1990'lı yılların başlangıcında Rize'de Çay-Kur'un öncülüğünde Çay-Kur'a ait Atatürk Çay Araştırma Enstitüsü deneme bahçesinde çelik fidan yetiştirilmesiyle deneme üretimine başlanılan kivinin Rize ilinin yanı sıra Trabzon, Artvin, Giresun ve Ordu illerinde yetiştiriciliği hızla arttı ve sevindirici sonuçlar alınmaya başlandı. Bu illerdeki kivi üretimi Türkiye ihtiyacının %37'sini karşılar düzeye ulaştı.
Besleyici değeri çok yüksek bir meyve olan kivide Türkiye'nin 3000 ton/yıl olan yıllık ihtiyacının %97.5'ini ithalat yoluyla karşılıyor ve dışarıya önemli düzeyde döviz ödüyor.
1990'lı yılların başında önceleri Çay-Kur tarafından Rize'de deneme üretimine başlanılan kivi yetiştiriciliği ilerleyen yıllarda bölge illerindeki Tarım İl Müdürlükleri tarafından da üreticilere benimsetilmeye çalışıldı.
Dikildikten sonra 3. ve 4. yıllarda meyve vermeye başlayan kivinin bir kilosu yaklaşık 800 bin liraya satılıyor.
Doç.Dr.Kenan ÇELİK, bölgede kivi üretimiyle ilgili olarak yapılan araştırma hakkında şu açıklamaları yaptı:
"Doğu Karadeniz Bölgesi'nde kivi üretimi ve yetiştiriciliği 1995 yılından itibaren meyvelerini vermeye başladı. 1996 yılında Rize'de 22 ton, Trabzon'da 3 ton, Ordu'da 3 ton, Giresun'da 3 ton ve Artvin'de 1 ton olmak üzere toplam 32 ton kivi meyvesi üretildi. 1996 yılında Türkiye'de üretilen toplam 85 ton kivinin %37'si Doğu Karadeniz Bölgesi illerinde gerçekleşti. Bu kadar kısa sürede elde edilen bu sonuçlar çok olumludur.
Bölge illerinde meyve veren yaştaki kivi ağacının yanında dikimi yapılan ve bu yıl meyvelerini verecek olan 7483 kivi ağacı mevcuttur. Bu sonuçlar kivi yetiştiriciliğinin Doğu Karadeniz Bölgesi üreticileri tarafından benimsendiğini ve bölgenin ekolojik yapısının da kivi yetiştiriciliğine çok uyumlu olduğunu göstermektedir.
Bölge illerinde en yüksek kivi üretimi Rize'de gerçekleşmektedir. 1996 yılında ilde üretilen toplam 22 ton kivi meyvesine karşılık, 1997 yılında üretilen kivi miktarı 97 tona yükselmiş ve 37 milyar lira gelir elde edilmiştir. Diğer yandan birim alanda kividen elde edilen gelir, diğer tarımsal ürünlerden ve özellikle çaydan elde edilen gelirden çok daha yüksek düzeyde gerçekleşmiştir. 1997 yılı verilerine göre çaylık alandan elde edilen gelir 208 milyon lira iken aynı alanda kividen elde edilen gelir 1.4 milyar lira ile çaydan elde edilen gelirden 7 kat daha fazla olmuştur. Bu oran söz konusu ürünlerin cari yıllardaki piyasa fiyatlarına göre değişebilecektir."
Doç. Dr. Kenan ÇELİK, Doğu Karadeniz Bölgesi'nde kivi üretiminin her geçen yıl artacağını ve elde edilen gelirin hacminin de aynı oranda çoğalarak üreticilere önemli kaynaklar sağlayacağını belirtti.
ÇELİK, üreticilerin karlı alternatif tarım ürün yetiştiriciliğine yönelmelerinin hem kendilerine, hem bölge ekonomisine, hem de ülkemiz ekonomisine önemli katkılar sağlayacağını ifade etti.
¥ ZÜMRÜT RİZE Gazetesi, Sayı:16916