi ve tekniğinin memleketimizdeki iktisadî ve sınaî kalkınana faaliyetlerine daha geniş mikyasta iştiraki sağlanacak ve ayrıca Avusturya hükümeti Türkiye'ye sınaî ve iktisadî techizat ihtiyaçları için 20 milyon dolarlık bir kredi temin edecektir. Bu kredinin yarısı doğrudan doğruya Avusturya hükümeti tarafından finanse edilecek, diğer yarısı ise, gene Avusturya hükümetinin garantisi altında, hususî bankalarca temin olunacaktır.

Carî ticaretinin inkişafı mevzuunda varılan mutabakat neticesinde de Avusturyaya müteveccih ihracatımızın artması ve piyasamızın muhtaç olduğu Avusturya mallarının muntazaman şekilde ithali mümkün olacağı ve bu anlaşmaların iki memleket ticaretine yeni bir gelişme yolu açacağı beklenmektedir.

— Ankara :

Yedek Subay Okulunun 40'mcı dönemini bitiren piyade zırhlı birlik, muhabere, ordu donatım asteğmenleri ile 37 nci dönem eğitimini bitiren yedek tabip, diş tabibi, eczacı ve 1 inci dönem sağlık asteğmenleri diplomalarını bugün saat 15 te piyade Yedek Subay Okulunda yapılan bir törenle alarak kahraman Türk ordusu saflarına katılmışlardır.

Okul Kumandanı Tuğgeneral Ekrem Babacan'ın konuşmasından sonra 40 ıncı döneme mensup arkadaşları adına söz alan genç bir asteğmen heyecanlı bir konuşma yaparak arkadaşları ile beraber kahraman Türk ordusunun mukaddes ve asil saflarına katılmaktan dolayı duydukları memnuniyet ve bahtiyarlığı belirtmiş, kendilerini yetiştiren bütün kumandan ve öğretmenlerine teşekkür etmiştir.

— İstanbul:

İstanbul Teknik Üniversitesi yeni ders yılı, bu sabah saat 10.30 da üniversite Bin spor salonunda yapılan bir merasimle başlamıştır.

Başvekil Adnan Menderes, Dışişleri Vekili Prof. Fuat Köprülü, mebuslar, Vali ve Belediye Reis Vekili Prof. Gökay, İstanbul Üniversitesi Rektörü Prof. Fahir Yeniçay, Teknik Üniversite Rektörü Prof. Mustafa Santur, Fakülte dekanları, profesörler, askerî zevat, siyasî parti temsilcileri; üniversite öğretim üyeleri, davetliler ve salonu dolduran çok kalabalık bir talebe topluluğu merasimde hazır  bulunmuştur.

Başvekil Adnan Menderes, beraberinde Dışişleri Vekili Prof. Fuad Köprülü olduğu halde merasim salonuna girdiği zaman talebelerin coşkun alkış ve tezahüratı ile karşılanmıştır. Talebelerden birinin, üzerinde «Kıbrıs Türktür» ibaresi yazılı bir rozeti Başvekil Adnan Menderes ile Dışişleri Vekili Prof. Fuad Köprülünün yakasına iliştirmesi, salonu dolduran talebelerle davetlilerin alkış ve coşkun tezahüratına vesile olmuştur. Başvekil kendisine gösterilen sıcak sevgi ve muhabbet gösterilerine talebeleri ve davetlileri selâmlıyarak mukabelede bulunmuştur.

Talebelerin alkışları arasında, Profesörlerle diğer öğretim üyelerinin salondaki yerlerini almalarından sonra hep beraber söylenen «İstiklâl Marşı» ile merasime başlanmıştır. Bundan sonra, açış konuşmasını yapan Rektör Profesör Mustafa Santur şunları söylemiştir:

«Yurdumuzdaki teknik öğretim faaliyetinin ilk defa sistemli bir tarzda, kuruluşunun 338 inci yılını, modern karakterdeki yüksek teknik öğretimin. 187 inci yılını ve Teknik Üniversitemizin 11 inci ders yılını açmakla bahtiyarım.

Geçen yıl içinde de üniversitemiz beş fakülte, yedi enstitü, dört kurum, ve bir teknik, okulu ile memleketimizin, her sahadaki kalkınma gayretlerine, ayak uydurarak birçok gelişmeler kaydetmiştir. Mevcut üniversite binalarına iki kıymetli bina daha ilâve olunmuştur. Bunlardan biri tarihî Maçka Silâhhanesi, diğeri de eski jandarma okulu binası ile müştemilâtıdır.. Çalışmalarımıza ve inkişafımıza yakın, alâka gösteren ve her safhasında destekliyerek teşvif eden idare makamlarına şükranlarımızı arzetmek benim için zevkli bir vazifedir.

Geçen seneki öğrenci mevcudumuz. 2065, daha önceki mevcudumuz ise Itjöv idi. Anadalu Şark lehinize olmak üzere 188 dir. Geçen ders yılında 196 mezun vermiş bulunuyoruz. Bundan birkaç gün önce yapılan Ekim imtihanları devresinde bu sayının 250 ye çıkacağını tahmin ediyorum. Bu sene yeniden kaydolunan 510 kişiyi de ilâve edersek öğrenci mevcudumuz. 2325 e yükselmiş olacaktır. Yeni açılan Teknik Okulumuzdaki Öğrenci sayısı ise bu sene 400 ü geçmektedir. Universitemiz bu artış temposunu daha birkaç yıl devam ettirerek yurdun. muhtaç olduğu sayıda mühendis ve yüksek mühendisi yetiştirmek emelindedir.

Sevgili öğrencilerim:

Yurdumuzun ekonomi bakımından mümkün olduğu kadar kalkınabilmesi ve halkımızın lâyik olduğu yüksek bir refah seviyesine ulaşabilmesi için ilmin ve tekniğin bugüne kadar vasıl olduğu neticeleri benimsemek ve bu neticeleri hesaplı ve ölçülü bir şekilde kullanmak mecburiyetindeyiz. Bugün bu gayenin tahakkuku uğrunda gerekli bütçe, teşkilât ve program milletin emrine amade kılınmış, dimağı ve vücudu ile bu işlerde çalışacak teknik elemanlara muazzam bir iş sahası hazırlanmıştır.

Ezcümle, büyük ve küçük şehirlerimizden geçen güzergahlar boyunca demir ve kara yolları telgraf ve telefon hatları, büyük şehirlerimiz civarında hava meydanları, sahil şehirlerimizde limanlar ve dalga kıranlar inşa edilmesini hedef tutan çalışmalar büyük Dırmiuşai kaimdedir. Bu sayede asırlardanberi askıda kalmış bulunan yurdumuzun münakale ve muvasala davası yönünden  naiıectil yoluna girmiştir.

Diğer taraftan mazisi Cumhuriyet devrinin modern gen gurnıyen Millî .tinausminizm tamamlanması için yurdun her tarafına barajlar kurulacaktır. Bu barajların ihtiyacı olan enerjiyi, sağlıyacak hidrolik ve termik santrallar meydana getirilmektedir. Aynı zamanda zirai sularımızın artmadı ve toprak mansullerimizin yalnız kendi istihlakimizi karşılamakla kalmayıp ihraç malı haline de gelmesi için muhtelif teknik tedbirler alınmaktadır. Bu maksatla akar sularımız üzerinde regülatör ve barajlar, sulanması gereken arazide kanallar ve arklar meydana getirilmektedir. Halkımızın toplu bir halde yaşadığı yerlerde sımıat ve rahatlık şartlarını mükemmelleştirmek üzere içme suyu, kanalizasyon v£ elektrik, tesislerinin, hastahane, dispanser ve doğum evlerinin, munteiıi idare, kültur ve temaşa tornalarının inşasına son birkaç sene içinde büyük bir hız verilmiş ve bu konudaki çalışmalar köylerin hudutları içine geniş, ölçüde intikal ettirilmiştir.

İşte bütün bu menfaatleri memleket için en hayırlı bir şekilde yürütmek, geliştirmek ve sonuçlandırmak için ilmin ve tekniğin ortaya koyduğu hakikat ve bilgilerle mücehhez elemanların vücudu şarttır. Sizler, istikbale yüksek mühendis ve mimarları, bu inşa ve imar seferberliği içinde kendinize düşen vazifeyi başarmak için yetişiyorsunuz. Bu millî dâvayı halletmeğe ahdetmiş olan Türk hükümeti sizin hizmetinizi dört gözle bekliyor. Bu müessesede elde edeceğiniz mesleği, yurdun her Köşesinde, sizlere ümidini bağlamış olan milletin nei'me olarak ua esneğe hazırlanmış, bizler için en mukaddes gaye Dudui. tıepınize  muvaffakiyetler  dilerim»

Rektörün konuşmasından sonra İstanbul Teknik üniversitesi Talebe birliği Başkanı Hikmet Üarabay bir nı-tabeae bulunarak Teknik üniversitelerin memleketimizin kalkınmasındaki rolünü ve idari makamlar tarafından teknik elemanlara gösterilen yakın alakayı belirtmiş ve yem ders yılının başarılı olmasını temenni etmiştir.

Birlik Başkanı, konuşmasından sonra Rektör Profesör ivıusıaia bantura bu vermiştir.

Müteakiben talebelerin sürekli alkışları ve coşkun tezahüratı ile kürsüye, davet edilen Başvekil Adnan Menderes kısa bir hitabede bulunmuştur:

«Çok muhterem profesörler, muhterem misafirler, çok sevgili öğrenci küçük. kardeşlerimiz» diyerek söze başlıyan Başvekil Adnan Menderes, insanların yetişmesinin, bilgilerinin ve görüş seviyesi ile manevi vasıtalarının geliştirilmesi olarak iki sahada da muvazi olması ile fin uygun şekilde temin edileceğini belirterek badece bilginin kifayet etmiyeceğim ifade ettikten sonra memleketimizin şimdiye kadar görülmemiş bir şekilde kalkınma devresine girdiğini söylemiş ve konuşmasına şöyle  devam  etmiştir;

«Memleketin kalkınma hamlesi ile Teknik Üniversitenin, teknik eleman yetiştirmek hususundaki sür'ati muvazi gidiyor demek mümkün değildir. Teknik Üniversitenin senede vereceği mezun adedi binlerle Ölçülmek icabeder. Memleketin her tarafında açılmış olan geniş iş sahaları genç teknik elemanları beklemektedir. Teknik Üniversitemizin her çareye başvurarak, öğrenci sayısının arttırılması ve memleketin her tarafındaki ihtiyaçlarına cevap verilmesi icap etmektedir.

Bayındırlık  İşlerimiz  için  daha     çok para koymak imkânımız olduğu halde yol pjojesi su projesi ve sair projeleri yapacak ve bunların tatbikatına nezaret edecek veya taahhüt suretiyle bunları tahakkuk sahasına koyacak teknik elemanlara sahip ol madiğimiz irin faaliyetimiz mahdut kalmaktadır. Bunu nazarı dikkate âlarak Teknik Üniversitenin bütün faaliyetleriyle çalışması lüzumu kendini göstermektedir. bir üniversite kurmak ve o üniversitenin tedris şebekesini, kadrosunu birden bire genişletmek, kolayca tahakkuk ettirilmesi ka-Tdii bir iş delildir. Bunun tahakkukunun öğretim kadrosuna zarurî tedbir ve masraflara muhtaç bulunduğunu takdir etmemek mümkün değildir.»

Başvekil konuşmasını şu cümlelerle bitirmiştir:

«Sevgili öğrenci arkadaşlarım,

Bugün Türkiye, her zamandan çok daha şiddetli bir ihtiyaç ve istivak içinde koflarını açmış, sizleri beklemektedir. İlerleme yolunda olan Türkiye, gizlerin ellerinizde çok daha kuvvetli bir hız bulacaktır.

Hayatta muvaffak olmanız ve bu ders yılının hepinize başarılı olmasını temenni ederken, başta Sayın Rektör olmak üzere Ord. Profesör. Profesör ve yardımcılarını candan tebrik eder, mesailerinde muvaffak olmalarını temenni ederim.»

Alkışlarla karşılanan konuşmasından sonra, Başvekil Adnan Menderes, başta Rektör olmak üzere diğer bütün öğretim üyelerinin teker teker ellerini sıkmış ve kendilerine mesailerinde başarılar  temennisinde  bulunmuştur.

Talebelerin sevgi gösterileri arasında merasim salonundan ayrılan Başvekil, beraberinde Dışişleri Vekili Prof. Fuad Köprülü olduğu halde Teknik Üniversite Talebe Birliği Lokalini ziyaret etmiş ve Birliğin şeref defterine şunları yazmıştır:

« Teknik Üniversite Talebe Cemiyetinin de davetlisi olarak 1954-55 ders yılının açılması töreninde hazır bulunduktan sonra çok güzel bir hâtıra ile ayrılıyoruz. Talebe Cemiyetinin bütün mensuplarına, gerek tahsil devresinde, gerekse ömürleri boyunca çalışma ve iş hayatında daima muvaffak olmalarım ve vatana kıymetli hizmetler yapabilmek saadetine ermelerini temenni ederim.»

Yolları dolduran Teknik Üniversite talebeleri, Talebe Birliğinden ayrılan Başvekil Adnan Menderesi, geldiğinde olduğu gibi gidisinde de alkış ve sevgi tezahürleri ile uğurlamışlardır.

— Nevşehir :

Orta Anadolu ve Çukurova bölgesinde bir teknik gezisine çıkmış olan Büyük Millet Meclisi Reisi Refik Koraltan, bugün saat 19 da beraberinde Kayseri Mebusları Kâmil Gündeş. Emin Develioğlu, Servet Hacıpasaoğlu, Ömer Wa'ı*t. tt^VVı ttı7t"viM o=Ti3n. Nuri Deniz. Kayseri Valisi Kâzım Arat ile hususî Kalem Müdürü olduğu halde şehrimize gelmişlerdir. Yolda Ürgüp Avanos, Avcılar, Üçhisar, Kaledibi kaza ve kasabalarında halkın coşkun tezahüratiyle karşılanıp uğurlanan Meclis Reisimiz Ürgüpde Niğde Mehmet TT^an Havati Ülkün. Nevşehir Vekili Fazıl Tjvbarhn. Beledive Reîsi. Demokrat Parti İl İdare Kurulu Barkanı  tarafından  karşılanmıştır.

Nevşehirliler Meclis Reisimizi 50 ye yakın muhtelif motorlu vasıta ile şehrin dışında istikbal etmişlerdir. Vaktin ger olmasına rağmen şehrin methalinde kalabalık bir vatandaş topluluğu meş'alelerle Meclis Reisimizi  karşılamışlardır.

Halkın sevgi gösterilerine selâmla mukabele ederek Vilâyete gelen Meclis Reisimiz, kısa bir istirahatı müteakip meydanı dolduran vatandaşlara hitaben bir konuşma yapmıştır.

Büyük Millet Meclisi Reisimiz «Nevşehir Vilâyetinin asil ve vefalı çocukları, size lâyık olan bir idareye başvurduktan sonra görüyorum ki halâ o büyük bayramın heyecanı içindesiniz. Esasen asil Türk milletinin en büyük vasıflarından birisi de vefalı cülusudur.

Kendirce  yurduna,   çalışmasını   bilen, millî arzulan, en büyük ihtiyaçları gidermek için uğraşan evlâtlarını unutmaz. Daima onları sever, Takdir etmesini bilir. Kalbinin ta içinde saklar.» Diye söze başlamış ve Nevşehirin velayet ölçüsündeki ihtiyaçlarının Iıkda kısa zamanda, temin ve etahakluk ettirileceğini müjdelemiş, iktisadî kalkınmaları hususunda vatandaşların el ve gönül birliği etmeleri lüzumuna işaretle ezcümle şunları söylemişlerdir:

«Vatandaşlar teşkilâtlı şekilde bir a-raya gelerek harekete geçince hükümet kendilerini canla, bağla desteklemektedir. Vakit geçirmeden en kısa zamanda elele veriniz. En kısa zamanda muvaffak olduğunuzu göreceksiniz.» Meclis Reisimiz, sözlerini şu surette bitirmiştir: «Vaktin geç olmasına rağmen, gelip bizi karşılamak ve sevgilerini İzhar etmek suretiyle esirgemediğiniz alâka ve muhabbetinize şükranlarımı arz ederim, sağ olunuz."

Büyük Millet Meclisi Reisimiz geceyi Nevşehirde geçirecek yarın çukurovaya müteveccihen hareket edecektir.

21 Ekim 1954

— Mersin :

Büyük Millet Meclisi Reisi Refik Koraltan beraberinde Nevşehir ve Niğde Valileri hususî Kalem Müdürü olduğu halde bu akşam saat 18.30 da Mersin'e gelmiştir.

İçel mebusları, İçel ve Seyhan Valileri, yurd içi bölge kumandam, Mersin ve Adana Demokrat Parti Vilâyet İdare Heyeti Reisleri ile Belediye Reisleri tarafından Pozantıda karşılanan Meclis Reisimiz, 60 dan fazla motorlu vasıta ile vatandaş topluluğunun sevgi tezahüratiyle selâmlanmıştır.

Büyük Millet Meclisi Reisimiz, Pozantıda şeref takının altından geçerken vatandaşlar tarafından heyecanlı bir karşılama yapılmış bu arada kurbanalar kesilmiştir.

Büyük Millet Meclisi Reisimiz bu heyecanlı tezahürata veciz bir ifade ile teşekkür ederek, Çukurovalıların sıcak kalbinde yer tutmanın büyük bir bahtiyarlık teşkil etliğine işaretle şöyle demiştir:

«Her geçtiğimiz yerde, bütün vatandaşlardan hep ayni muameleyi görüyoruz. Milletin itimadına daha çok lâyik olmıya çalışan biz faniler içirt bu samimî ve cidden kalbden gelen gösteriler maneviyatımızı ve cesaretimizi kuvvetlendirmesi bakımından çok kıymetlidir. Nefsine, iş başına getirdiği insanların iyi ney.etine, itimat ve ümit besleyen milletimiz bu gönül birliği manzarası yarın için daha verimli neticeler     doğuracaktır.»

Hitabesi uzun uzun alkışlanan Refik Koraltan, Başvekil Adnan Menderes'in Almanya seyahatinden bahisle:

«Hükümet Reisimiz Almanyadan muazzam bir netice ile dönmüştür. Burun mıntıkâsını yakında bütün hayatımızda göreceğiz»  demiştir.

Meclis Reisimizin bu sözleri de sürekle alkışlanmış ve coşkun, tezahürata vesile olmuştur.

Yüze yakın bir otomobil kafilesinin, başında bulunan Büyü Millet Meclisi Reisimiz, Mersine 70 kilometre mesafede bulunan Gülek Bucağında da parlak bir şekilde istikbal edilmiştir. Köyü baştan başa bayraklar ve yeşil dallarla süslemiş olan Gülek. halkı Koraltanın otomobili önünde bir kurban keserek «Bu adağımız yurda ve millete yeni uğurlar getirsin.» demişlerdir.

Saat 17 sıralarında Tarsusa gelinmiş ve muazzam bir karşılama yapılmıştır. Koraltanı taşıyan otomobil, vatandaşlarla tıklık tıklım dolmuş olan caddede hareket imkânını bulamadığından Meclis Reisimiz halkın arasında yaya yürüyerek hükümet binası önüne gelmiştir. Burada toplanan, binlerce Tarsuslunun çiçek yağmuruna tutulmuştur. Sık sık yükselen «yaşa varol» seslerini «İçel'in muhterem. Koral tanı hoş geldin» sesleri takip etmiştir.

Cemal Zühtü Aysan izahatına şöyle cevap etmiştir:

1940 senesine kadar Havza'da bütün .Kömür madenleri hususî şahıslar ve şirketler tarafından işletilmiş ve ancak bu tarihten sonra tevhid edilerek Etibank'ın idaresine verilmiştir. Umumî istihsalât bundan sonra muhtelif miktarlarda artmış ve 1949 senesinde tuvenan olarak dört milyon J.81 bin tonu bulmuştur.

Bu miktar 1950 yılında 4 milyon 360 bin, 951 de 4 milyon 729 bin, 1952 de 4 milyon 846 bin, 953 de 5 milyon 654 bin ve nihayet 954 senesinde 5 milyon 750 bin tonu bulmuştur.

Umum Müdür bundan sonra 965 yılma kadar hazırlanmış ve tatbikatına geçilmiş olan Amenejman plânını izah etmiş ve demiştir ki:

Her gün artmakta bulunan memleket ihtiyacını karşılıyabilmek için Havza'da istihsalâtı arttırmak ve yeni kömür rezervleri bulmak üzere bir amenajman plânı hazırlanmış, bunun tatbikatına, bütün imkânlardan istifade edilerek devam olunmaktadır.

Amenejman plânına göre Ereğli Kömür İşletmeleri faaliyeti Ereğli-Zonguldak ve Çatalağzı olarak üç grupta ele alınmış bulunmaktadır. Bu bölgenin bugünkü istihsali günde 1100 tondur. Amenejman plânının tatbikinden sonra bu miktar günde 3 bin tona Çıkacak ve Ereğli limanında yapılmasına karar verilen tahmil ve tahliye tesislerinin ikmalinden sonra istihsal edilen kömür buradan nakledilecektir.

Zonguldak grubu Asma-Dilâver-Kozlu ve Cavdamarı olarak ayrılmıştır. Plânın tatbikinden sonra burada hâlen günde 5500 - 6000 ton olan istihsalât tuvenan olarak 12 bin tona çıkarılabilecektir.

Gelik ve Karadan bölgelerinin dahil bulunduğu Çatalağzı grubunun günlük istihsali ise yeni tesislerin tamamlanmasıyla günde onbin tonu bulacaktır.

956 yılma kadar ikmali karalaştırılmış  bulunan Havza   amenejman  plânının tabiki için 400 milyon lira sar-fedilecektir. Bu miktarın bugüne kadar 250 milyon liralık kısmı kullanılmış ve tesislerimizin mühim kısmının    siparişi yapılmıştır.»

Umum Müdür, «çalışmalarımız önümüzdeki iki sene zarfında Zonguldağın cehresini tamamiyle değiştirecek mahiyettedir. » demiş ve sözlerini bitirmiştir.

Bundan sonra Basın Mensuplarına işletmenin mütehassısları tarafından etraflı izahat verilmiştir. Bu izahata göre hâlen, kömür rezervlerimizin miktarı 500 milyon ile 1 milyar ton arasında tahmin edilmektedir. Memleketimizi, senede 10 milyon ton istihsalin hitamından evvel yeni kömür rezervlerine doğru gidilmesi de kararlaştırılmış olup hâlen Amasra, Azdavay, Pelit ovası ve Sögütözü bölgelerinde bugünden arama faaliyetine geçilmiş  ve  sondajlara  başlanılmıştır.

Bu arada kömürün istihsalinden satılışı durumuna getirinceye kadar geçirdiği safhalar izah edilmiş ve müteakiben amenejman plânına göre tâyin edilmiş olan bölgelerde bugüne kadar ikmal edilmiş' ve edilmekte olan lâvvarlar, açılan kuyular ve tamamlanan tesisler hakkında izahat verilmiş ve Çatalağzı gurubunun 955 sondajlarına doğru yeni tesisleriyle faaliyete   geçirildiği  bildirilmiştir.

Amenejman plânının tatbikinden sonra halen bütün bölgelerde tatbik edilmekte olan üç vardiya ile çalışma usulü iki vardiyaya indirilecek ve bu suretle  işçi sayısından tasarruf yapılmış olacaktır. Buna mukabil her gün daha modern cihazlarla teçhiz edilmekte olan  Havza'nın istihsali büyük mikyasta artmış olacaktır.Bundan sonra memleketimiz  kömür     istihsalinin de istihlâke kâfi gelmediğine ve bunun sebeplerine dair gazeteciler  tarafından    sorulan sualler cevaplandırılmış, ve her gün biraz daha artmakta olan kömür istihlâkinin yeni  tesislerin  tamamlanmasiyle  büyük bir kısmının karşılanabileceği bildirilmiştir.

Son olarak henüz gelmemiş olan bir kısım malzemenin yeni anlaşma ge işaret eden alâkalılar bu malzemenin memleketimize gelmesiyle çalışmaların hızlandırılabileceğini ve istihsalin artacağını belirtmişlerdir. Öğleden sonra basın mensuplarına ocakların bulunduğu mıntıkalar gezdirilmiş ve çalışmalar hakkında mahallinde izahat verilmiştir.

— Ankara :

Bremende neşredilmekte olan «Bremer Nachrichten» gazetesinin 12 Ekim tarihli nüshasında aşağıdaki makale yayınlanmıştır:

«Geçen hafta Bonn'da nihayete eren Türk-Alman konuşmalarından sonra, bu müzakerelerin ana mevzuunu teşkil eden meseleler hakkında ve bilhassa Federal A7maJiyanın, Türkiye'ye bir kredi açacak ve ayni zamanda bu memleketin kurulmakta olan büyük sanayi tesislerine sermaye koyacak durumda olup olmadığı sualleri üzerinde, Federal Almanyanın Ankara Büyük Elçisi Dr. Wilhelm Haas gazetemize bir beyanat vermiştir:

Büyük Elçi Dr. Haas'ın ifadesine göre Türkiyenin borcu 1954 şubatı sonun da 14.3 milyon dolara düşmüş bulunmaktadır. Bu hale göre Türkiye, Federal Almanya'ya olan eski borçlarının mühim bir kısmını ödemiştir ve bu borcun Ödenmesinde, bilhassa Başvekil Adnan Menderes'in göstermiş olduğu yakın alâka zikre    değer.

Türkiye Federal Almanya'ya bu eski ticaret borçlarını ödemek için, o kadar samimî hareket etmiş ve dövizinin darlığına rağmen bu borç ödeme işine o kadar sadık kalmıştır ki, bunun belirtilmesi lâzımdır.

Büyük sayıda ve kuvvetli bir mütelassız kadrosundan teşekkül eden Türk Delegasyonu ile Bonn'da yapı-.an müzakerelerde, bilhassa Alman endüstrisinin kalkınmakta bulunan rürk endüstrisine ne kadar kuvvetle iştirak  edeceği  meselesi  üzerinde durulmuştur. Ziraatın modernleştirilmesi mevzuu ve keza ziraî inşalar şimdiki ikinci plâna alınmış ve bunlara, mukabil kömür, çelik ve krom gibi yeni endüstri tesislerinin ve liman inşasının süratle kurulması ve liman inşasına hız verlîmsi yoluna gidilmiştir. Türkiye bu durumu ile, Alman, sermayesi ve kredisi için arzu edilecek bir memleket olmuştur. Başvekil Menderes, bir işbirliğine gidildiği takdirde, Almanyanın Türkiyede iktisadî bakımdan bir köprübaşı teşkil edeceğini söylemiştir. Dr. Haas bu durumu şöylece daha vazıh bir şekilde belirtmektedir: «Şimdi kredi tehlikesini bertaraf edecek Alman sermaye kudreti ile politikamız bakımından sıkı işbirliği yapmak mecburiyetinde olduğumuz kuvvetli Türkiye arasında bu ekonomik münasebetlerde bir sentez bulmak zorundayız.»

Türkiye ile ticarî münasebetlerde kredi tehlikesi, esasında transfer tehlikesidir. Büyük Elçi Dr. Haas, Türkiye'nin bugünkü iktisadî kalkınmasının sürati dolayısiyle, satmalma gücünün, ve halktaki ödeme gücünün artığını ve şayet Federal Almanya endüstrisi kendi organik iktisadî sistemi ile bu, iktisadî kalkınmada yer alınsa, durumun daha kuvvetleneceği ve sıhhat kazanacağını  sözlerine  ilâve   etmiştir.

Tabii bu mevzu üzerinde, ayni zamanda son senelerde gittikçe inkişaf eden Türk-Alman-politik ve Sosyal münasebetleri de büyük bir rol oynayacaktır. Dr. Haas, şurada burada ortaya çıkan güçlükleri, «geçici krizler» olarak vasıflandırmış ve modern bir iktisadî hayat kurmakta olan her memlekette bu nevi «kriz» lerin mevcut bulunacağım tebarüz ettirmiştir.

Bugünkü Türkiyenin envestisman programı sağlamdır ve bundan dolayı da Türkiye Batı emniyet sisteminde kuvvetli bir faktör olmuştur. Bu at temposundan dolayı onu tenkid etmemleketin iktisadî inkişafındaki sürmek pek doğru sayılmaz. Almanya bugün Türkiye ile ticarî münasebetlerinde belki bazı güçlüklere uğramıştır. Fakat Kasım ayında Ankarada devam edecek olan konuşmalarda, durum yeniden gözden geçirilip bir müsbet neticeye varılacaktır ki, bu da ancak Federal Almanya kuvvetli sermayesini ve ticarî kredisini Türkiye'ye gönderdiği takdirde olur.

25 Ekim 1954

— Antakya :

Büyük Millet Meclisi Reisi Refik Koraltan bugün İskenderundan Antakya'ya gelmiş, Taşköprü ile Kız Sanat Enstitüsü arasındaki şoseyi baştan başa da durmuş olan Antakyalılar tarafından hararetli tezahürlerle karşılanmıştır.

Halkın alkışları arasında yürüyerek Belediye meydanına kadar gelen Meclis Reisimiz Hataylılara hitaben bir konuşma yapmış ve teşekkürlerini ifade etmiştir.

Hatayın acı günlerine de kısaca temas ederek bütün Hataylıların müşkül anlarda nasıl yiğit bir ruhla mücadeleye atıldıklarını belirten Koraltan, sözlerini şu cümlelerle bitirmiştir:

Hataylıları, onların vatan sevgisini, tarihe bağlılığını ve vefakârlıklarını pek iyi bilirim. 1950'den bu yana devlet ve hükümet olarak memlekete yapığımız hizmetler meyanında eğer Hataya da hizmetler yapabildiksek, buna vazifemiz olarak zaten mecburduk. Bununla asla öğünmiyeceğiz. Çok daha çalışmak, memlekete daha çok faydalı olmak milletimizin saadet yolunun genişletmek, geniş hamlelerle bu mübarek topraklarda yeni eserler meydana getirmek arzu ve kararı, tek meşgalemizdir. Memleket kalkındırmanın ne demek olduğunu irfanı geniş Antakyalılar elbette takdir ederler. Hatayın da bütün meseleleri programlaştırılmış, sıraya konulmuş ve işe başlanmıştır. Yakın senelerde yepyeni bir Hatay, mamur, bugünkünden daha müreffeh bir Antakya meydana gelecektir. Buna hepimiz inanıyor ve inanlı insanlar olarak mefkuremizin geniş ufuklarına doğru ilerliyoruz. Milletimizin aklı selimi, vefası, idraki ve adesi rehberimizdir.

B. M. M. Reisi Refik Koraltan, yarın öğleden sonra, Adana'ya müteveccihen şehrimizden   ayrılacaktır.

— Ankara :

Nafıa Vekâletinden aldığımız malûmata göre, 1953 senesinde Antalya vilâyetinde yapılan nafıa işleri şunlardır:

239 kilometre yol tesviye, 139 kilometre yol kaplama, 37 adet köprü yapılmış, 65 adet köprü ve menfez tamir edilmiştir. Bu işler için 1.075.097 lira sarf edilmiştir.

j.953 senesi içinde 140 köyün suyu getirilmiş, 30 köye boru malzemesi ihzar edilmiş ve bu işler için 875.282 lira sarfedilmiştir.

1954 senesinde suyu getirilmek üzere 128 köy üzerinde çalışmalara devam e-dilmektedir.

1953 senesi içinde 22 bina inşaatı bitirilmiş, 1954 senesinde tamamlanmak üzere bazı inşaatlara devam edilmektedir. Bu işler için 573.343 lira sar-İ edilmiştir.

Şu hale göre, 1953 senesinde Antalya vilâyetinde nafıa işleri için 2.528.922 lira sarfedilmiştir.

27 Ekim 1954

— Ankara :

Üniversiteler arası kurul bu sabah saat 10.30'da dil ve tarih coğrafya fakültesinde. Maarif Vekili Celâl Yardımcının  başkanlığında   toplanmıştır.

Kurulun bugünkü toplantısına , İstanbul Üniversiteleri ile İstanbul Teknik Üniversite rektörleri ve bu üniversitelere bağlı fakülteler dekanları, senato mümessilleri ve Ankara Üniversitesi genel sekreteri katılmıştır.

Akşam saat 19'a kadar devam eden üniversiteler arası kurulda, Maarif Vekâletinin teklifi üzerine, bir dersten olgunluk imtihanında kalmış öğrencilerin üniversiteye kabulleri işi görüşülmüş ve devam eden uzun müzakerelerden sonra olgunluktan bir dersten sınıfta kalmış öğrencilerin üniversiteye kabul edilmelerine karar verilmiştir. 1500'e yakın talebenin üniversiteye alınmasını temin edecek olan bu karara göre, öğrencilerin kaldıkları dersten ilerde imtihan vermeleri lâzımdır. Bu kararın öğrenciler arasında büyük memnunluk uyandırdığı öğrenilmiştir. Ayni zamanda yine hükümetin teklifi ile halen fakültelere alınmış olan talebe miktarının arttırılması ve üniversiteye daha fazla talebe alınması hususu da görüşülmüş ve halen alınmakta olan öğrencilerden fazla olarak daha ne miktar öğrenci alınabileceğinin tetkik edilmesi için üniversiteler arası kurulan 8/Kasım/1954 de İstanbulda toplanmasına karar verilmiştir. Gelecek toplantıda, üniversiteler arası kurulun üniversitelere daha fazla miktarda talebe almak için büyük gayret göstereceği ve memleket irfanına daha geniş çapta hizmette bulunacağı haber alınmıştır.

28 Ekim 1954

— Ankara :

Cumhuriyetin 31'inci yıldönümü münasebetiyle hükümetimizin davetlisi olarak Libya Hükümeti Millî Müdafaa Vekili Ekselans Halim Gulal refakatinde Başkumandan Albay Süleyman El Genahi, Mebus Mehmet Ezzekâr, Mebus Halife El Kadir ile hususî kalem Müdürü Mehmet El Hatip olduğu halde bugün saat 12'de uçakla Ankara'ya gelmiştir.

Libya Millî Müdafaa Vekili Ekselans Halim Gullal, Etimesgut sivil hava meydanında, Millî Müdafaa Vekili Ethem Menderes, Erkânı Harbiyei Umumiye Reisi Orgeneral Nurettin Baransel, Generaller, Kara. deniz ve Hava Kuvvetleri Kurmay Başkanları, Garnizon ve Merkez Kumandanları, Erkânı Harbiyei Umumiye Protokol Şubesi Başkanı, Temsil Bürosu Başkanı ve Libya Elçiliği mensupları tarafından karşılanmıştır. Bu arada başta bando île bir ihtiram kıtası selâm resmini ifa etmiş ve bando Türk İstiklâl Marşını çalmıştır.

İhtiram kıtasını teftiş eden Libya Millî Müdafaa Vekili ve diğer zevat hava meydanından, Ankara'daki misafirlikleri müddetince ikamet edecekleri Ankara Palasa gitmişlerdir.

29 Ekim 1954

— Ankara :

Reisicumhurumuz Celâl Bayar bugün saat 11.30'da aziz Atatürk'ün Anıt— Kabrini ziyaret ederek tazim duruşunda bulunmuş ve kabre bir buket koymuştur.

Saat 11.30'da Başvekil Adnan Menderesle birlikte Anıt-Kabre gelen Reisicumhurumuza bu ziyaretleri esnasında Büyük Millet Meclisi Reisi Refik Koraltan, Büyük Millet Meclisi Reis Vekilleri, Devlet Vekili Başvekil Yardımcısı. Vekiller, Riyaseti Cumhur Umumî Kâtibi ve Hususî Kalem Müdürü, bazı mebuslar. Başvekâlet Müsteşarı,. Erkânı Harbiyei Umumiye birinci ve ikinci Reisleri, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri kumandanları, yüksek askerî şûra üyeleri, temyiz mahkemesi, şûrayı devlet, divanı muhasebat reisleri, Ankara Üniversitesi Rektörü, Hariciye Vekâleti Umumî Kâtibi, Demokrat Parti Meclis Grupu Reisi, Emniyet Genel Müdürü, Ankara Valisi ve Belediye Reis Vekili, Garnizon ve Merkez Kumandanları refakat etmekte idiler. Reisicumhurumuzun Anıt-Kabre geliş' ve ayrılışlarında bir ihtiram kıtası selâm resmini ifa etmiştir.

— Ankara :

Cumhuriyetin 31'inci yıldönümü münasebetiyle bugün şehir hipodromunda parlak bir geçit resmi yapılmıştır..

Reisicumhurumuz Celâl Bayar, Büyük Millet Meclisindeki tebriklerin kabulünden sonra yolları daha sabahın erken saatlerinden itibaren hıncahınç doldurmuş bulunan Ankaralıları şiddetli alkışları ve coşkun tezahürleri arasında saat I4'te hipodroma vasıl olmuş ve burada da vatandaşların hararetli muhabbet tezahürler iyi e karşılanmışlardır.

Reisicumhurumuz Celâl Bayar refakatinde Erkânı Harbiyei Umumiye Reisi Orgeneral Nurettin Baransel ve merasim kumandanı ile başyaver ve yaverleri olduğu halde hipodrom yolunu ve civarı dolduran yüzbinlerce vatandaşın alkışları «Yaşa, varol, sağol» nidaları arasında açık bir otomobil ile merasim yerine dahil olmuş ve yerlerini almış bulunan askerî birliklerle izcilerimizi teftiş etmiştir.

Reisicumhurumuz teftişi müteakip şeref tribününe gelmiş ve bu arada Millî Türk Talebe Birliği Başkanı Kâmutan Evliyaoğlunun bizzat, Atatürk'ün Türk gençliğine hitabesiyle meydana getirdiği bir portresi kendilerine takdim edilmiştir.

Ankara Vali ve Belediye Reis Vekili Kemal Aygün'ün derdiği izahattan sonra sayın Reisicumhurumuz Türk gençliğinin Atatürk'e bağlılıklarından dolayı duyduğu bahtiyarlığı veciz cümlelerle ifade etmiş ve Türk gençliğine selâm ve sevgilerinin iletilmesine Millî Türk Talebe Birliği Başkanını vazifelendirmiştir.

Bu esnada şeref tribününde Büyük Millet Meclisi Reisi Refik Koraltan. Başvekil Adnan Menderes, İcra Vekilleri Heyeti Erkânı Harbiyei Umumiye Reisi, Kara, Beniz ve Hava Kuvvetleri Kumandanları, Başvekâlet Müsteşarı, Ankara Valisi ve Belediye Reis Vekili de yerlerini almış bulunuyorlardı.

Diğer taraftan mebuslar, kordiplomatik ve protokola dahil zevat da kendilerine tahsis edilmiş olan tribünlerde hazır bulunuyorlardı.

Hükümetimizin davetlisi olarak memleketimize gelmiş bulunan Libya Millî Müdafaa Vekili Ekselans Halim Gulal ve maiyeti erkânı ile Nato Güney Avrupa kuvvetleri başkumandan vekili ve aynı zamanda Güney Avrupa Hava Kuvvetleri Kumandanı Hava Korgenerali Cragie ve Nato Güney-Doğu Avrupa Kara Kuvvetleri Kumandanı Korgeneral Paul Kendall ile Hava Kuvvetleri Kumandanı Tümgeneral Eaton da şeref tribününde yer almışlardı.

Reisicumhurumuz Celâl Bayar şeref .tribününde göründükleri zaman hipodromu dolduran muazzam kalabalık sayın Bayar'a coşkun tezahüratta bulunmuş ve şiddetle alkışlamıştır.

Saat 14.30'da bandonun çaldığı ye hep bir ağızdan söylenen İstiklâl Marşının dinlenmesini müteakip geçit resmine başlanmıştır. Merasime iştirak edecek birlikler, karargâhı ve sancaklarıyla beraber geçite başlamış, bunları takiben önde bayrak ve flama kıtası olduğu halde kız ve erkek izcilerimiz ve yavru kurtlar alkışlar arasında şeref tribününün Önünden geçmişlerdir.

İzcileri tarihî kıyafetleriyle ve mızıkalariyle mehter takımı, yeniçeriler, leventler ve sipahiler halkın coşkun alkışları arasında merasim geçişini yapmışlardır. Daha sonra askerî birlikler geçit resmine başlamış ve sırasiyle Harp Okulu alayı, piyade alayları, Hava Harp Okulu alayı, deniz alayı, süvari alayı, mürettep motorlu tugay, zırhlı tugay başta sancakları olduğu halde halkımızın alkışları arasında şeref tribününün önünden geçmişlerdir. Askerî birliklerin geçişinden sonra Kızılay Derneği bey az-kırmızı çiçekler le süslenmiş ve temsilî şekilde melekleri ihtiva eden bir araba olduğu halde geçite katılmış ve heyecanla alkışlanmıştır.

Geçit resmi sırasında jet uçaklarımızdan müteşekkil filolar havada törene iştirak etmiş ve gösterilerde bulunmuştur.

Geçit resmi saat 16.30'da sona ermiştir.

Reisicumhurumuz Celâl Bayar geçit resminden sonra hükümetimizin davetlisi olarak Ankara'da bulunan dost Libva Millî Müdafaa Vekili Ekselans Halim Gulal'ı şeref locasında kabul etmişti Bu kabul esnasında Millî Müdafaa Vekili Ethem Menderes hazır bulunmuştur.

Reisicumhurumuz daha sonra Nato Gün Avrupa Kuvvetleri Başkumandan vekili ve Nato Güney Avrupa Hava Kuvvetleri Kumandam Hava Korgenerali Cragie ile Nato Güney Doğu A.vrupa Kara Kuvvetleri Kumandanı Korgeneral Paul Kendall ve Hava Kuvvetleri Kumandanı Tümgeneral Eaton'u şeref locasında kabul etmiştir. Bu kabulde de Amerikan askerî yardım heyeti Başkanı Tümgeneral Sheppart ile deniz grupu Başkanı Amiral Hughes hazır bulunmuşlardır.

Geçit töreninden sonra bütün Ankaralılar göğüsleri büyük bir İftihar ve gururla dolu olarak hipodromdan ayrılmışlardır.

30 Ekim 1954

— Ankara :

Ankara'nın başkent oluşunun 31'inci yıldönümü münasebetiyle vilâyet ve belediye tarafından hazırlanan (Bu şehrin hikâyesi) adlı sergi, bugün saat 17'de merasimle açılmıştır.

Merasimde Büyük Millet Meclisi Reisi Refik Koraltan, Adliye ve Millî Müdafaa Vekilleri, Mebuslar, Erkânı Harbiyei Umumiye Reisi, Fakülte Dekan ve Profesörleri, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Kumandanları, Vekâletler, Vilâyet ve Belediye Erkânı, Generaller, diğer sivil ve askerî erkân ile basın mensupları ve seçkin bir davetli kitlesi hazır bulunmuştur.

31 Ekim 1954

— Ankara :

Cumhuriyetin 31'inci yıldönümü münasebetiyle hükümetimizin davetlisi olarak Ankara'da bulunan Libya Hükümeti Millî Müdafaa Vekili Ekselans Halim Gulal ve refakatindeki heyet şerefine Hariciye Vekilimiz Prof Fuad Köprülü tarafından bugün saat 13'te Hariciye köşkünde bir öğle yemeği verilmiştir.

Bu yemekte Millî Müdafaa Vekili Ethem Menderes, İstanbul Mebusu Ali Fuat Cebesoy, İzmir Mebusu Cihat Baban, Riyaseticumhur Kâtibi Umumisi Haydar Görk, Başvekâlet Müsteşarı Ahmet Salim Korur, Erkânı Harbiyei Umumiye Reisi Orgeneral

Nurettin Baransel, Erkânı Harbiyei Umumiye İkinci Reisi Korgeneral Rüştü Erdelhun, Riyaseticumhur Başyaveri Kurmay Albay Refik Tulga, Yarbay Ulaş Yarbay Barlas, Hariciye Vekâleti İkinci Daire Müdür Vekili, Hariciye Vekâleti Hususî Kalem Müdürü, Hariciye Vekâleti Protokol Umum Müdürü, Libya Sefiri ve sefaret erkânı hazır bulunmuştur.

— Ankara :

Cumhuriyetimizin 31. nci yıl dönümü. münasebetiyle, hükümetimizin davetlisi olarak Ankara'da Libya Hükümeti Millî Müdafaa Vekili Ekselans Halim Gullal, memleketimizi ziyareti hakkındaki intihalarını Anadolu Ajansı muhabirine şöyle ifade etmiştir:

Türk hükümetinin  davetlisi olarak, heyete dahil arkadaşlarımla beraber Türkiyenin büyük Cumhuriyet bayramını kutlamak üzere Ankaraya gelmiş bulunuyoruz. Kardeş Türkiyeye olan bu ziyaret, gerek benim ve gerekse arkadaşlarım için büyük bir şeref vesilesi olmuştur. Türk bayramlarında, Libya bayramlarında duyduğumuz hisleri aynen duymaktayız.

Bu ziyaretimizde başta Reisicumhurunuz Ekselans Celâl Bayar Hazretleri olduğu    halde, devlet ricalinden ve Türk halkından gördüğümüz hüsnü kabul karşısında,  kendimizi memleketimizde ve  vatandaşlarımız arasında, hissettik.

Türkiyenin askerî, iktisadî, içtimai,, kültürel ve diğer sahalarda göstermiş, olduğu ilerlemelerden büyük bir iftihar duyuyoruz. Bunları bizzat görmek, bizim için ayrıca memnuniyeti mucip olmuştur. Türkiyenin kuvvetli olması bizi de kuvvetlendirir. Türk ordusunun kuvvet ve azameti karşısında hayranlık ve aynı derecede iftihar duyduk. İki kardeş millet arasındaki karşılıklı bağlılık ve itimada istinat eden bu dostluğun ,eski bir mazisi vardır.

Bu dostluk istikbalde de ilelebet devam edecektir. Biz hiç bir zaman Libya toprakları için akıtılan Türk kanlarının kıymetini  unutmadık. Türk İstiklâl Harbinde ve diğer sahalarda Türkiyenin dâvaları için Libyanın gösterdiği fedâkârlıklar da unutulmaz Tarihi ve kültürel bağlarla birbirine bağlı olan Türk ve Arap milletlerinin daha sıkı surette bağlılıklarım büyük bir arzu ile beklemekteyiz.

Başta Reisicumhur Ekselans Celâl Bayar Hazretleri ile devlet ricaline ve Türk milletine bize karşı gösterdikleri alâkadan dolayı teşekkürlerimizi tekrar eder, Allahtan Türkiyenin mesut ve müreffeh olmasını dilerim.»

Libya Millî Müdafaa Vekili Ekslâns. Halim Gullal ve refakatindeki heyet, yarın akşam İstanbul'a gitmek üzere Ankaradan hareket edecek, ve İstanbul'da üç gün kaldıktan sonra memleketimizden ayrılacaktır.

Sual — Kıbrıs meselesi üzerinde ne düşünüyorsunuz?

Cevap — Ben bir askerim ve Kıbrıs hakkındaki sualiniz beni değil, politikacıları ilgilendirir. Kıbrıs, Nato ile ilgili değildir.

Mareşal Montgomery, basın konferansını müteakip Türkiye radyolarının

yabancı memleketlere yapmakta olduğu kısa dalga neşriyatı için kendi sesiyle su beyanatı vermiştir:

«Türkiye'ye yaptığım her seyahatten daima memnun kaldım. Türkiye içinde yapmış olduğum seyahatler dolayisiyle bu memleketi gayet iyi tanıyorum. Türk sivaset adamları ve kumandanlariyle gayet dostane görüşmelerde bulundum- neticelerinden çok memnunum. Her noktada anlaşmaya varmış bulunuyoruz.

Yarın Türkiye'den ayrılacağım. Nato ile ilgili olarak bir çok seyahatler yapmam icap etmektedir. Bu seyahatlerin geniş bir saha kaplamakta olduğundan Önümüzdeki seneden evvel bir kere daha Türkiyeye gelebileceğimi tahmin etmemekteyim. Türkiye'de herşeyin iyi gitmekte olduğunu belirtmek isterim.

Türkiyeye her gelişimde siyaset adamlarına ve kumandanlarına onlara ne gibi bir hizmette bulunabileceğimi sormaktayım ve daima emirlerine amadeyim.»

Maarif Vekilinin beyanatı:

9 Ekim 1954

— İstanbul:

Maarif Vekili Celâl Yardımcı beraberinde Meslekî ve Teknik Öğretim Müdürü Tarık Aksal olduğu halde bu sabah trenle şehrimize gelmiştir.

Maarif Müdürlüğünde gazetecilere muhtelif mevzular hakkında izahat veren Vekil, şunları söylemiştir:

«Lise olgunluk imtihanlarında tek dersten sınıfta kalmış olan talebeler hakkında vekâletçe yeni bir karar almış bulunuyoruz. Aldığımız bu karara göre, olgunluk imtihanında bir dersten sınıfta kalan talebeler, ileride o dersin imtihanını vermek şartiyle vl bir defaya mahsus olmak üzere üniversiteye devam edebileceklerdir. Bittabi bu durumda olan talebelerin üniversiteye kabulü keyfiyeti, üniversite idarelerine ait olduğu için, bu cihetin üniversiteler arası kurulda görüşülmesi, Maarif Vekilliğince İstanbul Ankara ve Teknik Üniversite Rektörlüklerine yazılmış bulunuyor. Üniversiteler arası kurulan bu ayın 27'sinde Ankara'da toplanacağım ümit ediyorum. Aldığımız karar, bu toplantıda müzakere edilecektir.»

Atatürk Üniversitesinin kuruluşu hususunda tetkiklerde bulunan kan İlim heyetinin dört gün sonra Ankara'ya dönmesini müteakip son görüşmelerin başlıyacağını söyleyen Vekil, konuşmasına devam ederek dermiştir ki:

«Eskişehir, İstanbul ve İzmir'de açılmasına karar verilen İngilizce tedrisat yapacak okulların bütün hazırlıkları en çok bir buçuk ay sonra sona erecektir. Okullar erkek talebelere mahsus ve yatılı olacaktır. Okulların bina; işleri halledilmek üzere bulunduğu gibi, tedrisat başladığı anda da bütün. Öğretim kadrosu tamamlanmış olacak ve her okul 100-200 talebe alacaktır.

Bu liselerden başka Ankara'da bir de «Şehir ve köy kalkınması, mimarî fakültesi» kurmağa karar verdik. Fakülte şehir ve köylerde kurulacak r^smî, hususî her çeşit binaların en son modern telâkkilere uygun olarak. yapılması ile diğer köycülük ve şehircilikle ilgili bütün hususlardaki esasları, tedris programına alacak bir müessese olacaktır. Bu fakülte hakkında tetkiklerde bulunmak üzere iki kişilik bir Amerikalı ilim heyeti bir hafta evvel memleketimize geldi. Bu iki mütehassısın da iştirakiyle teşkil edeceğimiz komisyon, 21 ekimden itibaren çalışmalarına   başlayacaktır.»

Sanat okulları, liseler ve orta okullara olan ihtiyaç mevzuunda alınacak tedbirler hakkında da Vekil şunları söylemiştir:

«Lise, ortaokul, sanat enstitülerine karsı duyulan ihtiyacı tam mânasiyle karşılamak üzere ciddî surette teşebbüse geçildi. Bu husustaki bütün tedbirler gelecek sene alınmış olacak ve talebeler sıkıntılı durumda bırakılmıyacaktır.»

Diğer taraftan aldığımız malûmata göre, olgunluk imtihanında bir dersten kalan talebelerin durumu hakkında Maarif Vekilinin Teknik Üniversiteye gönderdiği yazı, pazartesi günü müzakere edilecektir.

İşletmeler Vekili Fethi Çelikbaş 'ın beyanatı:

9 Ekim 1954

— İstanbul:

Vekâletlerarası prodüktivite komitesi sanayii sevk ve idare ve geliştirme merkezi ve İstanbul sanayi odasına bağlı prodüktivite komitesi tarafından İstanbul'da tertiplenmiş olan sevk ve idare seminerlerinin kapanışı dolayısiyle yapılan toplantıda İşletmeler Vekili Fethi Çelikbaş, aşağıdaki beyanatta bulunmuştur:

«Muhterem Amerikalı dostlarımız, değerli arkadaşlarım,

Huzurunuza, konuşmak için gelmemiştim. Tertip heyetinde çalışan arkadaşların İsrarı üzerine, ben de hakikaten bu vesile ile düşündüklerimi kısaca belirtmek istiyorum.

Seminerler bir ziyafet karakterinde cereyan etti. Hiç şüphesiz İştirak edenlerin hepsi kendi düşünüş ve telâkkilerine göre bu ziyafetten hisselerini aldı. Şahsen ben bir sanayi erbabı değilim. Fakat espri itibariyle hakikaten sanayici arkadaşlar kadar dâvalarının davacısı olarak kendi hissemi aldığımı zannediyorum.

Bu seminerlere iştirak ederken bazı arkadaşların yadırgadıkları hususlar belki oldu.Amerikalı sanayicilerle işbirliğindeki istifademiz de elbette ki kendi şartlarımıza göre meseleyi ele alış tarzımıza ve onların hallinde bulacağımız tedbirlere bağlı olacaktır.

Bilhassa Mister Lawson'un konuşmalarına karşı kendi görüşümü de belirtmek isterim. Biz memleketimizde sanayicilerimizi hakikaten fevkalâde çalışkan, azimkar ve sebatlı, binbir müşkilât içerisinde dertlerini halletmek tedbirlerinde tereddüde düşmeyen, yılmayan bir avuç kahraman görüyoruz, son üç senede sanayici arkadaşların gerçekleştirdiği eserler, hakikaten bütün Türk milletinin iftiharını mucip olacak kadar azametlidir, arkadaşlar.

Sınaî meselelerde, tertip heyeti başkanının da ifade ettiği veçhile, hele organizasyon mevzuunda üstünlüklerini isbat eden dostlarımız, Amerikalıların tecrübelerinden, bilgilerinden elbette ki istifade edeceğiz.

İlk günlerden itibaren prodüktivite komitesinin kuruluşundanberi Ankara'da çalışan Türk merkezî heyetiyle Amerikan yardım heyeti arasındaki müsmir, feyizli işbirliğini çok yakından takip etmekteyiz.

Bu işbirliğinin hakikaten yapıcı unsurları olarak Amerikan yardım heyeti ile Türk vekâletler arası sınaî sevku idare ve prodüktivite heyetinde çalışan arkadaşları, İstanbulda bu işi takip eden arkadaşlarımıza ve bilhassa ben şahsen, şahısların da değerine çok inandığım için, bu islerin bizim cebhemizden realize edilmesinde çok büyük gayretlerini yakından müşahede ettiğim Başkan İktisat ve Ticaret Vekâleti Sanayi İşleri Umum Müdürü Ahmed Cemil Conk'a, Müdür Nizameddin Elgül'e huzurunuzda teşekkür etmeyi zevkli bir vazife bilirim. Mesaileri hakikaten takdire değer bir mesai olmuştur. İstanbul'a bu gelişimde sanayi erbabımızın beni ümidimin çok fevkinde ve arkadaşların heyecanına heyecan katacak alâkalarını görmenin verdiği bir huzur içerisinde ayrıldığım ve emin olunuz ki, bu hava içerisinde İstanbul sanayi erbabı devam ettiği takdirde gayet kısa zamanda İstanbul bugüne kadar haiz olduğu sınaî ehemmiyeti kat kat geride bırakacak muvaffakiyetlere ulaşacaktır.

Hepinize teşekkürler ederim. Amerikalı arkadaşların iyi intibalarla memleketlerine dönmelerini dilerim. Benim gibi bazı mevzularda muayyen sahaları tetkik etmek isteyen arkadaşlarımız olursa kendilerinden doküman talep ederek işlerine döndüklerinde bunları da göndermelerini rica edeceğim. Burada kalan arkadaşlara da bu feyizli işbirliğinin devamım temenni ederek sözlerime son veririm, hoşça kalın arkadaşlar.»

Başvekilimizin İstanbul radyosuna demeci:

 9 Ekim 1954

— İstanbul:(Anadolu Ajansının hususî servisi:)

Başvekilimiz Adnan Menderes bugün Federal Almanyaya yaptığı resmî ziyaretten avdetinde Yeşilköy hava meydanında seyahat intibalarını soran İstanbul radyosuna şunları söylemiştir:

«Almanyaya ayak bastığımız andan itibaren ayrılıncaya kadar Alman hükümetinin, devlet adamlarının ve Alman halkının hakkımızda gösterdiği-hüsnükabul ve çok dostane muameleden dolayı çok müteşekkir olarak memleketimize avdet etmekteyiz.

Almanyada memleketimize karşı büyük bir dostluk, itimat ve muhabbet mevcut olduğunu söyleyebilmek bahtiyarlığına nailim. Memleketimize ayak bastığım şu anda bütün vatandaşlarımıza en derin hürmetlerimizi ve sevgilerimizi takdim etmek bizim için en zevkli bir vazife teşkil etmektedir.»

Başvekilimizin Şansölye Adenauer'e telgrafı:

— İstanbul:

(Anadolu Ajansındı hususî servisi:)

Başvekilimiz Adnan Menderes, uçağımız Alman hudutlarını aşarken federal Şansölye Doktor Adenauer'e şu telsizi çekmiştir:

Federal Almanya Şansölyesi Ekselans Doktor Adenauer

Bonn

Güzel memleketinizin hudutlarını aşarken Federal Almanyanın muhterem-Reisicumhuru ile Ekselansınız ve kıymetli mesai arkadaşlarınızdan ve ayrıca asil halkınızdan gördüğümüz samimî ve dostane kabulün şükran hâtırasını arkadaşlarım ve şahsım adına bir kere daha ifade etmek isterim,-. Bu ziyaretimizin memleketlerimiz arasında her sahadaki işbirliğinin ve-şahsî dostluk bağlarımızın tekviyesine hizmet. etmiş olduğunu itimat ve. sevgilerimle Ekselansınıza arzetmekle bahtiyarım,

Adnan Menderes

Trieste meselesinin halli münasebetiyle teati olunan tebrik ve teşekkür telgrafları:

15 Ekim 1954

— Ankara:

Trieste meselesinin halli münasebetiyle Reisicumhurumuz Celâl Bayar ile İtalya Reisicumhuru Luigi Einaudi arasında aşağıdaki tebrik ve 'teşekkür telgrafları teati olunmuştur:

Ekselans Luigi Einaudi İtalya Reisicumhuru

Roma

«Dost ve müttefik İtalya ve Yugoslavya arasında Trieste mevzuunda bir: anlaşmaya varıldığını öğrenmekle bilhassa bahtiyarım. Bu anlaşmanın umumî sulhun ve bir dünya emniyetinin takviyesine ziyadesiyle hadım olacağına kani bulunduğumu ekselanslarına en hararetli tebriklerimle birlikte ifade etmek isterim.»

Celâl Bayar

İtalya Reisicumhurunun cevabî telgrafı: Ekselans Bayar

Reisicumhur

Ankara

Trieste'nin İtalya'ya iadesi vesilesiyle göndermiş olduğunuz nazik tebrik mesajında izhar buyurulan hissiyattan dolayı sahsım ve memleketim adına ekselansınıza derin minnettarlığımı arzeder, milletler arasında verimli bir sulh ve tesanüdün teessüsü hakkındaki temennilerinize en hararetli şekilde iştirak eylerim.

Resm. tebliğ:

18 Ekim 1954

— İstanbul:

İrak Başvekili Nuri Said Paşa, Londradan memleketine dönerken gayrı resmî şekilde İstanbul'a gelmiş ve Türkiye hükümetinin misafiri olarak 9 ekimden 19 ekime kadar kalmıştır.

Bu ziyaret, başlangıcından sonuna kadar hassaten İstanbul'da kalan Başvekil Adnan Menderes, Başvekil Yardımcısı Fatin Rüştü Zorlu ve Hariciye Vekili Prof. Fuad Köprülü ile muhterem misafir arasında, ikametinin muhtelif zamanlarında fikir müdaveleleri yapılmasına kıymetli bir fırsat teşkil eylemiştir. İrak'ın Ankara Büyükelçisi İbrahim Alusi, Hariciye Vekâleti Kâtibi Umumisi Nuri Birgi ve Türkiye'nin İrak'a yeni tâyin edilen Büyükelçisi Muzaffer Göksenin'in de iştirak ettikleri bu çok samimi ve dostane görüşmeler iki memleket arasındaki münasebetlere, Ortaşarktaki duruma ve bu durum üzerindeki tesirleri nisbetinde milletlerarası siyasete talîlik etmiştir.

Türk ve İrak milletleri arasındaki kardeşliğin tabii neticesi ve iki milletin yüksek menfaatlerinin muktezası bulunan Türk-Irak dostluğunun her sahada faal ve sıkı işbirliği şeklinde tecelli etmesinin yalnız iki memleket için değil, bilhassa Ortaşark için de çok hayırlı olacağı hakikati gözönünde tutularak bunu temine matuf hedef birliği tebellür etmiştir.

Bugünkü şartlar muvacehesinde tecezzi kabul etmez bir bütün teşkil eden cihan sulhu ve istikrarının teessüs edebilmesinin ancak, Birleşmiş Milletler andlaşmasının ideallerine ve prensiplerine samimiyetle bağlı milletlerin, onları topyekûn tahakkümü altına almak ve mevcudiyetlerini yok etmek gayesini güdenlere karşı aralarında tanı tesanüt halinde ve gediksiz bir müşterek emniyet cephesi kurmalariyle mümkün olabileceği hususunda mutabık kalınmış ve böyle bir müşterek emniyet cephesinin tam müsavat şartları içinde Ortaşarkta da kurulabilmesi için daha fazla gecikilmeden elbirliği ile çalışmak gerektiği neticesine varılmıştır.

Başvekil Adnan Menderes, muhterem misafirine, Türkiye'nin Arap devletleri hakkında beslediği halisane sevgi ve itibar hislerini anlatmış ve Türkiye'nin bu devletlerin meşru menfaatlerine aykırı olabilecek bir hattı hareket takip eylemesinin bizzat kendi menfaatleri bakımından da bahis mevzuu olamıyacağı hususunda hükümeti namına her türlü teminat vermeye amade bulunduğunu ifade eylemiştir.

Görüşmelerin çok samimî ve yapıcı mahiyetinden dolayı yekdiğerlerine bahtiyarlıklarını ifade eden her iki Başvekil, şahsî temasları devam ettirmek hususunda her fırsattan azamî istifade etmek kararlarını müştereken ifade eylemişlerdir.

Muhterem misafir, Başvekil Adnan Menderes'i İrak'a bir resmî ziyaret yapmaya davet eylemiş ve kendileri bunu memnuniyetle kabul ederek sene başında bu ziyareti yapabileceğini ifade eylemiştir.

Başvekil Adnan Menderes'in Pakistan Başvekiline gönderdiği telgraf:

19 Ekim 1954

— İstanbul:

Başvekil Adnan Menderes, Türkiye-Pâkistan dostane işbirliği andlaşmasının tatbikatından olarak memleketimize görüşmeler yapmak üzere gelen General Yahya Han riyasetindeki askerî heyeti Dolmabahçe sarayında kabul buyurduktan sonra hâin Birleşik Amerikada bulunan Pakistan Başvekili Mehmed Ali'ye aşağıdaki telgrafı göndermiştir:

Ekselans Mehmed Ali Pakistan Başvekili

Washington

Ankaradaki işlerini bitirmiş olup memleketine dönmek üzere bulunan General Yahya Han riyasetindeki askerî heyetiniz erkânı ile bugün görüştüm. Samimi ve Türkiye-Pâkistan dostluğunun atisine iman ve seçkin sıkandan mürekkep heyet üzerimde derin bir tesir bıraktı. Onların memleketimize gelişinin dostane işbirliği andlaşmamızın teknik tatbikatının başlangıcım teşkil ettiğini düşünerek büyük memnuniyet duydum.

Bu hislerimi size ifade etmekten kendimi menedemedim. Çünkü, sizin de onları samimiyetle paylaşacağınızdan eminim. İki kardeş memleketimizin ve sulh dâvasına bağlı bilcümle memleketlerin nef'ine olarak işbirliğimizin daima İnkişaf edeceğinden eminim.

Kardeş Pakistan'ın refah ve saadeti hususundaki en hararetli temennilerimle samimi dostluk hislerime itimat buyurmanızı rica ederim.

Adnan Menderes

Irak Başvekili Nuri Sait Paşa ile Başvekilimiz Adnan Menderes arasında teati edilen mesajlar:

21 Ekim 1954

— İstanbul :

Hükümetimizin davetlisi olarak İstanbul'da on gün kadar misafir kalmış bulunan Irak Başvekili Ekselans Nuri Sait Paşa ile Başvekilimiz Adnan Menderes arasında aşağıdaki telgraflar teati edilmiştir:

Ekselans Adnan Menderes

Türkiye Başvekili

İstanbulda müşerref olduğum ziyaret günlerinde bir cihetten Türk karakter ve ruhunda yoğurulmuş misafirperverlik ve lûtufkâr iltifatlarınıza bir cihetten de iki kardeş memleketi çok faydalı ve hayırlı neticelere vardıracak yolları ve istikametleri gösteren hakimane düşüncelerinize karşı teşekkürlerimi bihakkın açıklayacak ibare bulmaktan âcizim.

Sizlere ve arkadaşlarınıza kuvvet ve afiyet bağışlamasını Allahtan diler ve hududa kadar bizlere refakat eden Türk uçaklarına samimî teşekkürlerimi yollarım.

Nuri Essait Başvekilimizin cevabı :

Ekselans Nuri Paşa Essait

Irak Başvekili

Göndermek lûtfunda bulunduğunuz mesai, burada hepimizi son derece mütehassis etti.

İstanbul'u teşrifiniz, kalplerimizde silinmez hâtıralar bırakmıştır. Tam bir samimiyet ve karşılıklı itimat havası içinde vukubulan kardeşçe görüşmelerimizin başından sonuna kadar arzettiği yapıcı ve hakırhan vasıf, bunları hem memleketimiz, hem diğer sulhsever memleketler için hayırlı inkişafların takip edeceğinin kuvvetli delilidir. Bu inkişaflarda yüksek şahsınızın tesirinin mühim olacağından şüphe etmiyoruz.

Irak'ı ziyaret ederek Türk milletinin kardeş millete sevgi ve itimadını bizzat isal etmek ve sizlere tekrar kavuşmak fırsatını çok zaman geçmeden bulabileceğimi düşünerek derin bahtiyarlık hissetmekteyim.

En samimî afiyet ve muvaffakiyet temennilerimle hürmetlerimi teyid ederim.

Adnan Menderes

Kanal meselesinin halli münasebetiyle Başvekilimizin gönderdiği mesajlar :

— Ankara :

İngiltere ile Mısır arasında kanal meselesinin nihai şekilde halledilmesini intaç eden anlaşmanın imzalanması münasebetiyle Başvekilimiz Adnan Menderes'in İngiltere Başvekili Ekselans Winston Churchill ile Mısır Başvekili Ekselans Cemâl Abdülnasır'a gönderdiği mesajların metinleri aşağıdadır:

«Ekselans Winston Churchill

Kanal meselesinin nihai şekilde halledildiğini memnunlukla öğrendim. Temkinli, uzağı gören siyasetinizin mümkün kıldığı bu güzel neticenin Ortaşarkta huzur ve istikrarın teessüsü bakımından büyük tesiri olacağına eminim. Bu meselenin böylece tatminkâr şekilde halledilmiş olması Büyük Britanyaya, bilhassa Ortaşarkın emniyeti bakımından biran evvel başarılması lâzım gelen kollektif çalışmada kendisine terettüp eden mühim vazifeyi gereken sükûnet ve itimat havası içinde, her türlü yanlış tefsirlerden masun olarak daha da iyi yapabilmek imkânını verecektir.

Kanal anlaşmasına Türkiyenin emniyetini de derpiş eden hükmün konulmasından dolayı duyduğumuz şükran hislerini bu vesile ile ifade etmeyi zevkli bir vazife telâkki etmekteyim.

Hararetli tebriklerimi arz ve sıhhat ve muvaffakiyet temennilerimle üstün saygılarımın kabulünü rica ederim.

Başvekil Adnan Menderes Başvekilimiz Mısır Başvekiline de aşağıdaki mesajı göndermiştir:

Ekselans Cemal Abdülnasır,

Kanal me?eıps5rnr' nihai sekili h?1!ekmesi münasebetiyle zatıdevletlerine hararetli tebriklerimi arzetmekle bahtîyarım.

Bu güzel kiyaset eseri hiç şüphe yok ki Mısırın dünyadaki itibarını bir kat daha arttıracak ve ona sulhsever devletlerin işbirliğinde müstesna bir mevki temin edecektir. Elde ettiriniz neticenin Ortaşarkta istikrar ve itimadın kuvvetlenmesi bakımından ehemmiyeti çok büyüktür. Bu suretle yalnız memleketinizin itilâsına değil ayni zamanda yokedilmek tehlikesi karşısında mevcudiyetini koruyabilmek için bu sıkı tesanüde muhtaç olan hakiki sulh ve adalet asıkı milletler camiasına da büyük bir hizmette bulunmuş  oluyoruz.  Kanal anlaşmasına Türkiyenin emniyetini de 'derpiş

eden hükmün konulmasından dolayi duyduğumuz teşekkür hislerini bu vesile ile ifade etmeyi zevkli bir vazife telâkki etmekteyim.

Dost Mısırın refah ve saadetini samimiyetle temenni eder, bilvesile şahsınıza karşı beslediğim yüksek takdir ve itibar hislerimi teyid eylerim.

Başvekil Adnan Menderes

Başvekilimize Almanya ve Mısır Başvekilleri tarafından gönderilen cevabî telgraflar:

27 Ekim 1954

— Ankara :

Federal Almanya Cumhuriyeti Şansölyesi Dr. Adenauer, Paris anlaşmalarınm imzası münasebetiyle  Başvekilimiz Adnan Menderes tarafından kendisine çekilen tebrik telgrafına şu cevabı göndermiştir: «Ekselans Adnan Menderes

Başvekil

Ankara

Paris anlaşmasının İmzalanması münasebetiyle göndermiş olduğunuz tebrik için, ekselansınıza candan teşekkür ederim. Federal Cumhuriyetlerin Nato'ya alınması hususunda Türk hükümetinin gösterdiği müzaheret Federal hükümeti minnettar etmiştir. Federal Cumhuriyetin hür dünya müşterek müdafaa sistemine iştirakini, Türk milleti ile Alman milleti arasındaki dostluk bağlarını bundan böyle daha derinleştireceği ve devamlı kılacağı için, Federal hükümet büyük bir bahtiyarlık duyacaktır.

Bilvesile ekselansınıza ihtiramatı faikamı takdim ederim.»

Dr. Adenauer

— Ankara :

Mısır Başvekili Cemal Abdülnasır, Süveyş'in tahliyesi hakkındaki Mısır - İngiliz anlaşmasının imzası münasebetiyle Başvekilimiz Adnan Menderes tarafından çekilen tebrik telgrafına aşağıdaki cevabı vermiştir:

«Ekselans Adnan Menderes

Başvekil

Ankara

Anlaşmanın ve tahliyenin imzası münasebetiyle göndermiş olduğunuz nazik mesajdan dolayı ziyadesiyle mütehassis oldum. Bu sadece Mısır ve Büyük Britanya için tarihî bir muvaffakiyet değil, işbirliği ve hürriyet üzerine dayanan adalet ve dünya nizamını arzu eden her millet için de

bir muvaffakiyettir ve ümit ediyorum ki, bütün Yakmşark'ta sulh ve istikrara hizmet edecektir.

En yüksek ihtiramatm kabulünü rica ederim.

Cemal Abdülnasır

Başvekilimizin Mısır Başvekiline gönderdiği telgraf:

— Ankara :

Mısır Başvekili Ekselans    Cemal Abdüînasır'a teşebbüs    edilen menfur suikast üzerine Başvekilimiz Adnan Menderes şu telgrafı göndermiştir:

Ekselans Cemal Abdülnasır

Ekselansınızın şahsına tevcih edilmiş olan menfur suikasti derin bir te.es-.

sürle haber aldım. Allahm inayetiyle bu caniyâne hareketin neticesiz kalmış olmasından dolayı çok memnunum.

Başvekilimiz Adnan Menderes tarafından kendisine çekilen tebrik telgrafına şu cevabı göndermiştir: «Ekselans Adnan Menderes

Başvekil

Ankara

Paris anlaşmasının İmzalanması münasebetiyle göndermiş olduğunuz tebrik için, ekselansınıza candan teşekkür ederim. Federal Cumhuriyetlerin Nato'ya alınması hususunda Türk hükümetinin gösterdiği müzaheret Federal hükümeti minnettar etmiştir. Federal Cumhuriyetin hür dünya müşterek müdafaa sistemine iştirakini, Türk milleti ile Alman milleti arasındaki dostluk bağlarını bundan böyle daha derinleştireceği ve devamlı kılacağı için, Federal hükümet büyük bir bahtiyarlık duyacaktır.

Bilvesile ekselansınıza ihtiramatı faikamı takdim ederim.»

Dr. Adenauer

— Ankara :

Mısır Başvekili Cemal Abdülnasır, Süveyş'in tahliyesi hakkındaki Mısır - İngiliz anlaşmasının imzası münasebetiyle Başvekilimiz Adnan Menderes tarafından çekilen tebrik telgrafına aşağıdaki cevabı vermiştir:

«Ekselans Adnan Menderes

Başvekil

Ankara

Anlaşmanın ve tahliyenin imzası münasebetiyle göndermiş olduğunuz nazik mesajdan dolayı ziyadesiyle mütehassis oldum. Bu sadece Mısır ve Büyük Britanya için tarihî bir muvaffakiyet değil, işbirliği ve hürriyet üzerine dayanan adalet ve dünya nizamını arzu eden her millet için de

bir muvaffakiyettir ve ümit ediyorum ki, bütün Yakmşark'ta sulh ve istikrara hizmet edecektir.En yüksek ihtiramatm kabulünü rica ederim.

Cemal Abdülnasır

Başvekilimizin Mısır Başvekiline gönderdiği telgraf:

— Ankara :

Mısır Başvekili Ekselans    Cemal Abdüînasır'a teşebbüs    edilen menfur suikast üzerine Başvekilimiz Adnan Menderes şu telgrafı göndermiştir:

Ekselans Cemal Abdülnasır

Ekselansınızın şahsına tevcih edilmiş olan menfur suikasti derin bir te.es-.

sürle haber aldım. Allahm inayetiyle bu caniyâne hareketin neticesiz kalmış olmasından dolayı çok memnunum.

Size, dost Mısır milletinin emrinde uzun ve mes'ut bir ömür temennimi bütün samimiyetimle arzederim.

Adnan Menderes

Millî Müdafaa Vekilinin mesajı:

— İstanbul :

Millî Müdafaa Vekili Sthem Menderes, Preveze denizaltı gemisinin donanmamıza iltihakı münasebetiyle Donanma Kumandanlığına şu mesajı göndermiştir:

Donanma Kumandanlığına,

Barış için daima kuvvetlenmek ve kuvvetli kalmak düsturumuzun taze bir gücü olarak bugün şanlı donanmamıza katılan Preveze denizaltı gemisini iftihar ve heyecanla salamlarım.

Preveze denizaltı gemisi devamlı gelişme şe başarıları ile milletimizin ve müttefiklerimizin sarsılmaz güvenini kazanmış olan deniz kuvvetlerimizi Türk - Amerikan birliğinin kıymetli bir armağmıdır. Buna mazhar olan. deniz kuvvetlerimizi tebrik eder, işbirliğimizin milletlerarası ehemmiyetini arttıran ve müttefikler arası kuvvetini teyid eden bu yardım vesilesiyle Amerika Birleşik Devletlerine de şükranlarımı sunarım.

Prevezenin adını aldığı büyük deniz zaferimizin uğurlu bir sembolü ve müstakbel zaferlerimizin de müessir bir vasıtası olarak donanmamızla birlikte pâydar olmasını temenni ederim.

Millî Müdafaa Vekili Ethem Menderes

Reisicumhurumuzla Şili Eeisicumhuru arasında teati edilen telgraflar:

28 Ekim 1954

— Ankara :

Şili Cumhuriyetinin millî bayramı münasebetiyle, Reisicumhurumuz Celâl Bayar'la Şili Reiscumhuru Carîos îbanez Del Campo arasında tebrik ve teşekkür telgrafları teati edilmiştir.

Reisicumhurumuz yeni Şili Büyükelçimizi kabul etti:

— Ankara :

Beisicumhur Celâl Bayar, bugün Çankaya'da yakında vazifesi basma hareket edecek olan Şili Büyükelçimiz Cemal Hüsnü Taray'ı kabul etmiş ve öğle yemeğine alıkoymuştur.

Başvekilin seyahati

l/X/954 tarihli (Akşam) dan:

Yarın sabah Başvekil Adnan Menderes, refakatinde Hariciye Vekili Fuat Köprülü, dıger resmi şahsiyetler ve .Kalabalık Dir Eksperler Heyeti ile Almanya'ya hareket ediyor.

Bu seyahat alelade bir nezaket ziyareti değildir. Bilâkis bu ziyaret tarihe mal oımuş ananevi Türk-Aiman dostluk ve ışDirııgmın yeni bir tezahürü olarak mütalaa .edilmelidir.

ikinci Dünya Harbinden mağlûp çıkan Alman Milleti türlü manrumiyet ve ıstıraplara göğüs germiş, iakat lu-sa zaman zarfında içerisinde bulunduğu büyük güçlüklerden sıyrılarak hür Avrupa Milletleri Camiasında hak kazandığı şerefli mevKimi temin etmek yolunda dev adımlarla ilerlemiştir.

Türk ve Alman milletleri daima dost yaşamış, birbirini her zaman iyi anlamıştır. Bu anlayışın bugün de eskisi kadar kuvvetli olduğu munakkak-tır. O kadar ki memleket içinde yaptığı son seyahat sırasında söylediği oir nutukta Başvekil Adnan Menderes, Türk - Alman dostluğuna temas eımiş ve hür Almanyaya Avrupa birliğinde verilmesi lüzumlu şerefli mevki üzerinde durmuştur.

Siyasî görüş birliği yanında Türkler ve Almanlar iktisadî mübadelelerde de daima- karşılıklı bir anlayış göstermişler, yakın geçmişte, iki memleket arasında mutasavver teyizli işbirliğinin en parlak misallerini vermişlerdir. Türk piyasalarına ve bu piyasaların Hususiyetlerine olan vukuflarını hiçbir zaman kaybetmiyen Almanlar, her zaman bizim en iyi alıcılarımız olmuşlar ve ihtiyacımız olan her türlü istihsal vasıtalalarını bize daima en müsait şartlarla arzetmeniii sırrını bilmişlerdir.

Bugün askerî ve siyasî sahalarda dünya ölçüsünde ehemmiyet kazanan, memleketimiz iktisadî sahada de geniş adımlarla ilerlemektedir. Bu bag. döndürücü inkişafın geçici de olsa» bazı iktisadî müşküller doğurduğu, muhakkaktır. Fakat ne yazık ki bugünün Türkiyesinin ve /rürkiyenin-bugünkü idaresinin statik bir iktisat siyasetine artık tahammülü yoktur. Bugünkü idare, Türk vatandaşının. hakkı olduğu müreffeh hayat seviyesinin süratle tahakkuku yolunda. büyük bir dinamizmle çalışmakta ve memleketin döl t köşesine attığı feyizli tohumların bir an önce yeşermesine gayret etmektedir. Belki birkaç sene sıkıntı çekilecektir. Fakat birkaç sene sonra karşılaşacağımız yepyeni, güler yüzlü ve mâmur vatanı, düşünürsek bu sıkıntılı senelere belki de «mukaddes sıkıntı seneleri» demek yerinde olacaktır.

Almanya seyahati, memleketimizin: yaşamakta olduğu bu şartlar çerçevesi içinde hususî önem taşıyan bir hâdisedir. Alman borçlarının hemen hemen tamamen ödenmesi yolunda aylardan beri bütün imkânlarla çalışılmış ve bunda muvaffak olunmuştur. Adnan Menderes Almanyaya borçlut bir Türkiyenin Başvekili olarak değil, doğru sözlü, açık kalbli ve borcuna sadık bir dostun mütebessim. mümessili  olarak  gidiyor.

Bu seyahat sırasında Almanya ile evvelce akdedilmiş bulunan 150 milyon dolarlık teçhizat kredisinin süratle işler bir hale getirileceğine biz muhakkak nazariyle 'Çakıyoruz. Bunun, yanında serbest iş âleminin yüzünü gül'dürecek, Türk mallarının kolay-ljkla ve bol miktarda ithalini sağlayacak bir anlaşma zemininin bulunması en büyük ümit ve temennimizdir.

Önümüzdeki seneler iğin iki memleket arasındaki iktisadî münasebetleri düzenlemeğe matuf olan Bonn müzakerelerinin muvaffakiyetle neticelenmesi her iki tarafın iyi niyet ve geniş bir anlayışla hareket etmelerine bağlıdır. Bu hâdise etrafında son günlerde çıkan yazılar, basında yer bıiljan tefsirler görüşmelerin böyle müsait bir hava içinde cereyan edeceğini gösteriyor.

Sayın Başvekilimizle arkadaşlarının hayırlı yolculuk yapmalarını ve başarılı neticelerle yurda dönmelerini candan diliyoruz.

Başvekilin Almanya seyahati

Yazan: A. N. Karacan

2/10/1954 tarihli (Milliyet) den:

İkinci Dünya Harbinin dört yılını İsviçre'de geçirdim. Bern Basın Ataşesi idim. Bilhassa 44 te, hemen her gece Cenevre, Bern, Zürih, bütün İsviçre birden zifirî karanlığa boğulurdu. İngiliz - Amerikan uçakları geçiyordu.Bunlar Alplerin ötesindeki Almanya'yı bombalamağa gidiyordu. Sabaha doğru ayni tayyarelerin avdet ettiği- % ni, motor seslerinden anlardık. Gittikleri gibi mi dönerlerdi? Motor sesleriyle beraber bu düşünce de karanlıkta kaybolurdu.

İkinci Dünya Harbi denilen faciayı, İsviçre denilen tarassud . kulesinden seyrederken, nihayet 1945 te Almanya teslim oldu. Hitler kendini öldürerek sahneden çekildi. Ölmeden evvel müttefiklere:

— Birleşelim ve Rusya'nın üzerine çevrilelim! demişti. Fakat, Amerikalılar bu teklife güldüler ve binerîik tayyare hamleleriyle, Almanya'yı delik  deşik .etmekle  cevap   verdiler.

Almanya on sene geçmeden, enkazın altından silkine silkine kalktı. Kefem yırttı, belki eskisinden daha genç, daha diri bir millet olarak meydana çıktı.Yaralarını  ,'saran,  fabrikalarına kuran, çalışma hızını alan, eskisi kadar belki daha fazla - yaratan Almanya'nın bugün en büyük dâvası. müstakil, silâhlı, hâkim bir Alman, devleti kurmak, Avrupanm sulh ve istikrar nizamında âmil olmaktır.

Harb olmasa bile, başka âfetlerin yıktığı Türkiye, tıpkı Almanya gibi, büyük bir kalkınma hemlesi içinde, yeni baştan inşa vaziyetinde dir. Almanya Türkiye'ye, Türkiye Almanyaya elzemdir. Almanya Türkiyeyi, artık; yalnız alış veriş edilen bir devlet o-iarak değil, haklı taleplerinde, kendilinden kuvvet alınabilecek, bugünkü dünya politikasının âyarlamşmda sözü geçen dost bir miilet olarak mütalâa etmek yoluna girmiştir. Öyle olmasa, Başvekil, bu seyahati, bu derece ehemmiyetli bir heyetle yapar mıydı? Almanyanm, Türk - Alman münasebetlerini böyle mütalâa ettiği, bazı kısa görüşlü Alman ticaret ve sanayi adamlarının sandıkları gibi Türkiye'yi yalnız bir müşteri gibi değil,, bir müttefik, bir yardımcı gibi görmeğe başlaması yapılacak müzakereler için çok müsait bir iklim yaratmaktadır.

Bu yeni zihniyet, bu sabah Almanya'ya doğru yola çıkacak olan Türkeye'-nin en salahiyetli devlet adamiyle yapılacak görüşmelerin iyi ve devamlı,, her iki taraf için hayırlı neticeler verebilmesi için, başlıca teminattır.

Almanya ve Türkiye

Yazan: Doğan Nadi

2/10/1954  tarihli  (Cumhuriyet) den:

Başvekil Adnan Menderes ve Hariciye Vekili Fuad Köprülü, Batı Almanya devlet adamlariyle her sahada temaslarda bulunmak üzere seyahatin ilk merhalesi olan Münih'e müteveccih hen yola çıkıyor. Kendilerine refakat-ierindeki zevata ve kafileye katılan meslekd a şiarımıza iyi yolculuklar dileriz.

Türk - Alman münesebetlerinin Dün-ya tarihinde iki asra yakın bir mazisi vardır. Hemen söyliyelim ki, hâdiselerin yarattığı zaruretler altında zaman zaman gölgelenmiş olması bir taraf, bu münasebetler daima dostane devam etmiştir. Bilhassa Birinci Dünya Harbindeki silâh arkadaşlığımız bu resmî dostluğu her iki milletin kalbine sindirdi.

O harbin, tahammül olunmaz derecede şartlar ihtiva eden muahede leden ilk olarak kurtulan Türkiye, sonraları, Almanyamn kurtuluş ham-lele~;ni adım adım ve candan alkışlıya takip etti. Onları ne kadar içten bsnimsiy.erek takib ettikse, Avrupa medeniyetinin en ileri bir ternsi olan, Alman milletinin istilâcı biktatorya rejimine sürüklenmesini  o kadar üzüntü ile karşıladık.

Tarih sahifelerinde felâketle bitmiş bir.bir numunesi olan bu istilâcı rejim de, gitgide azıtarak, nihayet mukadder akıbetine çarptı. O zaman sembolik olarak, ve hiç şüphesiz istemeye :setmeye. bizim de harb iîân ettiğimiz Almanyamn, Türk milleti, şimdi Meniden birleşmesini, kuvvetlenmemi ve medenî camianın içinde "kendine hâs mevkiini almasını temen ediyor.

Geç?n Mart ayında memleketimizi ziyaret etmiş ve pek iyi intibalar bırakmış olan Şansölye Dr. Konrad A-cenauer, bu zamanın «büyük" vasfına lâyık müstesna devlet adamlarından biridir, Harb faciasından ne yapacağını şaşırmış bir halde çıkan Alman milletini tutmayı, yeisten ve ü-midsizlikten kurtarmayı bilmiştir. Medenî, çalışkan, disiplinli Alman milleti de, akıllara hayret v.&ren bir gayretle, baştan aşağı harabeye dönen memleketi bu