Uluslararası Türkoloji ve Türk Tarihi Araştırmaları Sempozyumu 28-29 Mart 2002 tarihleri arasında Ankara'da yapıldı.
48 ülkeden 589, Türkiye'den de 1723 bilim adamının Türk Projesi adı altında yaptıkları çalışma sonucu hazırlanan 37 ciltlik Türkler isimli eserin de tanıtıldığı sempozyumun açılış konuşmasını Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Devlet Bahçeli yaptı.
Devlet Bahçeli, insanlığın, dünya üzerinde hayat bulduğu ilk andan itibaren bir tarih bilincine sahip olduğunu ifade ederek, tarihin, insanlığın yol haritası, bin yıllar içinde şekillenen ortak hafızanın yön gösterici ve yön verici bir kaydı olduğunu söyledi. Bir milletin geleceğini öngörebilmesinin yolunun, öncelikle kendi geleceğini belirleyebilmesinden geçeceğini kaydeden Devlet Bahçeli, öngörülü olabilmenin, insanlık adına doğru ve sağlıklı adımlar atabilmenin anahtarının ise tarih olduğunu belirtti. Devlet Bahçeli, şöyle devam etti: "Geçmişi kayda geçirmenin anlamı geçmiş üzerine düşünmek, geçmişin felsefesini yapmaktır. Bir milletin geleceği bu düşünüş, bu felsefe içinde şekillenir ve yaşadığımız anın dinamikleri içinde kendini görünür kılar.
Unutulmamalı ki, sahip olduğu kültürel ve tarihi zenginlik içinde kendini yeniden üretmeyen toplumlar, tarihin genel dinamiklerinin, asli akış yönünün dışında kalırlar. Türk milletini tarihin vazgeçilmez ve göz ardı edilemez aktörlerinden biri kılan irade hep bu asli akış yönünü gözetmesi, bu konuda dur durak bilmeyen bir uğraş sergilemesi olmuştur.
Biz tarihin genel dinamikleri üzerine uzun boylu tefekkür ederken, ayrıntıların tarihini sürekli ihmal eden bir toplumuz. Belki de bu yüzden, çeşitli kültürlerin yaratıcı ve dönüştürücü biçimde kullandıkları ve bu yolla süreklilik kavrayışını ayakta tuttukları bazı geleneksel sanat ve teknikleri, bizim fazlasıyla ihmal ettiğimiz öne sürülebilir.
Geleneksel sanatlarımızdan bir çoğunun, bu kültürün yaratıcı birer unsuru olarak yaşaması yerine, artık bir hatıraya dönüşmüş olması çok acı vericidir. Bugün bize ayrıntı gibi görünen unsurları birer birer unutmak, geçmişimizin ayrıntılarını teşhis etmek ve kavramak konusunda da ciddi zorluklar yaşayacağımız anlamına gelecektir."
Tarihin içinde bugünün ve yarının çözümlerini barındıran bir sihirli formül olamayacağını ifade eden Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Devlet Bahçeli; "Çünkü tarih, doğrudan çözümlerin alanı değildir. Tarih, düşünmenin ve sorgulamanın alanıdır. İşte bu sebeple sorgulamayı bırakmak, aklın izini sürmeyi bırakmaktır. Aklın izini sürmeyi bırakmak, dünyayı akıl dışı olanın, önyargıların, kör inançların, içi boş bir gururun ve her şeyi meşru sayan bir kendini bilmezliğin insafına bırakmak demektir" diye konuştu.
Türklerin tarih boyunca bayraksız ve devletsiz kalmamak için büyük bir mücadele verdiklerini söyleyen Devlet Bahçeli konuşmasını şöyle tamamladı: "Türk milletinin bu örgütlenme iradesi ve mevcut örgütlenmeyi etkin biçimde yaşatma yeteneği dikkate değer bir unsurdur. Türklerin örgütlenme modeli, akıl ile tarihin buluşup birbirini yenilediği alanlarda nasıl bir kavrama ve uygulama tarzına sahip oldukları konusunda ilginç ve önemli bir örnek teşkil etmektedir.
Kısacası, tarih ile aklın, yaşanan çağın ruhuna uygun bir örgütlenme modeli içinde bir araya getirilmesi ve kendini sürekli yeniden üretecek bir yapıya kavuşturulması, Türkler için bir tür gelenek, vazgeçilmez bir milli reflekstir.
Hiç şüphe yok ki, Türkiyemizin medeniyet birikimi ve kültürel değerleri bu büyük çabanın, bu değişmez iradenin ürünü olarak ortaya çıkmıştır. İnanıyorum ki, bu birikim ve değerler, yeni çağın şekillenmesine de önemli katkılarda bulunacaktır. Çünkü Türk milleti, tarihi perspektifi ve misyonu ile, insanlık ailesinin yeni yönelim ve gelişmelerini her zaman büyük bir hızla kavramakta, benimsemekte, kendi iç değerleri haline getirmekte ve bunları özgün katkılarla zenginleştirmektedir."
Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Devlet Bahçeli'nin konuşmasından sonra Türk Projesi'nde emeği geçenlere Devlet Bakanları Yılmaz Karakoyunlu, Tunca Toskay ve Reşat Doğru ile Ulaştırma Bakanı Oktay Vural tarafından plaketleri verildi.
Uluslararası Türkoloji ve Türk Tarihi Araştırmaları Sempozyumu'nun ilk oturumunda: Prof. Dr. Kemal Çiçek, Türk Projesi Hakkında, Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın, Türkiye'de Türkolojinin Durumu, Prof. Dr. Ali Birinci, Türk Tarihçiliğinin Durumu, Prof. Dr. Istvan Zimonyi (Macaristan) Macaristan'da Avrasya Tarihçiliğinin Durumu, Prof. Dr. Uli Schamiloğlu (ABD) ABD'de Avrasya Çalışmalarının Durumu, Prof. Dr. Salahi Ramadan Sonyel (İngiltere) Dünyada Türkoğlu Tanıtılmasında Türkolojinin Rolü, Prof. Dr. Robert M. Cutler (Kanada) ABD’de Çağdaş Avrasya Araştırmaları, Prof. Dr. Salim Koca Orta Asya Türk Tarihi Araştırmaları
İkinci oturumda; Prof. Dr. Michael Brose (ABD) Dünyada Uygur Çalışmalarının Genel Durumu, Prof. Dr. Eugenia Popescu-Judetz (ABD) A.BD’de Osmanlı Çalışmaları, Prof. Dr. Matteo Compareti (İtalya) İtalya’da Avrasya Araştırmaları, Prof. Dr. Gabriele Rasuly Paleczek (Avusturya) Avusturya’da Türkoloji Çalışmalarının Durumu, Prof. Dr. Sonja Brentjes (Almanya) Osmanlı Bilim Tarihi Araştırmalarının Durumu, Prof. Dr. Klaus Pander (Almanya) Almanya’da Avrasya Araştırmaları, Prof. Dr. Agusti Alemany (İspanya) İspanya’da Avrasya Çalışmaları, Prof. Dr. Thierry Zarcone (Fransa) Fransa’da Çağdaş Avrasya Araştırmaları, Prof. Dr. Enrico Basso (İtalya) İtalya’da Türkoloji Çalışmalarının Durumu konularında tebliğ sundular.
Uluslararası Türkoloji ve Türk Tarihi Araştırmaları Sempozumunun ikinci gününün ilk oturumunda , Prof. Dr. Wolf Dieter Hütteroth (Almanya) Osmanlı Tarihçiliğinde Tarihi Coğrafyanın Kullanmı, Prof. Dr. Eva Kincsesne-Nagy (Macaristan) Macaristan’da Türkoloji’nin Durumu, Prof. Dr. Firidun A. Celilov (Azerbaycan) Azerbaycan’da İlmi Araştırmaların Yönü, Prof. Dr. Mirfatih Zekiyev (Tataristan) İdil-Ural’da Türkolojinin Durumu, Prof. Dr. Kamil Veli Nerimanoğlu (Azerbaycan) Azerbaycan’da Türkoloji’nin Durumu, Prof. Dr. Emil Hersak (Hırvatistan) Hırvatistan’da Avrasya Çalışmaları, Prof. Dr. Abdulhalık A. Aytbaev (Özbekistan) Özbekistan’da Ortaçağ Tarihi Araştırmaları, Prof. Dr. Geng Shimin (Çin) Çin'de Türkoloji Çalışmaları, Prof. Dr. Yuri A. Petrosyon (Rusya) Rusya'da Osmanlı çalışmaları, Prof. Dr. Rafael Muhammetdinov (Tataristan) Tarihsel Belgenin Tataristan'da Durumu.
İkinci oturumunda, Prof. Dr. Tınçtıkbek Çorotegin (Kırgızistan) Kırgızistan'da Ortaçağ Tarihi Araştırmaları, Prof. Dr. Plamen S. Tzvetkov (Bulgaristan) Bulgaristan'da Türkoloji ve Avrasya Çalışmalarının Durumu, Prof. Dr. Leonid S. Marsadolov (Rusya) Avrasya Eskiçağ Araştırmaları Konusundaki Son Gelişmeler, Prof. Dr. Viorel Panaite (Romanya) Romanya'da Türk Tarihi Araştırmalarının Durumu, Prof. Dr. Asan S. Ormuşev (Kırgızistan) Kırgızistan'da Çağdaş Tarih Araştırmalarının Durumu, Prof. Dr. Eyal Ginio (İsrail) İsrail'de Türk Tarihi Araştırmaları, Prof. Dr. Kutlay Yağmur Avustralya'da Türkçe Çalışmaları ve Türk İmgesi, Prof. Dr. Kamaruzaman Yusoff (Malezya) Güneydoğu Asya'da Türk İmajı ve Türkoloji Çalışmaları, Prof. Dr. Tofiq T. Mustafazade (Azerbaycan) Osmanlı Tarihi Kaynağı Olarak Rus Arşivleri, Doç. Dr. Berdi Sarıyev (Türkmenistan) Türkmenistan Tarihçiliğinin Mevcut Durumu konularında tebliğlerini sundular.