Genel Müdür, değerli arkadaşlarım, meslekdaşlarım. Benim seçtiğim konuyu bu sabah önce adaşım İsmet arkadan da NTV'nin çok yetenekli sorumlusu arkadaşımız anlattı. Ben de meslek etiğine değinecektim ama onların tanımlamalarına ek, aynı doğrultuda, yeni örnekler vererek konuşmamı sürdürmek istiyorum. Çünkü parlamento muhabirliğinin konu olarak gündeme alınmasını isterken oradaki meslek etiğini buraya taşımak istedim.

Bir kere şunu yine vurgulamak istiyorum değerli arkadaşlarım; siyasetle daha doğrusu demokratik sistemle basının birbirinden ayrılamayacağını öncelikle kabul etmemiz gerekiyor. Yani gazetecilik yapmak olanağını ancak demokratik sistemlerde, özgürce bulabiliriz. Gazetecilikte, buralardan farklı olarak, İstanbul, Ankara'yı kastediyorum, yetişirken belli merdivenleri tırmanırız. Hemen hemen hepimiz o merdivenlerden çıktık. Örneğin yeni gazeteciliğe başlayan bir arkadaş daha çok polis-adliye muhabirliğine başlar. Böylece adalet sistemini ve devleti tanımaya başlar. Arkadan üniversitelere, vilayete bakar, defterdarlığa bakar veya Ankara'da belli kitle örgütlerine bakar, işçi konfederasyonlarına, sendikalara bakar. Daha yetişkin hale geldikten sonra yavaş yavaş bakanlıklara, bakanlarla ilgili sorunlara bakar. Giderek mesleğinde tırmanma noktası, Başbakanlık, Cumhurbaşkanlığı ve Parlamento Muhabirliğidir.

Geliyorum parlamento muhabirliğinin önemine. Ben İstanbul'da gazeteciliğe başladım, 1963'de mesleğe adımımı attım. 1973 sonunda İstanbul'da gazetede Yazı İşleri Müdürlüğü'ne kadar çıktıktan sonra siyaset muhabirliğine geçtim, Ankara'ya taşındım. Benim en son çalıştığım gazetede, Yazı İşleri Müdürlüğü yaptığım dönemde Ankara Temsilcimiz rahmetli Teoman Erel'di. Yanında da Fethi Akkoç, Can Pulak gibi arkadaşlarımız muhabir olarak çalışıyordu. Ankara'ya geldiğimde, parlamentoya ANKA Ajansı muhabiri olarak verildiğimde, ANKA Ajansı'nın ilk parlamento muhabiriyim ben, Can Pulak Parlamento Muhabirleri Derneği'nin yönetim kurulu üyesiydi, sekreteriydi. Buraya kısaca not aldım, işte hatırladığım Fikret Otyam ağabeyimiz, Hüsamettin Çelebi, Can Pulak, Orhan Duru yönetim kurulu üyeleriydi. Bizler de o sırada genç kuşak parlamanento muhabiriydik. Çünkü şimdiki gibi Basın Kartı'nı cebine soktuğun anda Parlamento'ya giremiyordun. Beş yıl Sarı Basın Kartı hamili olanlar ancak Parlamento Muhabiri olabiliyordu ve kulise girebiliyordu. İşte Ali Baransel, Cafer Demiral isim olarak size vereyim, Rafet Genç, ben, Betül Uncular bizim dönemdeki Necla Zarakol vardı, Parlamento Muhabirleri bunlardı. Bizden sonraki kuşakta da Zafer Mutlu, Derya Sazak falan geldi.

Parlamento Muhabiri olarak geldiğimde yönetim kurulundan üç kişi benimle mülakat yaptı. Niçin Parlamento Muhabiri olmak istiyorsun, nerelerde çalıştın, siyasetle ilgin ne kadar, siyaseti biliyor musun, siyasetçileri tanıyor musun? Bu tür sorulara cevap verdikten sonra başka şeylere geçtik. Çok ilginçtir, Hüsamettin Çelebi'nin yanında bu soruları soranlar Erdoğan Gürgen vardı, birisi de Can Pulak'dı. Yani ben Yazı İşleri Müdürü iken, Ankara'da muhabirim olan, beni mülakatta soru-cevapla tanımaya uğraşan bir arkadaşımızdı. Sonunda şu tavsiye ile benim Parlamento Muhabirleri Derneği üyesi ve Parlamento Muhabiri olmamı dernek kabul etti, ANKA Ajansı'ndan sonra. Dediler ki; Bu kapıdan içeriye girersin, burada 450 milletvekili ve 160 küsür senatör var, o sırada cumhuriyet senatosu vardı. Bunlar Türkiye'nin seçilmiş en önemli insanlarıdır, bu bir. İki, eğer demokratik parlamenter sisteme inanmıyorsan bu kapıdan içeri girme. Üç, siyasetçiye saygı duymuyorsan, onun seçilmişliğine değer vermiyorsan, ona oy veren insanlara saygı duymuyorsan yine bu kapıdan içeri girme. İçeri girdin, onlar sana, "İsmetçiğim hoş geldin diyebilir, koluna girebilir, sen kendine dikkat et, bir mesafe koy" bu gazetecilik mesafesidir, onun da koyması gereken siyasetçi mesafesidir.

Siyaset adamının gazeteciyle bir mesafesi olması gerekir. Ne kadar samimi olursanız olun, İsmet arkadaşım anlattı, yine de orada dostluk değil, sonunda bir haber alırsınız ne dostluk kalır ne bilmem ne kalır. Haber o dostluğun mutlaka önüne geçer. Ben siyasi partilerden yetişmeyim. CHP Gençlik Kolu Başkanlığı yaptım kendi ilimde ama bu ilkeden hiçbir zaman vazgeçmedim. Siyasete atıldım, deneme yaptım, kaybettim, o sıralarda da bilirler meslektaşlarım gazetecilikte kalmadım. İstifamı verip ondan sonra adaylığımı koydum. Çünkü bu meslek etiğine saygımı yitirirsem, kendime saygımı yitiririm gibi geliyor bana. İşte bana orada hatırlatılan, bu kulisten içeri girerken, diye başlayan cümlelerde aldığım ders hala devam ediyor.

Yine devam ettiler anlatmaya, dediler ki, orada iki parlamenter konuşurken yanına gidip rahatsız etme, bu yakışmaz. Bir grup parlamenter veya bakan sohbet ederken sakın izin almadan yanlarına oturma. Bizim kuşakta hala bu kurallar kendi içimizde, yani bir emir değil bu, ama böyle yetiştik, bu devam eder. Ama gelenler görüyor şimdi kulislerde parlamenterler şu anda gazetecilerin arasına neredeyse izin alarak, müsaade isteyerek oturuyorlar. Öyle bir seviyeye geldik.

Bu erozyon bugüne kadar geldi. Peki o sırada ne oldu biliyor musunuz? Biz siyasetin nasıl takip edileceğini bilen insanlar zannederken kendimizi, Üniversitelerden veya hasbelkader bilmem nerelerden gelip, Telsizci, Genel Yayın Müdürü veya Yazı İşleri Sorumlusu olanlar açıyorsunuz gazeteleri şöyle bir şey ile karşılaşıyorsunuz. Hürriyet'i açıyorsunuz makale, "Dün akşam Başbakanlık Konutu'ndaydım", "Özal bana dedi ki". Açıyorsunuz Milliyet'i yazar diyor ki, "Özal bir arkadaşa, bak sana şunu söylüyorum ama dedikten sonra benim elimi tuttu, dedi ki". Açıyorsunuz Cumhuriyet'i bir arkadaş, "Dışarıda rüzgar yaprakları hafif şey ederken biz Özal ile birlikte kadehlerimizi kaldırıyorduk". Cumhuriyet'te açıyorsunuz, Tercüman'da aynı yer.

Bu ne oluyor Kardeşim? Bu ne oluyor? Biz sorumluluk ötesinde, yeni bir gazetecilik içinde kaynayıp gidiyoruz. Bunun Türkçesi budur. Sonra, sonra işler değişti. Konut yazarları hala var ama şu anda hiç olmazsa, orada sabahlara kadar nöbet bekleyen, Konut önünde nöbet bekleyenler de yani Başbakanlık Muhabiri veya Anavatan Partisi'ne bakan muhabir veya Sosyal Demokrat Halkçı Partiye şimdi CHP'ye bakan Muhabir veya o sırada Meclis'te yoktu, mesela Demokratik Sol Parti'ye bakan arkadaşlar yavaş yavaş haberi kendi kaynağından alıp, yazmaya başladılar. Fakat o gelenek oturdu. Genel Yayın Yönetmenleri, Ankara Temsilcileri direkt olarak birinci kaynaktan haber alıyor. Birinci kaynaktan haber alınca işin kolayına varıyorlar. Muhabirin getirdiği haberin ters olduğunu görüyor yani yazdığıyla çelişkili görüyor o zaman da haber başka türlü oluyor.

Meslek etiği açısından daha başka şeyler oldu. Tırnaklarıyla bir yerde tutunmaya çalışan gençler yerine, çok paralı okullarda okuyup, aileleri zengin olan bazı gençlerin bizim mesleğe yöneldiklerini görmeye başladık bu dönem. O kadar ki neredeyse, "beni muhabir yap, üstüne para vereceğim" diyenler oldu Ankara'da, şaşırdık. Bir şey daha oldu. O stajer çocuklar vardı ya hani Meclis'te Parlamento Muhabiri olmaya başladı. Onlar Parlamento Muhabirliği yapmaya başladılar. O çocuklar iş takibine başladı. Biz onlara yapmayın, etmeyen derken, o dönemde bazı Genel Yayın Yönetmenlerinin ihale takibi de yaptıklarını öğrendik ve öyle bir toplumsal dejenerasyon oldu ki, siyasetteki yolsuzluk, usulsüzlükler aynen bizim mesleğe de yansıdı. Birden bire bizim meslekte hiç duymadığımız dönekler ortaya çıktı. Liboşlar ortaya çıktı. İhale takipçileri ortaya çıktı, biz yine geri planda böyle kaldık.

Ama bir şey oldu, kim çıkarsa çıksın, sonunda gazetecilik yapanlar ayakta kalıyor. Liboşlar, dönekler toplum tarafından öğrenildiği için birden bire gazeteleri bırakıp, bazı ekranlara taşındılar. NTV'nin değerli yöneticisine buradan çok güzel bir örnek vermek istiyorum. NTV habercilikte yalansızlığıyla, doğruyu kanıtladığı için çok izlenmeye başladı. Benim hep siyasi tansiyonu ölçmek için belli yerlerde tanıdığım insanlar vardır, sıradan insanlar. Edirne'den Ahmet Kafalı diye birisine dedim ki, "En çok hangi televizyonu izliyorsun" dedim, "Biz NTV'ye alıştık" dedi. "Niçin? dedim, "O kanalda az sonra yok" dedi. Halkın değerlendirmesinin güzelliğine bakın. "Az sonra" ben dikkat etmedim ama o az sonralarda benim tansiyonumun çıktığını çok yaşadım. Az sonra, az sonra diyor Televole'de. Benim hiç sevmediğim şeyleri seyrediyorum. Mesela Hülya Avşar'la bilmem kim kavga ediyor, ya beni ilgilendirmiyor ama az sonra dediği için merakım artıyor, onu izlemek istiyorum bir saat gidiyor.

Bizim meslekte de şu anda özellikle bir dönem çok eksi puan olan durumumuz artıya doğru, son dönemde döndü. Yapılan kamuoyu yoklamalarında maalesef parlamento ve siyasetçiler en alt sırada çıkıyor. Bir numarada askerler, iki numarada medya çıkıyor. Bu medyaya rağmen medya çıkıyor. Neden biliyor musunuz? Susurluk'u onurla gündemde tuttuğunuz için, onurla yolsuzlukların üzerine gidildiği için. Herşeye rağmen birkaç kişi, "Ben şunu, şöyle rüzgarı seyrettim, yaprak şöyle kımıldıyordu" diye yazsa bile onun altında ezilmeden çalışan basın emekçilerinin ayakta durduğunu gördüğüm için bu şekilde devam ettiriyoruz. Meslek onuru herşeyin önünde gelmesi gerekir diye düşünüyorum. Siyaset ahlakı ne kadar kutsalsa, basındaki bizim davranışlarımız yani ahlakımız da o kadar kutsaldır inancındayım. Bunu bizlerden çok, taşrada sizlerin gururla, onurla taşıdığınıza da inandığımı belirterek, konuşmama son veriyorum. Saygılar Sunuyorum.