¥ Dr.İrfan Ünver NASRATTINOĞLU
Devletimizin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, her konuda olduğu gibi kooperatifçilik konusunda da gerçek bir öncüdür.
Atatürk, 1913 yılında Bulgaristan'ın başkenti Sofya'ya askeri ateşe olarak görevlendirildiğinde o zamanki kraliyet Bulgaristan'da yaygın olan kooperatifçilik hareketini incelemişti. Daha sonra, Türkiye'nin yönetiminde birinci derecede söz sahibi olunca, Bulgaristan'daki tespitlerinden yararlanarak, Kooperatif Şirketler adıyla, küçük bir kitap yayımlattı. 19 Mart 1923 tarihinde zamanın Matbuat Umum Müdürlüğü (şimdiki Basın-Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü) tarafından yayımlanmış olan Kooperatif Şirketler adlı kitapçığın üzerinde, yazarın adı yoktur; fakat, Nusret Namık Uzgören ve Nurettin Hazar gibi, Türk kooperatifçilik hareketinin öncülerinin çeşitli vesilelerle beyan ettikleri gibi kitapçık, Atatürk tarafından dikte ettirilmiştir. Atatürk o kitapçık ile özellikle köy öğretmenlerinin, kooperatifçilik konusunda, köylümüzü bilinçlendirmelerini istemektedir.
Yüce Önder, Cumhuriyetimizin kuruluşunu takip eden yıllarda, ülkemizin ve milletimizin pek çok sorunlarıyla ilgilenirken, Türkiye'nin ilk Tarım Kredi Kooperatifi olan Silifke Tarım Kredi Kooperatifi'nin de bir numaralı ortağı olmuştur.
Atatürk, Osmanlı İmparatorluğu'nun enkazı üzerine yepyeni bir Cumhuriyet Devleti kurmuştu. Birçok önemli meselenin ardından sıra kooperatifçilik alanındaki hamleye gelmişti. Bunu, 1 Şubat 1931 tarihinde İzmir Ticaret Odası'nda yaptığı şu sözlerle işaret etmiştir:
..."Birleşmede kuvvet vardır. Kooperatif yapmak, maddi ve manevi kuvvetleri, zeka ve maharetleri birleştirmektir. Yoksa bir zayıf ile bir kuvvetlinin birleşmesinden bahsetmiyorum. Birleşmenin böylesi zayıf olanın kuvvetliye esir olması demektir. Ege iktisat mıntıkasındaki bütün insanların hasılalarını, zekalarını ve gayretlerini birleştirmesi muhakkak feyizli neticeler verecektir."
Çok geçmeden, 20 Mayıs 1931 tarihinde, İstanbul'da Türk Kooperatifçilik Cemiyeti kuruldu. Sonradan, merkezini Ankara'ya taşıyacak ve Türk Kooperatifçilik Kurumu adını alacak olan bu kuruluş, bugüne kadar, Türk kooperatifçilik hareketini yönlendiren en önemli kuruluş olma durumunu sürdürmüştür. Atatürk, o arada bir de, Ankara'da Memurlar Tüketim Kooperatifi'ni kurdurmuştur. Bu kooperatifin bir numaralı ortağı Atatürk, iki numaralı ortağı ise İsmet İnönü'dür.
¥ HÜRSÖZ Gazetesi, (İzmit), Sayı:17743