SEMİNER KONUŞMALARI

“BASIN KARTLARI YÖNETMELİĞİ”
Nazan ER
Basın-Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü
Basın Şube Müdürü

 

Değerli konuklar, değerli basın mensubu arkadaşlarım. En son konuşmacı olarak hepinizin yüzüne bakıyorum, yorgun olduğunuz belli. Ben ana hatlarıyla size ’Basın Kartı Yönetmeliği’ hakkında bilgi vermek istiyorum.

Genel Müdürlüğümüz’ün görevleri içinde “yerli ve yabancı basın mensuplarının çalışmalarını kolaylaştırıcı tedbirler almak ve bu konuda gerekli düzenlemeleri yapmak” görevi sayılmaktadır ve bu görev doğrultusunda da Genel Müdürlüğümüz basın mensuplarına Basın Kartı düzenlemektedir. Bunun için de Basın Kartı Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde görevini yürütmektedir.

Basın Kart Yönetmeliği, yerli ve yabancı, yazılı, sesli ve görüntülü basın-yayın organlarının gazeteci çalışanlarına, radyo ve televizyon kuruluşlarının yönetim kurulu başkanlarına ve enformasyon görevi yapan çalışanlara basın kartı verilmesinin esas ve usullerini düzenlemektedir. Yerli basın mensuplarının basın kartı alabilmeleri için belli nitelikleri taşımaları gerekiyor. Bu niteliklerde 18 yaşını bitirmiş olmak, en az orta öğrenim veya dengi bir okuldan mezun olmak, kısıtlı veya kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak, yönetmeliğimizde sayılan bazı maddelerden hüküm giymemiş olmamak, 5953 sayılı Yasa -genelde basın mensupları arasında 212 sayılı Yasa diye bilinir- kapsamında sözleşme imzalamış olmak gerekmektedir. Ayrıca gazetecilikle birleşebilen işler dışında, resmi veya özel bir kuruluşta ücretli-ücretsiz görev almaması gerekir. Devlette veya özel sektörde ayrıca anonim şirketler ve kooperatifler hariç hiçbir kuruluşun sahibi ve ortağı olmama şartı aranmaktadır. Bu şartları taşıyan basın mensupları Genel Müdürlüğümüz’e başvuruda bulunurlar. Genel Müdürlüğümüz’ün olmadığı yerlerde il müdürlüklerine, il müdürlüğümüzün bulunmadığı yerlerde valiliklere başvurularını yaparlar. Basın kartı beyannamesinin üç nüsha doldurulması, iki fotoğraf ve 5953 sayılı Yasa’ya uygun olarak düzenlenip imzalanan sözleşmelerinin birer suretiyle başvuruda bulunurlar.

Bizim yönetmeliğimizde bu maddeler sayılmıştır. Basın Kartı Beyannamesi internet sitemizde de mevcuttur ve sayfamızdan da elde etmeniz mümkündür. Valilikler ve diğer kuruluşlarımızdan da elde edebilirsiniz. Basın Kartı Beyannamesi’nin yanı sıra, bu belgelerden sonra bizim sizlerden istediğimiz bazı belgeler var. İlk kez başvuruda bulunan kişilerden noter onaylı öğrenim belgesi, ikametgah il muhaberi, nüfus cüzdanı örneği, SSK işe giriş bildirgesi ve adli sicil belgelerini istiyoruz. Bu belgelerle birlikte başvuruda bulunuyorlar. Başvurudan sonra bekleme süreleri vardır. Başvurdukları tarihten itibaren gazeteci çalışanlar ve sahipler için yönetim kurulu başkanları için bekleme süreleri farklıdır. Gazeteciler için bekleme süresi iletişim fakültesi mezunu olanlar veya bu konuda yüksek lisans yapmış veya gazetecilik eğitimini görmüş olduklarını belgelendirenler için 12 aydır. Dört yıllık fakülte mezunları için 18 ay, 2 yıllık yüksek okul mezunları için 24 ay, lise mezunlarında ise bu süre 28 aydır. Sahipler için ise bu süreler yayının periyoduna göre değişmektedir. Günlük, haftalık süreli yayınlar, fotoğraf ve haber ajansları ve radyo-televizyon, ulusal radyo-televizyon kuruluşlarının yönetim kurulu başkanları için 12 ay, 15 günlük ve aylık süreli yayınların sahipleri ve bölgesel ve kablolu yayının yönetim kurulu başkanları için 18 ay, diğer yayın organlarının sahipleri için 24 ay olarak belirlenmiştir. Bu sürenin bitiminde, Genel Müdürlüğümüz tarafından hazırlanan dosyalar ki -bu kişi dosyalarının içinde her türlü bize başvurulardan sonra gerekli başka belgeler de istiyorsak, bunları da çeşitli kuruluşlara yazıp isteriz- daha sonra Basın Kartı Komisyonu’na sunulur.

Basın Kartı Komisyonu, 13 üyeden oluşmaktadır. Bu üyelerden, Genel Müdürlüğümüzü temsilen iki üye,  Sürekli Basın Kartı sahibini temsilen bir üye, Şeref Basın Kartı sahibini temsilen bir üye, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti’ni temsilen iki üye, Gazeteciler Cemiyeti’ni temsilen bir üye, İzmir Gazeteciler Cemiyeti’ni temsilen bir üye, Türkiye Gazeteciler Sendikası’nı temsilen üç üye, Türkiye Gazeteciler Federasyonu’nu temsilen yerel basından seçilen bir üye, Türk Gazete Sahipleri Birliği’ni temsilen bir üye olmak üzere toplam 13 üyeden oluşur.

Genelde şöyle bir şey söyleniyor: “Devlet tarafından Basın Kartı verilmektedir” Halbuki biz ‘sekreterya’ görevini yapıyoruz, iki de üyemiz var bu komisyonda. Diğer üyeler basın meslek kuruluşlarının temsilcilerinden oluşmaktadır ve üyeler kendi temsilcilerini kendi içlerinden seçmektedirler. Sadece Sürekli Basın Kartı’yla, Basın Şeref Kartı sahiplerinin temsilcilerini Genel Müdürlüğümüz seçmektedir.

Komisyon, üyelerinin görev süresi 2 yıl olup, yılda en az üç kere toplanır. Üye tam sayısının üçte ikisiyle toplanır ve salt çoğunlukla da kararlar alınır. Bu kararlar, bir tutanakla saptanır, daha sonra Genel Müdürümüz tarafından onaylanır ve kart hak edenlere kartları postalanır veya Ankara’da olanlar gelip elden teslim alırlar. Basın Kartı’nın sağladığı birtakım kolaylıklar vardır. Basın KartıYönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde resmi kimlik niteliğinde olduğu vurgulanmıştır. Bu konuda da Genel Müdürlüğümüz birçok kuruluşa yazı yazmıştır; “Bakanımızın imzasıyla tekrar hatırlatılsın ve resmi kimlik niteliğinde olduğu bildirilsin” diye. Adalet Bakanlığı’ndan bu konuda bize cevap gelmiştir. Diğer kuruluşlardan da İçişleri Bakanlığı’ndan da. Daha önce “Rüştü Kazım Yücelen imzasıyla” resmi kimlik niteliğinde olduğuna dair genelge yayınlanmıştı, şimdi de o genelgenin yayınlanmasını bekliyoruz, herhalde bu da kısa sürede olacaktır. Aslında yönetmeliğimizde var. Sizler de genel olarak bunu kullandığınız için, Basın Kartı’nın sağladığı kolaylıkları biliyorsunuzdur.

Sağladığı kolaylıkları da çok kısa olarak geçeceğim. Bu kartı ibraz etmek şartıyla belediyelerin ve özel idarelerin toplu taşım araçlarından indirimli ya da ücretsiz yararlanma hakları var. Devlete ait müzelerden, stadyumlardan ücretsiz yararlanmak hakları var, basın trafik kartıyla birlikte kullanarak birtakım uluslararası toplantılar ya da devlet büyüklerini takip ederken ya da benzeri şeylerde trafik polislerinin ya da yetkililerinin işaretleri doğrultusunda, durma, duraklama, park etme üstünlükleri ve öncelikleri var. Matbuatta, posta ücretinde indirim kolaylıkları var, ibraz etmeleri şartıyla, telefon, teleks, faks gibi şeylerden öncelikli yararlanma, postanelerden öncelikle yararlanma hakları var. Benim şimdi hatırladıklarım bu kadar, sıraladığım zaman belki daha da olacaktır. Bu arada acele olarak yapılan ya da gizli olarak yapılmama kararı alınan her türlü toplantılara girip, takip etme olanakları var ve diğer toplantılarda da uluslararası ulusal toplantılarda da kendilerine görev yapmalarını, kolay görev yapmalarını sağlayacak olanakların hazırlanmasında bu kartlarıyla yardımcı olunmaktadır.

Kart sahibi olan arkadaşlarımızın işsiz kalmaları durumunda da serbest kart taşıma hakları vardır. Biz buna “serbest gazeteci kartı” diyoruz. Bu kartlarını da arkadaşlarımız beş yıla kadar Basın Kartı taşımışlarsa altı ay, beş yıl ile on yıl arasında basın kartı taşımışlarsa dokuz ay, on yıldan daha fazla Basın Kartı taşımışlarsa 15 ay serbest basın kartı düzenlenir bu arkadaşlarımıza, ki iş ararken de bu kartlarıyla birçok yere rahatlıkla girip, bu olanaktan yararlanmaları için, kendilerine destek olmak amacıyla hazırlanmıştır. Yine kart sahibi arkadaşlarımızın ’sürekli basın kartı’ sahibi olabilmek için talepte bulunmaları mümkündür. Bunun içinde yine yönetmeliğimizde neler yapmaları gerektiği belirtilmektedir, şartları da açıklanmıştır. Eğer 18 yıl aralıksız basın kartı taşımışlarsa veya basın kartı taşımakla birlikte 5953 sayılı Yasa kapsamında 20 yıl hizmetleri varsa veya raporla gazetecilik yaparken, yapamayacak durumda malul olduklarını kanıtlayacak belgelerle bize başvururlarsa, biz bu dosyaları komisyona götürürüz. Dosyalar komisyon tarafından incelenir, fakat ilk kartlarda takdir yetkisi olmamasına rağmen komisyonun ’sürekli kart’larda takdir yetkisi vardır. Yani sizin ödüllerinizi, yayınlarınızı, yazılarınızı, diğer bütün belgelerinizi, bilgilerinizi incelerler ve gerçekten ’sürekli basın kartı’ taşımayı hak ettiğinizi düşünürler ve buna göre sürekli basın kartı’ verilmesine karar verirler. Benim şimdilik anlatacaklarım bu kadar.

Teşekkür ediyorum.