Ermeni sorunu, Ermeniler ve Ermenistan alanlarında çalışan 100'den fazla Türk bilim adamı ve yazar, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in himayesinde Ermeni Araştırmaları Enstitüsü'nce 20-21 Nisan 2002 tarihinde düzenlenen Ermeni Araştırmaları Türkiye Kongresi'nde ilk defa bir araya geldi. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer Ermeni Araştırmaları Türkiye Kongresi'ne gönderdiği mesajda ülkemiz aleyhinde öne sürülen kabulu olanaksız soykırım savlarına karşı en iyi yanıtın tarafsız akademisyen ve tarihçilerin bilimsel çalışmaları ile verildiğini kaydetti. Cumhurbaşkanı Sezer'in mesajında şu görüşlere yer verildi.
"Ülkemiz, son yıllarda amaçları belli bir kampanyanın giderek artan ölçüde hedefi durumuna gelmiştir. Birinci Dünya Savaşı sırasında meydana gelen kimi üzücü olaylar çarpıtılarak, ülkemiz ve tarihimiz, sözde soykırım suçuyla karalanmak istenmektedir. Tarihsel gerçekleri bilmeyen kimi yabancı parlamenterler, salt oy kaygısıyla kendi parlamentolarına bir başka ülkenin tarihi hakkında gerçek dışı kararlar aldırmaya çalışmakta ve bunda zaman zaman başarılı da olabilmektedirler. Ancak Ermenistan ile ilişkilerimizin geleceği yönünden hiçbir olumlu katkısı bulunmayan, tersine olumsuz etkileri kuşku götürmez nitelikteki, sağduyudan yoksun bu siyasal oyunların hedeflediği hiçbir sonuca ulaşamayacağı bilinmelidir.
Ülkemiz aleyhinde öne sürülmekte olan, kabulü olanaksız soykırım savlarına karşı en iyi yanıtın tarafsız akademisyen ve tarihçilerin bilimsel çalışmalarıyla verildiği kanısındayım. Bu amaçla gerçekleştirilecek bilimsel çalışmalar için arşivlerimiz açıktır. Tarihimizin bu kesitiyle ilgilenen tüm bilim adamlarını arşivlerimizden yararlanmaya çağırıyorum.
Seçkin bilim adamlarını ve değerli tarihçileri biraraya getiren bu Kongrenin, gerçeklerin ortaya çıkarılması yönünde tarihsel bir işlev vereceğini düşünüyorum. Ülkemizi, özellikle dış politikamızı böylesine yakından ilgilendiren bu konudaki yerinde girişim nedeniyle Avrasya Stratejik Araştırmalar Merkezini ve Ermeni Araştırmalar Enstitüsü'nü kutluyorum."
Başbakan Bülent Ecevit de toplantıya gönderdiği mesajda:
"Ermeniler tarafından yürütülen, ülkemizi ve tarihini karalamayı amaçlayan hiçbir tarihi gerçeğe dayanmayan sözde soykırım iddialarına karşı en iyi yanıtın bağımsız çalışmalar yapan tarihçiler tarafından verilebileceğini düşünüyorum. Tarihi konular tarihçiler tarafından tartışılmalı ve incelenmelidir. Bazı ülke parlamentolarında Ermeni diasporasının oy gücüne yönelik olarak sürdürülen Türkiye karşıtı etkinlikler, herşeyden önce tarihe ve tarihçilere saygısızlıktır.
Seçkin bilim adamlarını ve değerli tarihçileri bir araya getiren bu kongrenin gerçeklerin ortaya çıkması yönünde yapılacak çalışmaların başlangıcı olmasını dilerim. Böyle bir girişimin sivil toplum örgütlerinden gelmesi ise değerini daha da artırmakta ve toplumumuzun dış politikamızı ilgilendiren konulara verdiği önemi ve gösterdiği duyarlılığı ortaya koymaktadır. Ermeni iddialarına karşı, devletimizce yürütülmekte olan aydınlatma çabalarına önemli katkı sağlayacak olan bu girişimlerinden dolayı Avrasya Stratejik Araştırmalar Merkezi ve Ermeni Araştırmaları Enstitüsü'nü kutluyorum. Kongre'nin başarılı geçmesini bu konudaki sorunların irdelenmesine olanak oluşturmasını diliyor, en içten saygılarımı sunuyorum" dedi.
Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Mesut Yılmaz toplantıya yolladığı mesajda Kongrenin Türkiye'ye dönük isnatlara iyi bir cevap olacağını belirtti.
Ermeni Araştırmaları Enstitüsü Başkanı emekli büyükelçi Ömer Lütem, Avrasya Stratejik Araştırmalar Merkezi Başkanı Prof. Dr. Ümit Özdağ ve Devlet Bakanı Şükrü Sina Gürel'in konuşmalarından sonra başlayan ve 2 gün süren Ermeni Araştırmaları Türkiye Kongresi'de konunun uzmanı bürokrat ve öğretim üyeleri tarafından 100'ün üzerinde tebliğ sunuldu. Avrasya Stratejik Araştırmalar Merkezi tarafından 2001 yılında Ankara'da kurulan Ermeni Araştırmaları Enstitüsü Ermeni sorunu, Ermeniler ve Ermenistan konularında bilimsel çalışmalar yapmakta ve bunları üç ayda bir Türkçe ve İngilizce olarak Ermeni Araştırmaları / Armenian Studies dergisinde yayınlamakta. Enstitü ayrıca bu konularda bilimsel toplantılar düzenlemektedir.
Enstitü yabancı ülkeler belgelerinden oluşan zengin bir mikrofilm arşivini araştırmacılara açık tutmakta.