Türkiye-ABD ilişkilerine bir bakış

    İkinci Dünya Savaşı sonrasında değişen dünya dengeleri, Türkiye'nin jeopolitik konumunu Amerika Birleşik Devletleri dış politikası için de önemli hale getirmiştir. Bu dönemden itibaren iki ülke arasında güvenlik ve savunma ağırlıklı olarak başlayan işbirliği, 1991 yılında ilişkilerin çeşitlenmesi hedefi çerçevesinde Geliştirilmiş Ortaklık adlı yeni bir anlayışın benimsenmesiyle daha da güçlenmiştir. 90'lı yıllardaki uluslararası konjonktür dolayısıyla giderek yakınlaşma olanağı bulan iki ülke arasındaki ilişkiler, yapılan en üst düzey ziyaretlerle de beslenerek, 1999 yılından itibaren Avrupa, Kafkaslar, Orta Asya ve Orta Doğu'ya kadar uzanan bölgelerde örtüşen çıkarlar açısından çok boyutlu ve çok yönlü bir işbirliği anlamına gelen Stratejik Ortaklık kavramı temelinde yürütülmeye başlanmıştır. Birleşmiş Milletler, NATO ve AGİT gibi çok taraflı uluslararası kuruluşlarda da yakın politikalar izleyen Türkiye ve ABD askeri ve stratejik konularda sağlam bir ilişki yürütmektedirler. Son dönemde ABD'nin terörizme karşı başlattığı mücadelede de, bu konuda yıllardır uluslararası camiayı aktif çalışmalar yapmaya çağıran Türkiye'yle yine örtüşen bir tutum izlenmektedir. Türkiye-ABD ilişkilerinin ulaştığı bu genel çerçeve içinde, Başbakan Bülent Ecevit'in 14-18 Ocak tarihleri arasındaki Amerika ziyareti, 11 Eylül sonrası dönemde ikili ilişkilerin kazandığı önemi göstermesi bakımından dikkat çekicidir. Ziyaret sırasında taraflar, başta Irak ve Afganistan olmak üzere gündemdeki AGSP, Kıbrıs, Ege, Orta Doğu Barış Süreci, Kafkaslar, Avrupa Birliği'yle ilişkiler, Türk-Yunan yakınlaşması gibi politik gelişmeler konusunda görüş alışverişinde bulunmuşlardır. Özellikle Afganistan'ın yeniden yapılandırılması projesi çerçevesinde Türkiye'nin Afganistan'da görev yapan Barış Gücü'ne bir bölük asker ve idari destek unsurlarından oluşan 261 kişilik bir ekiple katılmaya ve ileride Barış Gücü'nün komutanlığını devralmaya talip olması ABD tarafından memnuniyetle karşılanmıştır. Ziyaret ayrıca, Türkiye'nin geçmekte olduğu ekonomik açıdan zor dönemde, iki ülke ilişkilerinin bu boyutunun da geliştirilmesine yönelik yolların araştırılması için fırsat oluşturmuştur. Nitekim, Başbakan Ecevit'in Başkan Bush, Başkan Yardımcısı Cheney, Savunma Bakanı Rumsfeld, Hazine Bakanı O'Neill ve diğer üst düzey devlet adamlarıyla yaptığı görüşmeler sırasında Türkiye ve ABD arasındaki tüm ekonomik ve ticari konuları ele alacak Ekonomik Ortaklık Komisyonu kurulması karara bağlanmış ve Türkiye'nin ABD dış ticaretindeki yerinin artırılması için alınabilecek önlemler konusunda Türkiye'nin fikirleri dile getirilmiştir. Ziyaret vesilesiyle ABD tarafı Türkiye'ye yönelik seyahat kısıtlamalarının kaldırılacağını da açıklamıştır. Başbakan Ecevit'in ABD ziyareti, Bush yönetiminin göreve başlamısından bu yana iki ülke arasında yapılan en üst düzey ziyaret olmuştur. Görüşmeler sonucunda Türkiye-ABD ilişkilerinin daha da ileri götürülmesi konusunda taraflar arasında tam bir fikir birliği bulunduğu ortaya çıkmış olup, bu olumlu havanın korunmasına yönelik çabaların sürdürüleceği teyit edilmiştir.