Sunay TÜRKER
Türk Tarih Kurumu ve Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi işbirliği ile yürütülen Niğde ve Çevresindeki Kültür Varlıklarının Envanteri Projesi tamamlandı.
Proje kapsamında bulunan Ulukışla ilçesindeki çalışmaların bitirilmesiyle, Niğde ili dahilindeki Türk mimarisine ait bütün kültür varlıklarının incelenmesi tamamlanmış oldu. 2000 yılında başlanan çalışmaları Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi'nden Sanat Tarihi öğretim üyesi Prof. Dr. Mehmet Özkarcı tamamladı. Proje dahilinde en son olarak Ulukışla ilçesinde yapılan çalşmalarda Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait tarihi değeri bilinmeyen, hiçbir yerde yayınlanmamış eserler tespit edildi.
Türk Tarih Kurumu'nun yanı sıra Niğde Valiliği ve Ulukışla Kaymakamlığı'nın da destek sağladığı çalışmaları yürüten Prof. Dr. Mehmet Özkarcı şu bilgileri verdi:
"Çalışmalarımıza 3 yıl önce başladık. Son olarak Ulukışla ilçemiz genelinde çalışmalarımızı sürdürdük. Burada tahmin ettiğimiz gibi Selçuklu ve Osmanlı dönemine ait 4 cami, 1 türbe, 1 han, 3 köprü, 11 çeşmenin tespitini yaptık. Ulukışla ilçesinde Öküz Mehmet Paşa Külliyesi haricinde hiçbir eser incelenip yayınlanmamıştır. Bundan böyle ilçede bulunan Selçuklu ve Osmanlı dönemi mimari eserlerinin tespiti yapılarak eser hakkındaki tüm bilgiler yayınlanacaktır.
Başarılı olmamızda Vali Refik Arslan Öztürk ve kaymakamlarımızın verdikleri destekler etkili olmuştur. Bu destekler sayesinde yıllardır gerçekleşmemiş ve Niğde için çok önemli olan bir çalışma tamamlanmıştır."
Prof. Dr. Mehmet Özkarcı; çalışmaları sonunda Ulukışla Kaymakamı Muhittin Pamuk'u makamında ziyaret ederek çalışmaların sonucu hakkında bilgi sundu. Prof. Dr. Mehmet Özkarcı, ortaya çıkartılan eserlere acil koruma planı uygulaması gerektiğini belirterek, "Bölgede ortaya çıkan eserlerden geçmişten günümüze ayakta kalmış olanlar Selçuklu ve Osmanlı dönemine aittir. Bunları koruyarak geleceğe taşımak bizlerin görevidir" dedi.
Prof. Dr. Özkarcı, Kaymakam Muhittin Pamuk'tan özellikle Kamereddin Hanı'nın taşlarının inşaatlarda kullanmak amacıyla yerlerinden sökülerek götürülmesinin durdurulmasını, tarihi çeşmelere mutlaka su verilmesini, tüm eserlere tanıtım levhaları yerleştirilmesini, yıkılmakta olanların mutlaka restore edilmesi için çaba sarf edilmesini, bölgede bulunan tarihi camilerin yıkılarak yerlerine yeni cami yapılmasının mutlaka önlenmesini, belirlenen camilerin koruma altına alınmasını istedi.
Özkarcı, ayrıca Çakıt nehri üzerinde yer alan köprülerin mutlaka koruma altına alınmasını ve sık aralıklarla bakımlarının yapılmasını istedi.
Prof. Dr. Mehmet Özkarcı tüm eserlere özel çevre düzenlemelerinin yapılması, Şehömerli köyündeki Şeh Ömer türbesinin yapılış tarihinin 1044 olmadığını, kitabede belirtildiği gibi 1080 tarihi olduğunu, bu gibi eserlere gelişigüzel sıva ve kireçle badana yapılmasına izin verilmemesi gerektiğini söyleyerek, sözlerini şöyle tamamladı: "Niğde şehir merkezinde mevcut olan Selçuklu, Enatnabeyli, Karamanoğulları Beyliği ve Osmanlılar dönemine ait ayakta mevcut olan 45 mimari eser bol çizim ve resimlerle desteklenerek ayrıntılı bir biçimde incelenmiştir. İncelenen bu eserler Niğde'de Türk mimarisi adı altında 2001 yılında 600 sayfa olarak Türk Tarih Kurumu tarafından yayımlanmıştır.
Niğde-Bor'da Eratna Beyliği'ne ait iki kitabe ile Karamanoğulları Beyliği Mimari Eserleri Sempozyuma bildiri olarak sunulmuş ve yayımlanmıştır. Niğde-Bor Sokullu Mehmet Paşa Külliyesi çalışması yapılmıştır.
Türk Tarih Kurumu ile beraber yürütülen ve son olarak Ulukışla ilçesinde çalışmaları tamamlanan Niğde ve Çevresindeki Kültür Varlıklarının Envanteri Projesi ise Niğde ilinde yapılmış ilk ve en kapsamlı çalışmaya örnek gösterilmektedir. Bu proje çok yakında Türk Tarih Kurumu tarafından yayımlanacaktır.
Geçmişten günümüze Niğde hakkında en kapsamlı çalışma Albert-Lois Gabriel'in yaptığı ve 1931 yılında Paris'te basılan Monuments Turcs d' Anatolie (Anadolu'da Türk Anıtları) adlı eseri olup başka önem arz edecek hiçbir çalışma yapılmamıştır."
• HAMLE (Niğde)
Sayı: 8855
* * *