AGİT ZİRVESİ
(ANKARA-ANADOLU'-NUN SESİ) Bakü-Ceyhan Petrol Boru Hattı ve Hazar geçişli doğalgaz projelerine ilişkin anlaşmalar İstanbul'da imzalandı.
Çırağan Sarayı Mavi Salon'da düzenlenen imza törenine Cumhurbaşkanı SÜLEY-MAN DEMİREL, ABD Başkanı Bill CLINTON, Azerbaycan Cumhurbaşkanı Haydar ALIYEV, Gürcistan Cumhurbaşkanı Eduard SHEVARD-NADZE, Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan NAZARBAYEV ve Türkmenistan Cumhurbaşkanı Saparmurat TÜRKMENBAŞI hazır bulundu.
Bakü-Ceyhan Boru Hattı Projesi'nde anlaşmaların imzalanmasıyla, 7 yıllık rüya gerçeğe dönüştü. Hattın yapımıyla, boğazların çevresel güvenliği de korunacak.
Türkiye, boru hatlarının kesiştiği bir ülke konumuna yükselerek, stratejik acıdan daha da önem kazanacak.
Azerbaycan petrollerini, Gürcistan ve Türkiye üzerinden batılı pazarlara ulaştıracak. Bakü-Ceyhan Boru Hattı Projesi'nde anlaşmaların imzalanmasıyla, 7 yıllık rüya gerçekleşti. Projenin hayata geçirilmesinde en büyük dönemeç aşıldı.
ABD Başkanı'nın gözlemci sıfatı ile imza koyduğu, Türkiye, Gürcistan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanları tarafından imzalanan İstanbul Deklarasyonu ile Ortadoğu ve Asya'da çıkartılan en eski petrol kaynaklarına sahip Azerbaycan'nın kalite bakımından zengin hazar petrollerinin, Bakü-Ceyhan Boru Hattı üzerinden batılı pazarlara ulaştırılması kayda alındı.
Böylelikle, ülkedeki petrol varlığı dış sermaye destekli harekete geçirildi. Ve Azerbaycan halkı 1847'den bu yana ilk kez gerçek anlamda doğal zenginliklerden yararlanabilme imkanını yakaladı.
Aralarında TPAO'nun da bulunduğu batılı şirketlerden oluşan konsorsiyum ise Hazar Denizi'ndeki üç yataktan 30 yıl içinde, 34 milyar dolarlık petrol çıkartıp pazarlayacak.
Bakü-Ceyhan Boru Hattı Projesi, Azerbaycan'a sadece ticari ve ekonomik açıdan değil, siyasi açıdan da yarar sağlayarak, Batı'ya entegre olmasının önünü açacak. Bu sayede bölge ülkeleri, doğal kaynaklarının batılı pazarlara ulaştırılmasında sadece Rusya'ya bağlı olmaktan çıkacak.
Avrupa, Asya ve Ortadoğu'nun kesiştiği bölgede yer alan Türkiye ise sadece coğrafi açıdan üç kıtanın birleştiği bir bölge ülkesi olmaktan çıkarak, boru hatlarının da kesiştiği bir ülke konumuna yükselecek ve stratejik açıdan önemi daha da artacak.
Dünyanın en önemli ve trafik yoğunluğu yüksek konumda bulunan İstanbul Boğazı, Bakü-Ceyhan Boru Hattı yardımıyla, çevresel felaketten kurtulacak.
Uzun ve çetin görüşmelere sahip Bakü-Ceyhan Boru Hattı Projesi'nde, zaman zaman sıkıntılar da yaşandı. Bu sıkıntılar, konsorsiyum tarafından öngörülen 3.5 milyar dolarlık maliyetin 2.4 milyar dolara çekilmesiyle aşıldı.
Türkiye, Botaş tarafından inşa edilmesi öngörülen Bakü-Ceyhan Boru Hattı Projesi'nde öngörülen 2.4 milyar doları aşması halinde aradaki farkı karşılayacak.
Türkiye, strajetik açıdan öneminin artması yanında, Bakü-Ceyhan Boru Hattı'ndan yılda yaklaşık 100 milyon dolar taşımacılık geliri elde edecek. Hampetrol ithalatında Ceyhan'dan kolay girdi sağlama imkanına kavuşacak.
Cumhurbaşkanı Sayın Süleyman DEMİREL'in Bakü-Ceyhan Petrol Boru Hattı ve Hazar Geçişli Doğalgaz Boru hattına ilişkin anlaşmaların imza töreninde yaptığı konuşma (18 KASIM 1999)
Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aziz Kardeşim Sayın Haydar ALİYEV,
Gürcistan Devlet Başkanı Aziz Kardeşim Sayın Eduard SHEVARDNADZE ,
Kazakistan Cumhurbaşkanı Aziz Kardeşim Sayın Nursultan NAZARBAYEV,
Türkmenistan Cumhurbaşkanı Aziz Kardeşim Sayın Saparmurat TÜRKMENBAŞI,
Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Aziz Dostum Sayın Bill CLINTON,
Norveç Başbakanı Sayın Kjell Magne BONDEVIK,
Değerli Misafirler,
Bugün burada, Asya ile Avrupa'nın birbirleriyle kucaklaştığı İstanbul'un kalbinde, dünyada emsali bulunmayan bir tabiat şaheseri olan Boğaziçi'nde yeni bir tarih yapmak üzere toplanmış bulunuyoruz.
Bugün burada, yeni ve parlak bir geleceğe doğru birlikte yola çıkıyoruz.
Bugün burada, sadece Hazar ile Akdeniz'i değil, kaderlerimizi de birbirine bağlıyoruz. Bugün burada, ortak hülyalarımızı nihayet gerçeğe dönüştürüyoruz.
Biraz evvel altına imza koyduğumuz anlaşmalar barışa ve refaha hizmet edecektir.
Hazar havzasının petrol ve doğalgaz kaynaklarını güvenli, ekonomik ve çevreyle barışık şekilde dünya pazarlarına ulaştırma yönünde irademizi ortaya koyarken, aynı zamanda tarihin çağrısına cevap veriyoruz. Başkan CLINTON'un iki gün önce ifade ettiği gibi, attığımız imzalar gelecek kuşakların mutluluğu ve refahı içindir.
Dost ve Kardeş Azerbaycan, Gürcistan, Kazakistan,Türkmenistan'ın Cumhurbaşkanı Aziz Kardeşlerime; ortak geleceğimizin inşasındaki kararlılıkları ve uzak görüşlülükleri için teşekkürlerimi sunuyorum.
Onlar Avrasya'yı somut bir gerçeklik haline dönüştüren sürecin öncüleridir. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Aziz Dostum Bill CLINTON'a ve çalışma arkadaşlarına da teşekkür ediyorum. Başkan CLINTON'un liderliğindeki Amerika Birleşik Devletleri Yönetimi Avrasya'nın refah ve istikrarının küresel barış için önemini zamanında görmüştür.
Aziz dostlarım, bölgemizin geleceğini belirleyecek tarihi bir anı sizlerle paylaşmaktan büyük bir mutluluk duyuyorum.
Bugün attığımız imzalar, bu güzel şehirde yaşayan insanlar için özel bir önem ve anlam taşımaktadır.
Zira, bu projelerin hayata geçirilmesiyle İstanbul bir kabustan kurtulacaktır. Bizler bugün burada insanlığın ortak zenginliği olan İstanbul'u ve Boğaziçi'ni de koruma altına alıyoruz. Evet bu projeler aynı zamanda çevrenin korunması ve doğal dengenin sürdürülmesini de güvence altına alacak adımlardır.
Boğaziçi'nin kıyılarından her iki yanımızda gözalabildiğine uzanan Avrupa ve Asya'ya bakarken, 21. yüzyılın umutlarla dolu dünyasını görebiliyorum. Bu dünya bir küresel işbirliği dünyası olacaktır. Bu dünya husumetlerin yerini dayanışmaya ve ortak kader bilincine bırakacağı bir dünya olacaktır.
Bu dünya bilginin insanlığın ortak mutluluğunun temelini oluşturacağı bir dünya olacaktır; bu dünya birimizin mutluluğunun diğerinin mutsuzluğu anlamına gelmediği, hepimizin birbirimizin kaderinde pay sahibi olduğu, hegemonik reflekslerin yerini dayanışma ve işbirliğine bıraktığı bir dünya olacaktır.
Hepinizi bir kere daha ortak başarımızdan dolayı tebrik ediyor, daha güzel bir dünyaya doğru başlattığımız yolculuğun hep barış ve umut dolu sularda devam etmesini diliyorum.
Cumhurbaşkanı Sayın Süleyman DEMİREL'in konuk devlet veya hükümet başkanları onurlarına verdiği akşam yemeğinde yaptığı konuşma
(18 KASIM 1999)
Ekselansları,
Bayanlar ve Baylar,
Değerli Dostlarım,
Eşim ve ben, Türk halkı adına tekrar hepinize İstanbul'a hoşgeldiniz demekten memnuniyet duyuyoruz. Farklı medeniyetlerin, kültürlerin ve iki kıtanın kesişme noktasında yer alan İstanbul, her zaman değişik özelliklere sahip insanları birleştiren bir dünya kenti olmuştur.
Bu geceki yemeğin başka bir yerde düzenlenmesi öngörülmüştü. Ancak deprem bizi değişiklik yapmaya mecbur etti. Bu toplantı için düşündüğümüz Dolmabahçe Sarayı halen onarımdadır. Bu vesileyle, bugün bu salonda toplanan sizlere deprem felaketini takip eden çok zor bir dönemde ülkeme ve halkıma karşı gösterdiğiniz dayanışmadan dolayı şahsen tekrar teşekkür etmek isterim. Ulus olarak bize verilen maddi ve manevi desteği şükranla karşılıyoruz.
Bu zirve, içinde bulunduğumuz yüzyıldaki son üst düzey toplantımızdır. Yakında sadece bir yüzyılın değil, bir binyılın da sona erişine şahit olacağız. Geride kalmakta olan yüzyıla baktığımızda, tahripkar iki dünya savaşının siyasi haritada bıraktığı izleri görebiliyoruz.
Bu, resmin olumsuz yanıdır. Ancak son dönemlerde ideolojik bölünmenin sona erdiğine ve demokrasi bayrağının yükseldiğine de şahit olduk. Bu da görüntünün olumlu tarafıdır.
Önümüzdeki yüzyıl da tehlikelerden masum olmayacaktır. Hoşgörüsüzlük, ırkçılık, etnik milliyetçilik, dinsel bağnazlık, yabancı düşmanlığı, fukaralık, terörizm, insan hakları ihlalleri, uyuşturucu ve silah kaçakçılığı, örgütlü suçlar ve her çeşit şiddet, sınır tanımayan risk ve tehditler oluşturmaktadır. Bunları göğüslemek için daima uyanık olmalı, birlik ve beraberliğimizi korumalıyız. AGİT bu açıdan yararlı bir forumdur.
Aralık ayının 31'inde saatler gece yarısını gösterdiğinde yeni bir sayfa açılmış olacaktır. Elbetteki sihirli bir değneğin bir anda herşeyi değiştirmesini bekleyemeyiz. Ancak umuyorum ki, ortak ülküler yeni bir değişim ruhunu harekete geçirecektir. Daha iyiye doğru bir değişiklik, halklarımıza barış ve refah getirecek bir değişiklik..
Umutlarımızın gerçekleşmesi için, ortak değer ve ülkülerimize sahip çıkma kararlılığımızı yineleyeyim. Ortak geleceğimiz için yükümlülüklerimizin arkasında sımsıkı duralım. 21. yüzyılda dünya barışını tesis için birlikte hareket edelim.
Bu düşüncelerle hepinizi gelecek binyılda barış ve refah için kadehlerinizi kaldırmaya davet ediyorum.
Bugün Letonya'nın milli günüdür. Letonya Başbakanı Sayın Andriis SKELE'ye ve onun şahsında dost Letonya halkına içten tebriklerimizi sunuyor ve hepinizi bu mutlu vesile ile tekrar kadeh kaldırmaya davet ediyorum.
Ayrıca kadehimi, Romanya Cumhurbaşkanı aziz dostum Emil CONSTANTINESKU'nun sağlık ve mutluluğu için kaldırıyorum. Bugün O'nun doğum günüdür.
Teşekkür ederim.