|
|
SEMİNER KONUŞMALARI “BASIN KARTLARI” Hasbi AKAL BYEGM Basın-Yayın Dairesi
Başkanı Eski Basın Kartları Yönetmeliğinin dil ve üslup açısından
yeniden gözden geçirilmesi zorunluluğu, hukuki mevzuat sistematiğine
kavuşturulması gereği ve günümüz koşullarına uyarlanması ihtiyacı göz önüne
alınarak yeni bir yönetmelik hazırlanmış; bu yönetmelik 23 Mart 2001 tarih ve
24351 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Basınla ilgili bu hukuki düzenleme yapılırken, katılımcı
demokrasi anlayışının doğal sonucu olarak basın meslek kuruluşlarının;
Türkiye Gazeteciler Cemiyeti, Türkiye Gazeteciler Sendikası, Gazeteciler
Cemiyeti, İzmir Gazeteciler Cemiyeti v.s. görüşlerinin alınmasına özen
gösterilmiştir. Bu anlayışla hazırlanan Yönetmelik’te, yerli ve yabancı
gazeteciler lehine olmak üzere aşağıdaki değişiklik ve yenilikler getirilmiştir:
Yönetmelik belirli bir hukuki sisteme kavuşturulmuş, dili
ve üslubu yenilenmiş; bunun yanı sıra tanımlara da yer verilerek mevcut
kavram kargaşasının önlenmesi amaçlanmıştır. Yabancı uyruklu gazeteciler için düzenlenen “Mavi Basın
Kartı” uygulamasından vazgeçilmiş; Türk ve yabancı gazeteciler için tek tip
“Sarı Basın Kartı” uygulamasına geçilmiştir, Sarı Basın Kartının resmi kimlik belgesi niteliği, daha
açık ve net bir şekilde vurgulanmıştır. Basın kartı alacak kişilerde aranan nitelikler arasında
yer alan “belirli suçlardan hüküm
giymemiş olmak” şartı, 5680 sayılı Basın Kanunu’nun ilgili hükmüne
paralel hale getirilmiş, daha önce affa uğramış olsalar dahi, belirli
suçlardan hüküm giymiş gazeteciler basın kartı taşıyamaz iken Yönetmelik’le
bu daraltıcı hüküm yumuşatılmış ve hüküm giymiş gazetecilerin affedilmeleri
halinde basın kartı alabilmelerine olanak tanınmıştır. Yerel basının güçlendirilmesi amacıyla, daha önce sadece
yaygın nitelikte yayın yapan yayın kuruluşlarının sahiplerine tanınan ikinci
iş yapma serbestisi, günlük ve haftalık yayın yapan yerel yayın
kuruluşlarının sahiplerine de tanınmıştır. Fiilen yayın yapan fakat henüz yasal izin prosedürlerini
tamamlamamış radyo ve televizyon kuruluşlarında çalışan gezetecilerin basın
kartı alabilmelerine olanak tanınarak mağduriyetleri giderilmiştir. Basın kartı almak üzere başvuruda bulunan gazetecilerin
bekleme süreleri, gazeteciler lehine kısaltılmıştır. İletişim Fakülteleri
mezunları ile bu fakültelerde daha üst derecelerde eğitimlerini tamamlamış
olan gazeteciler için bekleme süresi 18’den 12 aya, diğer fakültelerin
mezunları için 24 aydan 18’e; orta öğrenim mezunları içinse 30 aydan 28 aya
indirilmiştir. Basın kartının süreklilik kazanması için gerekli süreler,
yine gazeteciler lehine azaltılmıştır. Basın kartı sahibi gazeteciler için
sürekli nitelikte kart alma süresi 20 yıldan 18’e; daha önce basın kartı taşımamış ancak 5953
sayılı Kanun kapsamında fiilen çalışmış gazeteciler içinse, 25 yıldan 20 yıla
indirilmiştir. Bu sürelerin hesabında, basın kartını fasılasız taşıma şartı
kaldırılmıştır. Basın Kartı Komisyonu’nun oluşumunda değişikliğe
gidilerek, Komisyona temsilci gönderecek basın meslek kuruluşları yeniden ve
ismen belirlenmiştir. Temsilcilerin 2 yıl için seçimi öngörülerek komisyona
süreklilik ve etkinlik sağlanmıştır. Dünyadaki gelişme ve uygulamalara paralel olarak,
gazeteciler arasından Genel Müdürlükçe Komisyon’a seçilen temsilci sayısı
2’den 1’e indirilmiştir. Çeşitli nedenlerle belirli süre basın kartı taşımama cezası
bulunan gazetecilere bir defaya mahsus “af” getirilmiştir. |
|