İzlediğim kadarı ile biz kavramları tartışırken, bu kavramların arka planını çok ciddi biçimde irdelemiyoruz. Medya dediğimiz olguyu tartışırken de bu medyanın arka planını görmüyoruz sanki. Medyayı dördüncü erk diye tanımlıyoruz. Kendi başına bir şeymiş gibi, kendi başına her şeyden bağımsız bir güçmüş gibi onu koruyoruz. Oysa hepimiz biliyoruz ki, tekelleşme sürecinin yarattığı bir sonuç bu ve medya dediğimiz olgunun arkasında çok ciddi sermaye grupları var. Bu sermaye gruplarının anlayışları var, bunların dayatmaları var. Biz burada ister demokrasiyi tartışalım, ister ekonomik sorunları, ister basının sorunlarını tartışalım, geleceğimiz nokta şu; Türkiye'de, yani yerel basın da yaygın basın da, nerede bir çözüm arıyorsak, bunu toplumsal sorunların, ekonomik sorunların bir bütünlüğü içerisinde görüp o bütünlük içerisinde bir çözüm arayışında olmamız gerekiyor.

Şimdi biz Türkiye'de medyanın ahlaki açıdan vardığı bu erozyonu ortadan kaldırmak için, medyayı ya da basını gerçek işlevine döndürmek için, halkı objektif ölçülerde bilgilendirme işlevine döndürmek için karşı karşıya olacağımız ve mücadele edeceğimiz gücü iyi görmemiz gerekiyor. Eğer o gücü iyi tesbit edemezsek, neyle karşı karşıya, hangi tehlike ile karşı karşıya kaldığımızı tesbit edemezsek, iyi göremezsek, bütün konuşmalarımız sanıyorum havada kalır ve bunlar hiç hayata geçmezler. Ben, ismet bey'den özellikle olayın bu tarafını irdelemesini rica ediyorum. Yani bu küreselleşme sürecinin yarattığı karşımızdaki tabloyu aşmak için acaba yine böyle küreselci düşüncelerle mi, küreselci yaklaşımlarla mı hareket edeceğiz? Yani o şeyin yarattığı değerlerle mi o şeye karşı çıkacağız? Yoksa ona karşı bir alternatif değer yaratma, alternatif şeyler koyma konusunda neler yapmamız gerekiyor? Teşekkür ediyorum.

BERKAN: Önce kişisel bir şey söyleyeyim, benim küreselleşme ile bir derdim yok. Özel olarak küreselleşmenin bütün problemlerin kaynağında yer aldığı gibi bir fikre sahip değilim. Onun için sorunuzun ya da görüşlerinizin o bölümü ile ilgili ben kendi kanaatlerimi açıklamayacağım.

Medya-sermaye ilişkisi ya da sermayenin medya içindeki rolü, dolayısıyla medyanın ahlaki değerlerinin çürümesi, çözülmesi süreci ile ilgili burada vakit değil, günler haftalar yetmez, bu çok karmaşık bir problem. Zaten bugün burada bazı problemlerimizi dile getirdik. O problemlerin de aslında bir bakış açısına göre kaynağında tabii ki bu sermaye ilişkileri ya da değerlerin çözülmesi ya da İsmet Solak sözünü etti mesela gazeteci kalitesindeki düşme. Bunların hepsi birbiri ile bağlantılı, bir yerinden bir yerine değiyor. Bunların hepsini bir kerede çözebilmek diye bir şey de söz konusu değil. Zaten hiçbir zaman da mükemmel değildi bu ilişkiler. O yüzden bir yerlerden başlamak gerekiyor. Ben kendi adıma, kendi sorumluluğum altında olan bürodan da başlayarak çeşitli prensipleri sıkı bir şekilde uygulatmaya çalışıyorum. yani evrensel olduğuna, çağdaş olduğuna inandığım gazetecilik prensiplerini, gazetecilik ilkelerini sıkı bir şekilde uyguluyorum ve uygulatmaya çalışıyorum. Bu kültürü yaymaya çalışıyorum. İşte mutlulukla öğrendik, Tayfun Ertan bugün anlattı; NTV'de çok da fazla dikkatimizi çekmeyen, iyi örnek verilmezse dikkatini çekmez, insanların pek çok evrensel prensibini uyguluyorlar.

Erol KARAER (ORDU): Sayın İsmet Solak'a sormak istiyorum. Ben, Ordu'da Anadolu Ajansı muhabirliğinin yanısıra Hürriyet gazetesinin de muhabirliğini yapmaktayım. Şimdi biraz önce sayın Prof. Mutlu hocamız bahsetti. Hürriyet gazetesi kaşeli çalışanının haberini koymamak için elinden gelen her türlü cambazlığı yapıyor efendim. Bakın Anadolu Ajansı ile birlikte aynı haberi geçiyorum, maalesef Anadolu Ajansı'nın haberi çıkıyor. Ben Hürriyet'in de muhabiriyim ama benim haberimi kullanmıyor. Bu bir sömürü değil mi efendim? Bunu lütfen Ankara'ya gittiğinizde, İstanbul'a gittiğinizde dile getirin, gercekten acı bir şey. İşte üç beş kuruş vermemek için her türlü numarayı yapıyorlar. Özür diliyorum. Lütfen sizden tek ricam gittiğinizde bizim bu sitemimizi iletiniz. Sağolun.

Bir yere gittiğimde eskiden Sarı Basın Kartımı çıkartıp, ben gazeteciyim diyordum. Şimdi eğer gerek olmazsa bana ne yapıyorsun, hangi meslektensin diye sorulmadığı sürece, mesleğimi söylemiyorum. Yanlız NTV'de program yaptığım için, eskiden gazeteciyken tanınmıyordum, NTV nedeni ile daha çok vatandaş tanıyor, "siz gazetecisiniz" diyor, ondan sonra söylüyorum. Bunun nedeni var; eskiden ben bakkala gittiğimde gazete almaya veya benim önümde bir gazete var diyen çırağa gazete ver dediğimde gazete veriliyordu, o mürekkep kokuyordu. Şimdi diş macunu kokuyor, çamaşır tozu kokuyor. Gazetelerin tümü basın, benim mesleki açıdan onları savunma hakkım var. Ben, promosyonun, kültür hizmeti verilmediği sürece, gazetelere kar getirse bile onur getireceğine inanmıyorum. Yani çok fazla bir onur kazandırdığına inanmıyorum ama okuyucu katında da çok etki getirdiğimize inanıyorum. Bunun için Hürriyet Haber Ajansı kalitesi arttığı anda bu sorun kalkar.

Hayati ALTINBAŞ (ORDU): Efendim ben son konuşmacıdan, profesör konuğumuzdan bir soru sorarak başlamak istiyorum. Eğer yanlış anlamadıysam son konuşmacımız Profesör Mutlu, yerel medyanın devletten beklenti içerisinde olduğunu, kalkınma noktasında beklenti içerisinde olduğunu, bunu çok büyük bir tehlike olarak gördüğünü, devletten böyle bir beklenti içerisinde olmaması gerektiğini söyledi ya da ben öyle anladım.

Şimdi şöyle bir şey önermiyorum size, yani gücünüzü birleştirip tek bir medya etrafında ya da tek bir mecra etrafında toplanabilirsiniz. Bu şeye benzer, Mustafa Bey'le de çıkarken konuşuyoruz yaşı uygun olanlar hatırlarlar, otobüs şirketleri şehirlerdeki rekabeti fazlasıyla artırınca "Biz bu rekabetten zararlı çıkmaya başladık, en iyisi tekelleşelim tek bir bayrak altında toplanalım" dediler. İşte diyelim ki Özçorum Seyahat ya da Hattuşaş adı geçti ne söyleyeyim işte Akdeniz Seyahat Antalya, filan. Medyayı bu hale getirmek de hoş bir şey değil. Yani tek bir kanalda, farklı fikirlerin olması sözkonusu olamaz. Farklı farklı kanalların olması mutlaka lazım, fikirlerin mücadelesi öyle olabilir çünkü, medyayı boş bir kanal gibi değerlendirmeyeceğiz. Medya dediğimiz şeyde, karar alıcılar var, eşik bekçileri filan deniyor buna, haber havuzlarında bir de Behçet Bey belirtti, "Orada bilmem ne müdürü var", "onun içinden seçer haberleri" dedi. Dolayısıyla yorumları da seçer, söylenecekleri de seçer filan. Tek bir medyaya indirgemek tehlikeli ama artık iyice kapitalist ilişkilerin geliştiği bir toplumda hala devletçi bir yaklaşımı olmakla, beklemek bence bu sadece şey değil etik olarak da çok tehlikeli ve problemli bir durum. Bu anlamda söylüyorum, yani yaşayan yaşayacak, yaşamayan yaşamayacak benim görüşüme göre. Tabii almaya devam edebilirsiniz, ben böyle dedim diye devlet yardımı kesmeyecek zaten, kaz gelecek yerden tavuk esirgenir mi?

GERÇEKER: Şimdi siz başka bir şey söylüyorsunuz. Ben size şunu söyleyeyim, mesela benim yaptığım söyleşi programı yerine saat 21.00, TRT 2'de 20-21 ile 22 arasında benim yaptığım söyleşi programı yerine, mesela bir dansöz programı koyabilir TRT. Şimdi bunun kastettiğim reyting savaşına girmek ya da girmemek veyahut da ne diyeyim o saat dilimi içinde diğer bütün televizyonların yaptığı tür ne diyelim ki, bir kabare programı. TRT de reyting savaşına girse oraya o kabare programını koyar, ben o anlamda diyorum. Bizim bunu yapmamız mümkün değil. Neden? Size çok kısaca söyleyeyim. Dikkatinizi çekiyor mu çekmiyor mu bilmiyor, sabah çok erken saatte kalktığınızda, NTV koymaya başladı diğer başka kanallarda da var, saçma sapan klipler yayınlanıyor, altta da bir yazı, bu yayın RtÜK'ün bilmem ne bilmem ne kararı gereğince yapılmaktadır diye. Aslında diyor ki o televizyonlar, bunlar benim tercihim değil, bu kurallara göre yapıyorum.

Şimdi RTÜK yasasındaki % 5 eğitim % 8 eğlence bilmem ne, müzik, böyle yüzdeler var, şu kadar yerli film gibi yüzdeler var. Bunların hepsine biz uymak zorundayız TRT olarak. Diğerleri uymayabilir çünkü nihayet özel kanal, yani onun sahibi başka amaçlı bir iş yapıyor, para kazanacak, kendini seyrettirecek ve kendi tercihleri olabilir. Bizim böyle, yani TRT Genel Müdürü'nün böyle bir tercihi yok. "Kardeşim ben bu yayını baştan aşağıya değiştirdim, 24 saat yarışına hazırlanacak" deme tercihi yok. Uymak zorunda olduğumuz şeyleri söyleyeyim size. Bütün evrensel ilkeler, İnsan Hakları Beyannamesi, antlaşmalar ve uluslararası hukuktan aşağıya inin, Sınır Ötesi Televizyon Sözleşmesi'ni de geçelim. Geldik, onlara hep zaten imza koyduk, kendi ulusal hukukumuz var, Anayasa'dan başlıyoruz, Anayasa ilkeleri, Atatürk ilkeleri, 3984 Sayılı RTÜK Yasası'ndaki yayın ilkeleri artı TRT'nin kendi genelgeleri uyarınca yayın yapılıyor diyor, şu kalınlıkta bir kitap var.

SOLAK: Promosyon kanunu çıktı aslında. Ama çıkan bu işte, yani promosyon yasak dediler, kupon verilmeyecek dediler. Kupon yerine şimdi gazetenin başlığını kesip veriyorlar. Bunu nasıl yaptıklarını dün burada bazı konuşmacılar anlattı. Yani bunun hilecisi nasıl bir formül buldu? Bakın bir şey söyleyim size, bundan önceki iktidar döneminde şimdiki iktidar mensupları patronlarla, iktidar arasındaki irtibatı çok sakıncalı bulduklarını ve bunu mutlaka önleyeceklerini söylemişlerdi. Şimdi onlar geldiler, muhalefete geçen eski iktidar mensupları diyor ki bu çok tehlikeli, bunu mutlaka önleyeceğiz. Bu arada ezilen, sizin dediğiniz gibi mesleki açıdan, bizleriz. Yani yukarıda patron, çok net söyleyim, eskiden meslekten gelen patronlar vardı, şartları öyle değiştirdik ki artık meslekten değil parasal ticaretten ya da sanayiden gelen insanlar var. Bazı patronlar için teneke fabrikasıyla gazete arasında fark yok. Yani gazoz fabrikasındaki üretim ile gazete döndüğü zaman ki mantık aynı. Ne kadar çok para kazanırı mı düşünüyor. O bizim için rekabet edeceğimiz bir olay değil, sermaye bizde değil.

Bu işi başkaları nasıl yapmış? Sendika hakkı kanunla çıkarılır mı? Kanun çıkıncaya kadar da işçiler kendi haklarının savunuculuğunu yapmasını bilirler. Fransa'da sendikasız işçi ne televizyonda çalışabilir, ne gazetede çalışabilir, boşalan bir işçinin yerine sendikanın haberi olmadan sendikasız bir kişi işe alınamaz. Bu işte güvence böyle sağlanır ama ben bir şey söyleyeyim size, şimdiki patronum gazete sahipleri sendikası genel sekreteriyken ben de o zamanki Hürriyet gazetesinde Meclis Bürosu şefiyken, sendikanın Ankara Şube Başkanıyım. Toplu sözleşme pazarlığı yapıyorum, yüzde yüzyetmiş istiyoruz, yani ücret zammını yüzde yüzyetmiş isteyelim dedik, isteyenin bir yüzü kara. Yüzde yüzona çıkmıştık, yüzde yüzondan yüzde yüzotuza çıkacağımız anda o pazarlık sürdülürken Aydın bey benim önüme bir kağıt attı, "yeter artık" dedi. Kağıtta şu yazıyordu; "Müesseseye verilen, sendika tarafından verilen zarar yakında bizleri işsiz bırakacağından yüzde doksandört zammına taraftar olduğumuzu ve bununla bağıtlanması gerektiğini imzalarımızla teyit ediyoruz" diye, bir gazetenin bürosu, 41 kişi. Bilmem anlatabildim mi? Yani kimi, neyi savunuyorsun? İşte o anda ben sendika toplu sözleşmesini bıraktım, o günden sonra sendikadan da istifa ettim. Hangi işçiye, neyin kavgasını veriyorsun? Şu anda deve dişi gibi basındaki isim sahipleri adamlardan en az on tane isim sayarım o imzaların içinde. Üç kişi o büroda imzalamadı, üç kişiyi patron işten atmadı kim attı biliyor musunuz? Çok solcu geçinen Ankara temsilcisi attı, başka ne diyeyim size yani.

Özellikle Behçet beye bir soru sormak istiyorum. Şimdi özellikle yerel basının haber anlayışı konusunda çok çarpık yönlendirme yapılıyor. Ne yapılıyor? Gazeteci, gazeteciliğe başlayan insan astı, kesti, vurdu, kırdı, bu tür haberlere yönlendiriliyor. Yine dünkü bir tartışmada CNN'le Türkiye'deki ajanslar, İHA kıyaslaması yapıldı, ama bir şey atlandı burada, Türkiye'de gazeteciliğe başlayan insanlar yönlendirme konusunda eğitimden geçmiyorlar veya eğitim süzgecinden geçmiyorlar. İşte gördük, yerel eğitim seminerinin ne kadar faydalarını gördük. İnsanlar da bunun farkındadır umarım. Bana göre teknoloji kurulmuş, bu teknoloji kurulmuş durumunda, NTV de belki bu teknolojiyi kurmuş durumda, ama teknolojiyi kullanma aşamasında ne kadar faydalı olabiliyoruz? Yani CNN'de de teknoloji var, aynı teknolojiye sahip olduğunu söylüyor ama CNN teknolojiyi bilgilendirmek için, insanları eğitmek için, toplumu daha güzel yarınlarına hazırlamak için kullanıyor. Bugün Türk basınında Uğur Mumcular yetişebiliyor mu artık? Yetişmiyor. Yani bu bence teknolojinin çarptırılmasından kaynaklanıyor. Umarım bu teknoloji bundan sonraki süreçte eğitime yönelik, insanları kazandırmaya yönelik kullanılır. Bir kıyaslama yapılırken buraları atlanmamalı. Teşekkür ederim.

Asparagas olayına gelince, asparagas haber konusunda çok hassasız biz, İHA da hassas, ama olan olaylar, diyelim ki olmuşsa, İHA bu sıcak olayları çekiyorsa buna da bir şey dememek lazım. Olan bir şeyi çekmiş, göndermiş, şimdi İHA yöneticisi de "kardeşim kavga şeyini çekme de kahvede oturanları çek" diyecek hali yok. Yani talep neye varsa o arz edilir, televizyonların veya yayın kuruluşlarının neyi talep etiklerini artık iHA biliyor, profesyonelleşmiş, ama buna rağmen hiçbir muhabirine uydur, asparagas bir şeyler yap dediğini zannetmiyorum. Oradaki arkadaşları tanıdığım için zannetmiyorum, hepinizden de hassaslar, ona emin olabilirsiniz. Teşekkür ederim.

Şimdi madem bundan bu kadar rahatsızız, ki ben başta rahatsızım 6 yılı bitirdim bir yerel radyocu olarak hiç kimseden ne iktidarlardan ne nüfus sahiplerinden hiç bir şey beklemeden kendi üretimimi ve oradan aldığım güce hep inandım. Kimseden destek, katkı ve bilmem ne de beklemedim, sürdürüyorum doğru olduğuna inandığım değerler çerçevesinde, yani insan bir şeyden rahatsızsa, onu değerleriyle çelişir görüyorsa bunu yapmamalıdır. Bunu patronlarınız mı yapıyor? Güç sizde değil, para sizde değil, paranın denetimine giriyorsunuz. Ya, şey yapabilir misiniz, yazdığınız, kaleminizi, kullandığınız gazetelerinizi boykot edebilir misiniz? Siz bizim gazetecilik yani A şahsı ya da B şahsına sormuyorum. Biriniz çıkıp, yanıtlarsanız sevinirim. Şeyi sormak istiyorum, bu birazcık TRT'ye dönük olacak efendim, TRT benim ülkemde kadrolarıyla, geçmişiyle çok eski bir kurum ama çok eski bir kurum diye tırnak içinde bir kez daha yinelemek istiyorum. Bu kadar alt yapısı, Türkiye'yi saran bu kadar geniş ağları varken TRT niçin o günlerde halkın tüm ihtiyacına yanıt verecek şekilde, çok sesli, çok renkli, üretim ilişkilerine ve yayın politikasına yönelmedi de, bugün reyting kaygısının olmadığını iddia ediyor? Belki sorunun muhatabı da siz değilsiniz, efendim kişiliğinize dönük hiçbir derdim yok benim. Bugün baldırbacak, bugün göbek dansları ettirmekten geçiyor reytingin yolları öyle mi? Peki bu kültürü kim yarattı? Bu ülkenin, bu güzel insanlarına kim bunu verdi? Hadi bak burada baldırbacak var şak şak şak yükselt bunun reytingini. İşte burada arabesk var efendim bol acılı yükselt reytingini. Bak burada sanat insanı, bilmem ne şarkıcı çocuk doğurmuş, bilmem kaç kamerayı kim görevlendiriyor, onun peşine kim koşuyor?

SOLAK: Promosyon konusuna ben yanıt vereyim isterseniz. Promosyon konusunun çalışan insanlarla hiçbir ilgisi yok ki. Bize gelip de "ben çanak vereceğim, çömlek vereceğim, ben şu anda kütüphanenize bilmem ansiklopedi vereceğim" diyen kimse çıkmadı daha. Tamam direnelim, boşaltalım. Sabahleyin bir şey söyledim ben. Siyasetle, basın birbiriyle içiçe yaşar. Siyaset boşluk bırakmaz, tanımaz. Basında da öyledir. Siz yerinizi bıraktığınız anda, yerini patronun en yakınındaki adam doldurur. Bundan şüpheniz olmasın. Ayrıca niye direniyorsunuz derken, direniyorum ben, kendi kalemimden, kendi şeyimden ödün vermedim. Bugüne kadar hiçbir siyasi iktidarın lehine, aleyhine şu veya bu şekilde "göz kırp veya bir destek ver veya köstek yap" diye kimse bana cesaret edip, bir şey söylemedi. Patron dahil, Genel Yayın Yönetmeni dahil, Yayın Koordinatörleri dahil. Eğer böyle bir şey gelirse ben meslekte kalıp, kalmamayı düşünürüm ama gazete patronu "bu gazeteden ben daha çok para kazanacağım" diye diş macunu bir gün, bir gün işte bilmem makarna, bir gün pizza neredeyse verecekler. Böyle şeyler veriyorsa ve bu halk da bunu alıyorsa, ben mesleğimi mi bırakacağım? Böyle bir şey olamaz.

EFE : Ve şimdi müşteri var. Peki üreten insanlar olarak bunlar sizi incitiyor görüyorum ki, ciddi biçimde incitiyor. Peki buna dur demenin yolu nereden geçecek?

SOLAK : Dur demenin yolu bizde değil. Dur demenin yollarını anlattım ben, bir sendikal olaydır, iki yasa. Yani Türk halkı Parlamento'ya bu tür yasaları çıkaracak insanları göndermediği sürece, bu iş böyle gider. Yani promosyon yasaktır. Yasaksa yasaktır birader. Onu bilmem nesini kesen, başlığını keserek promosyon yaptırıyorsa bir iktidar, çalışan hiçbir şey yapamaz, orada yani demin onu anlatmaya çalıştım. Belki de benim ifade gücüm yetmedi bunu anlatmaya, tanımlamaya. Bu promosyon yasası çıktı. Son kez şu tarihe dendi, o tarihe kadar televizyon verildi, irmik helvası verildi, bilmem ne verildi neyse. Bitti zannederken, yeniden içeriye bir gazete eki kondu. O eke göre dediler ki, "bu gazete başka gazete". Onun incelemesi yapılıp da, "ya olmaz sen ondan para kazanmıyorsun" deyince zamlar yapıldı. Belli gazete okuyana şu kadar paraya, bilmem ne şu kadar paraya diye. O önlenirken, bu sefer dediler ki, "tamam kupon vermiyoruz, gazetenin başlığını kesip de getirene mal vereceğiz".

TRT uzun yıllar yanlız başına yaşadı ve demin size bahsettiğim o kalın kitabı uygulamak nedeniyle izleyicilerin ve belki de hoşnutsuzluğuna neden olabilecek bazı davranışlarda bulunduk. Biz kendimizle şikayetçi olduk ve çok engeller çıkardık. Hatırlar mısınız bir zamanlar sözcük genelgesi vardı. Sayın Cem Duna TRT Genel Müdürü olduğunda, ilk yaptığı iş, o genelgeyi kaldırdı. Şu, şu, şu kelimeler kullanılmayacak. Siz bir dille siyasi amaç için bu kadar oynayabilir misiniz? Beni "Yaşamla iç içe" programımı, seyreden insanlar varsa aranızda. Eğer o programı da seyredenler varsa, devrim, Atatürk Devrimleri denmesin, Atatürk İnkilapları densin diye devrim, inkilap, evrim kelimelerinin sözlük anlamları değiştirildi. Türk Dil Kurumu'nun eski baskılarına bakın sözlüklerinin, şimdi yenisine bakın. Göreceksiniz Türkçe'de devrim diye bir şey yok. Atatürk Devrimleri de Atatürk Evrimleri'dir, anlam kayması yapılmıştır.

İki, TRT'de her yılbaşı bir dansöz çıkardı hatırlar mısınız? Dansöz çıkacak mı çıkmayacak mı? Gazete manşetlerine çıktı bu iş. Biz böyle saçma sapan bir toplumun içinde yaşadık. Bunu kim oluşturdu onu bilemem. Belki toplumun cinsel açlığı oluşturdu. Beni ilgilendirmiyor. Şimdi dansöz sabah, akşam, gece, gündüz her yerde kimse rahatsız olmuyor. Kim rahatsız olmuyor, kim rahatsız oluyor? Olan yok. Bu hali buraya kim getirdi onu bilemem ama TRT var olan yapısıyla elbette çok daha iyi şeyler yapabilir. Kötü şey yapıyor demiyorum ama çok daha iyi şeyler yapabilir. Yanlız yine de belli çerçeveler içerisinde yayın yapmak zorunda. Ne yazık ki, size pek sevimli gelmiyor ama ne yapayım. Beni kimse sevmiyor. Çaremiz yok.

Ahmet Şefik MOLLAMEHMETOĞLU (TRABZON): Biz ne ile karşı karşıya olduğumuzu ve neye karşı mücadele ettiğimizi yeterince tartışmıyoruz. Siz diyorsunuz ki "bunun nedeni nedir, bilemem". Bilemediğiniz bir şeyi nasıl değiştireceksiniz? Burada bakın şimdi kendimizi sorgulamamız gerekiyor. Ben bütün yerel basından gelen arkadaşlara, herkese çok saygı duyuyorum. Çok büyük sıkıntılar içerisinde herkes mücadele ediyor, hepimiz. Biliyorum ama kendimize de dönmek zorundayız. Biz hep karşısından bir şey talep eden, sürekli şikayet eden insanlar olmak yerine, kendi içinde bulunduğumuz hataları ve eksiklikleri de kavramamız gerekiyor. Karşımızda çok ciddi bir şey var. Teknolojiden bahsediyoruz. Sayın hocam biraz önce dedi ki, ölen ölür, kalan sağlar bizimdir. Öyle bir demeye getirdi. Yani rekabet anlayışı içerisinde. Eğer biz basını yanlızca ekonomik bir işletme olarak görürsek, çok yanlış bir noktaya geliriz.

Bakın bir yerel yönetimler yasası çıkacak. Bence biz bu tarafını çok tartışmalıyız bu işin. Bu yerel yönetimler yasası acaba bir yerel oligarşiler sistemi mi getirecek? Yoksa gerçekten yerel halkın katılımını sağlayıcı bir demokratik yapılanma mı getirecek? Bu bizi çok doğrudan ilgilendiriyor. Çünkü yerel demokrasilerin güçlenmesi, yerel basının güçlenmesi anlamına gelecek. Bizim birçok ekonomik sorunlarımızın da kendiliğinden çözümlenmesi anlamına da gelecek. Biz acaba demokrasinin gelişmesi konusunda ne kadar uğraşı veriyoruz? Bu soruyu kendimize sormak zorundayız. Bir de hocama gerçekten tabii mutlaka onu söylemek istememiştir herhalde ama "ölen ölür, kalan sağlar bizimdir" anlayışını ben hiç doğru bulmuyorum. Çünkü...

Zikri KARA: Sayın basın mensupları, değerli arkadaşlar. Dünden bugüne izlediğim ve sizlerden edindiğim intibaalar, halk ile gazeteci arasındaki iletim. Devlet işleyişi ile halka yansıması ve bu yansımadaki bizim konumuz adı altında anladığım kadarıyla, adı altında yerel medya eğitim semineri yani muhabirleri, işverenleri, işçisi, kalemi, yazarı ve bütün mürekkep yalayanı bunun arasındaki iletişim. Yani sizlerin tecrübelerinizin bizlere aktarılması. Ekonomik politika bir kenara, yasal boyut bir kenara. Çünkü ne siz yasasınız, ne de ekonomik boyutta bir insansınız. Ancak hepimiz çalışan, kalemiyle bir şeyler yazan insanlarız. Sayın devletin yetkilileri buraya gelmişler, bizimle, devlet arasında kalemle, halk arasını bir ortak çizgisini bunların eğitimini vermek istediğiniz kanısını intibaa edindim ben. Ancak bunların kanımca kaderimce bazı eksiklikleri de vardı, bazı noksanları da. Tartışma boyutları öyle gelişti ki, ben zaman zaman eğitim demeyeyim acaba ekonomik boyutta mı çalışıyorum. Acaba başka bir şeyleri mi dinliyorum. Hayır beni ne sizin o ekonomik boyutunuz ilgilendiriyor, ne de bir başka şey.

Çünkü ben bir kültür yaymaya çalışıyorum. Ben bir kültürün ayakta durması için uğraşıyorum. Sizlerse, siz değerli yazarlarımız, siz değerli insanlarımız buraya geldiğinizde biz sizlerden bunları beklerken, bunların yansımalarını beklerken, reyting kargaşasına düştünüz. Hayır sizlerin elinizde değil. Yasak peşine düştünüz o da sizin elinizde değil, elinizde olan bir şey vardı. Sizin birikimleriniz, sizin bilgilerinizi biz paylaşmak isterdik. Bu açıdan bu semineri düzenleyen ve bu seminerde katkısı olan ve sizler oradan buraya gelip, bizlere bazı bilgileri sunuşunuzdan dolayı hepinize ayrıca teşekkür ederim. Sizin cevap vermenizle veya bu konudaki kaygılarınızı zamanla yarıştığınızı da biliyorum. Biz hepimiz aynı şeyle yarışıyoruz, aynı kulvarda koşuyoruz. Farkımız, farklı boyutlarda, farklı insanların yanında çalışmak. Teşekkür ederim. İyi günler.

GERÇEKER: Şimdi siz buyurun. Sonra en sonunda sizin olacak. Ama bir şeyi parantez içinde söyleyebilir miyim? Mesela yani bu toplantı sadece sizin ya da benzeri bir toplantı sadece sizin organizasyonunuzla yapılamaz mı? Çok iyi iş yapıyorsunuz. Onu söyleyeyim, sakın yanlış anlamayın. Bir miktar daha farklı olacağına inanıyorum. Benzer toplantılar yapıldı çünkü. Biliyorum çok da yararlı oldu. Bu da yararlı oldu tabii. Demek istediğim o değil ama yani insan biraz da kendini hakikaten arkadaşımızın dediği gibi dönüp, bakması gerekiyor. Ben ne yapabilirim.

Güngör KUMBAROĞLU (TRABZON): Sayın hocam, az evvel sözlerinin arasında şöyle bir cümle sarfetti. Dedi ki, "gazeteciler ilişkide olduğu insanları kullanmalı". Bir kere ben bu sözü reddediyorum. İkinci konu, yerel basın, televizyon, radyo veya gazete devletten kredi almamalı. Doğru buna ben de katılıyorum. Ne ile bu ekonomik güçlülüğünü yenmeli? Reklam ile yenmeli. Şimdi o halde dönüyorum bütün basın camiasına, gelen arkadaşların adına yetkili olmamakla birlikte şu soruyu sormak istiyorum. Türkiye gazetesinden sevgili meslektaşımız burada, NTV'de burada ve TRT'de burada. Ulusal basında, bütün televizyonlarda, gazetelerde ve radyolarda bütün büyük firmaların reklamları çarşaf, çarşaf yayınlanmakta. Örnek, bir Arçelik, bir Vestel bunlar sayfa sayfa tam sayfa olmak üzere aylarca belki yıllarca yayınlanmakta. Bizim hiç mi bunları yayınlama şansımız olmayacak? Teşekkür ederim.

MUTLU: Şimdi bu müşteri ilişkilerimiz yani reklam veren istediği yere verir. Bu ekonominin, serbest ticaretin bir kuralıdır. Elbette size reklam vermeyi kendisi ekonomik görürse, size de verir. Nitekim bugün bazı gazeteleri karıştırdım, yöresel gazetelere reklam verenler var. Şimdi burada şunu söylemek istiyorum yani bizim çalıştığımız, sizin çalıştığınız, sizin çıkardığınız gazeteler, radyolar neticede bir işletme. Bir kişi de çalışıyorsa işletmedir. Bunun da kendi kuralları var. Yani kimse reklam vermeye zorlanamaz, zorla alamazsınız, siz faydalı olacaksanız, o zaten verecek. Eğer size talep olursa, zaten yaşayacaksınız. Yani burada şunu söylemek istiyorum. Eğer kaliteli bir şey çıkarırsa, yapılırsa o kendi müşterisini bulur. Kendi müşterisi varsa, reklam vereni çıkar, reklam vereni çıkarsa, zaten ekonomik problemi kalmaz. Eskiden a bir alışkanlık var hepimizde. Anadolu'nun çoğu yerinde var. Şimdi zamanla bulunduğumuz yerde küçük gazeteler vardı bu elONT>le dizilir. Bunların tek çıkış maksatları vardı. Devletin resmi ilanlarını almak. Tek maksat buydu ama artık bana göre zihniyetin değişmiş olması lalam. Şimdi kendinizi ulusal medya ile kıyaslamanız çok güzel. Fakat bir Arçelik veya bir başkası kara kaşı, kara gözü için bir büyük gazeteye reklam vermez. Onu da bilmek lazım.

- Ancak yerel birisi olacak ki, sizi tanısın. Acaba yerel medya olarak o reklam şirketleri nezdinde bir girişim olmuş? olsa...

SOLAK: Hayır arkadaşım hemen hemen aynı şeyi söyledi ama. Reklam şirketi olayı var. Mesela gazetelerin reklam olayından bizim hiç haberimiz olmaz. Bize sadece derler ki, şu sayfalarda reklam geliyor, biz onu biliriz. Yani ben Yazı İşleri Müdürlüğü de yaptım, Sayfa Sekreterliği de yaptım, habercilik de yaptım. Yani gazetede çalışan haberciler, yorumcular, yazı işleri kadrosu sadece reklam servisinden şu kadar reklam geliyor. Onun düzenlemesi, pikajı, montajı bile ayrı yerde yapılıp, bize hazır getiriliyor. Onun şirketleri, kurumları yani kendi içindeki sektörü dahil, reklam müdürlüğü sadece ben kendi gazetemden söylüyorum. Kendi birinci dereceden akrabamız olanların ilanını, ölüm ilanını verebiliyoruz, düşünün ki, başka türlü bir şey oldu mu bizden de parasını alıyorlar. Bu tamamen para, kazanmaya dönük bir şey yani.

Sayın Ertan`a da NTV`nin örgütlenme noktasında çalışmalar yapılırken muhatap olduğumuz görüşmeler sırasında yaklaşımlarını, taşraya bakış açılarını tabii ki ekonomik yönden yöneltmek istiyorum. Yani taşradaki insan çalışırken ya da çalıştırırken ya da ona çalışma teklif ederken o taşradaki çalışan insanın mesleki deneyimini, mesleki üretkenliğini mesela referans olarak nereden, hangi adamdan alıyorsunuz? Kimi çalıştıracaksın? Onbeş senelik bir adamsın ya da işte gazetecisin, Hürriyet Haber Ajansı -atıyorum- MİL-HA ya da işte İHA, oradan herhangi bir vesile ile atılmış bir insan, şimdi görev vereceksiniz. Onbeş senelik gazeteci bir adam! Ama İstanbul`da bir gazeteci adama 200 milyon verirken, Trabzon`daki adama 100 milyon veriyor musunuz? Bunu verirken, bu değerlendirmeyi yaparken kıstasınız, ölçünüz nedir?

Sayın Solak`a dönmek istiyorum. Efendim sendika başkanı olarak görev yaptınız, birlikte de çalıştık. 1994`te bizler sendikalı olduğumuzdan atıldığımıza inanıyoruz -ki bize sendikadan bir yazı geldi, dedi ki -o dönemde- efendim "Biz zaten siz istemeseniz de üyemiz olsanız da olmasanız da sizin aidatlarınızı kesiyoruz. Türkiye Gazeteciler Sendikası'nda sizden aidat kesiliyor. Onun için üye olursanız oy hakkınız doğar", dendi, öyle bir yazı geldi bize. Biz de işte çalıştığımız haber ajansından tuttuk sendika üyesi olduk. Neticede adamlar ajanstan kovulurken, atılırken, sendika üyeliğini almış insanlar öncellikle kovuldular. Daha sonra biz tabii bir takım haklarımız doğduğuna inandığımız için, Çalışma Bakanlığı'nın yaptığı teftişler sonucunda bize doğan bir takım hakları elde edebilmek amacıyla mahkemeye başvurma durumunda kaldık. Ama Türkiye Gazeteciler Sendikası'nın avukatı da var. Bize dendi ki -sendika- "Hadi gelin bizim avukat sizin hakkınızı savunacak filan, bizim hem başka davalarımız da var". Ve 1994`de açılan dava hala sonuçlanmadı. Bir sürü bilirkişi raporları işte, bordrolar, hepsi tamam! Dört dörtlük. Ama şimdi sendikaya üye olduk, mağdur olduk. Sendikadan avukatımız oldu, acaba bu sendika avukatı mesela işte koskocaman bir A gazetesini dava etmişsiniz, bu gazete o avukatı satın alabilir gibi durumlar olabilir mi? Bu konuda size saygılar sunuyorum, teşekkür ederim.

FAKİHOĞLU: Şimdi şunu söyleyeyim, bu ahbap-çavuş ilişkisine ben katılmıyorum. Yalnız şu var, bir kere adil bir değerlendirme olduğuna inanmıyorum, sebebi de şu; orada diyelim ki gazete merkezinden, herhangi bir servisten gönderilen arkadaş bir kere gönderilmeden önce birim amirinden haber biriminde öbürlerinin hepsinin haberi oluyor. Şu arkadaşımız, şu işi takip için falan yere gidiyor. O gittiği için bir kere onun haberini değerlendirme isteği peşinen var. İkincisi, merkezdekiler yakınlığın, diyaloğun, aşinalığın avantajını kullanıyor. Üçüncüsü, onun birim müdürü orada kullanıldı mı kullanılmadı mı? Sürekli talepte bulunuyor. Bunun daha iyi kullanılmasının sebebi o. Yoksa sizi de tanısalar, sizin de aynı şekilde diyaloğunuz olsa, sizin de haberiniz güzelse -ki öyledir- yani bu şuradadır, bu buradadır gibi ayırım, profesyonel olan birisi yapmaz. Neticede insanız, zaafımız var hepimizin, aşina olduğumuz insanları biraz daha sıcak karşılıyoruz, doğru olmasa da. Benim cevabım bu kadar. adanTeşekkür ederim.

ERTAN: Üç nokta galiba, bir tanesi de bununla bağlantılı. Umuyorum biz sadece haber değeri olan haberleri kullanıyoruz, kullanmaya çalışıyoruz. Dolayısıyla yarım, olmamış bir haberi, benim dostum ve arkadaşım sevinsin diye herhalde kullanmayacağız ve haberin öğeleri tamsa da tabii ki kullanmak isteriz. İkincisi insan seçimi yapılırken belli kriterlerimiz, ölçülerimiz var mı? Olabildiği kadarıyla, Türkiye`nin dört bir tarafında insanları biraraya getirebilmek bu kadar kolay bir şey değil. Özellikle benim açımdan bu o kadar kolay bir iş değil. Ben derken NTV`yi kastederek belirtiyorum. Çünkü genellikle gazeteler, haber ajansları ve bazı televizyonlar, biz çok yeni bir kanalız. Hepsi hepsi bir seneliktir örgütlenmeye çalışan bir kanalız. Dolayısıyla benim açımdan tabii ki o kadar kolay değil. O piyasaya yeniden girmek, oradaki insanları bulmak, çıkarmak, umuyorum, en iyilerini bulduk.

SOLAK: Sevgili Mustafa Kemal, ben 1990 yılında emekliliğe ayrıldım. Ondan beri sendikayla ilişkim yasal olarak yoktu. Ancak sendikayla ilişkilerin koptuğu nokta 1993'tü sanıyorum. Tümüyle Bab-ı Ali'de, Bab-ı Ali değil, Bab-ı Telli oldu artık. Dediğim davayı bilmiyorum. Dava açıldığını biliyorum da ne olduğunu, doğrusu sadece bir gazeteci ilgisiyle kulağıma gelen kadar biliyorum. Ama gider gitmez Sendika Başkanı Ziya beye soracağım ne oldu diye. Bir kere şunu söyleyeyim, sendika bir kişiyle de kalsa Türkiye Gazeteciler Sendikası'nın avukatını diğer medya patronu satın alamaz. Ancak çok zayıf durumda sendika, o nedenle fazla avukat tutamayacağını biliyorum. Çünkü şu anda toplu sözleşme yaptığı Anadolu Ajansı, Cumhuriyet ki Cumhuriyet`in maddi gücü belli bir seviyede, ANKA Ajansı dışında bir gazete falan kalmadı gibi. O nedenle sendikaların gücü, üye sayısının çokluğu ve onlardan gelen aidatlarla orantılıdır. Türkiye Gazeteciler Sendikası şu anda en zayıf sendikalardan biri haline geldi. Zaten biraz böyle bir doğrulsa, sendikanın şu anda omuriliği zedelenmiş durumda. Omurilik tamir olsa, tedavi görse, ayağa kalksa ve bütün bu tartışmaların boyutu da budur. Bir İsmet Solak bulamazsınız gelip kendi gazetesinin yaptığı promosyonu eleştirecek. Efendim ben artık mesleğimin bilmem neresine geldim. Hürriyet'ten bir başkası gelse çekilir bunlar, çünkü sonunda gittiğin anda bir beyaz zarf da masada görebilirsin orada. Yani ben Ankara`ya gittiğim anda belki beyaz zarf benim elime, keşke verseler, çok daha iyi, paraya ihtiyacım var. Ama şunu söylemek istiyorum; öyle bir seviyeye geldik ki artık mesleki camiamızda bir şu da şöyle olması gerekir diyen çok az insan kaldı. En çoğu da yine kendi gazetemde görüyorum. Hiç olmazsa yazı işleri masasına oturduğumuz zaman, Ankara`dan İstanbul`a gittiğimde çatır çatır, bir on kişi birbirimizle -gören niye kavga ediyor bunlar derler- mesleki tartışma yapıyoruz. O bile büyük boyutta. Yani bir başka yerde ona da imkan vermiyorlar, yani bu demokratik açılım bile yok. Yani bir başka gazeteye git, tek adam "şunu manşet yap" diyor, bitti. Demin şeyi bahsettiniz, "taşradaki gazeteciye çanta taşıtma olayı. Eğer onu yapan Ankaralı veya İstanbullu bir gazeteci varsa bunca yıldan beri çeşitli yerlere gidiyorum hep yönetici safında da çok uzun sürem geçti, hiç aklıma bir arkadaşıma çanta taşıtmak gelmedi. Öyle bir şeyi zul addederim. Eğer öyle bir şey yapan terbiyesiz adam varsa İstanbul, Ankara`dan, o adamın adına da sizlerden özür dilerim.