Afganistan
Roma’da evimizde idik. Radyo dinliyorduk. Kara haberi öğrenince ne hale geldiğimizi bilemezsiniz. Kalbimizden vurulmuş gibi olduk. Gazetelerin verdiği bilgi yasımızı tümüyle artırdı. ‘Çocuklarım siz kalınız, ben gidip Büyük Ata’nın kaybı karşısındaki elem ve üzüntülerimi ona kendi huzurunda belirtmek istiyorum’ dedim.
İstanbul’a bu amaçla tamamen özel olarak geldim. Eğer gelmeseydim bu sonsuzluğa göçen büyük insanın önünde ağlamasaydım, bu sonsuz ayrılığa katlanamazdım. Ona saygı görevimi yapabilmek için İstanbul’a geldim. Gelir gelmez saraya gittim. Büyük arkadaşımın tabutu önünde durdum, eğildim, ağladım.
O büyük insan yalnız Türkiye için değil, bütün doğu milletleri için de en büyük önderdi.
Acım Türk Milleti’nin acısı kadar büyüktür. Sevdiğim Türk Milleti’ne baş sağlığı dileğimin sunulmasına aracılığınızı dilerim.
Emanullah HAN
Eski Afgan Kralı
Almanya
Istırap çeken dünyada barış ve esenliği yeniden kurmak ve insanlığın yalnız maddi değil, manevi gelişmesini de sağlamak isteyenler Atatürk’ün iman vericiliğinden ve yön göstericiliğinden örnek ve kuvvet alsınlar.
Mustafa Kemal, hırpalanmış, silahı elinden alınmış olan milletle elele vererek tarihe yeni bir devir açmak için mücadeleye atıldı ve mücadelesinde, ruh kudretinin dünya yüzündeki bütün silahlardan üstün olduğunu ispat etti.
Profesör Herbert MELZIG
Alman Tarihçisi
Amerika
Benim üzüntüm iki türlüdür; önce böyle büyük bir insan kaybından dolayı bütün dünya gibi üzgünüm. İkinci üzüntüm ise, bu insanla tanışmak hususundaki şiddetli arzumun gerçekleşmesine artık imkan kalmamış olmasıdır.
Franklin ROOSEVELT
ABD Başkanı
O, asker-devlet adamı, çağımızın en büyük liderlerinden biri idi. Kendisi, Türkiye’nin dünyanın en ileri milletleri arasında hakettiği yeri almasını sağlamıştır ve Türklere, bir milletin büyüklüğünün temel taşını teşkil eden, kendine güvenme ve dayanma duygusunu vermiştir.
Atatürk’ün sadık arkadaşlarından biri olmakla büyük bir iftihar duyuyorum.
General Mc ARTHUR
Avusturya
Eşsiz inkilaplarla Gazi’den milletine geçen büyük irade kuvveti uzun yıllar süregelecek bir gelişme ve olgunluğu birkaç yıl içinde gerçekleştirmiştir. Ve anlaşılmıştır ki Gazi’nin kendisine olan inancına, Türk Milleti layıktır.
Nobert Von BİSC HOFF
Belçika
Atatürk’ün ölümü, yalnız Türkiye için değil, bütün dünya için de derinliği ölçülemez bir kayıptır.
Belçika’nın eski
Ankara Büyükelçisi
Türkiye’nin uluslararası ünü, prestij ve otoritesi durmaksızın yükselmiştir.
Miletine bu kadar az zamanda bu ölçüde hizmet edebilen tek devlet adamı Atatürk’tür.
La Libre Belgique Gazetesi
Bulgaristan
Hiçbir memleket, Yeni Türkiye’nin Ata’sı tarafından başarılan yenilik kadar çabuk ve o kadar derin bir yenileşme görmemiştir. O, her tarafta dahi bir asker, müstesna bir ıslahatçı ve yurdun kurtarıcısı olarak bilinmektedir. Bu derecede insanlar, yüzyıllar içinde yalnız bir defa görülür. Şimdiki Türkiye’nin tarihi, bu müstesna devlet adamının tarihidir.
Bulgar Dnes Gazetesi
Romanya
Şeflerinin ve rehberlerinin ölümü dolayısı ile Türk Milleti’nin duyduğu kedere bütün kalbimizle katılırız. Bir milleti, uçurumun kenarından sarsılmaz azmiyle kurtaran, kuvvetlendiren, yücelten yöneticiler arasında Atatürk, en birincisidir.
Timpul Gazetesi,
(Bükreş, 12 Kasım 1938)
Rusya
İsmi yeni Türkiye’nin bütün kurtuluş hareketinin içinde olan Kemal Atatürk’ün ölümü, Türk milleti için büyük bir kayıptır. Bağımsız Türkiye’nin dostları, bu büyük adamın kaybından samimi bir surette acı duymaktadır.
İzvestia Gazetesi
(Moskova, 11 Kasım 1938)
Suriye
Vatanını muhakkak bir parçalanmaktan kurtararak gemisini güvenilir bir limana götürdükten sonra milletinden bir taht istemedi. O, kelimenin bütün anlamıyla bir insan, eşsiz bir dahi, kahraman bir asker ve siyaset adamı idi. Hayatını milletinin mutluluğuna adadı, bu uğurda genç yaşta hayata gözlerini kapadı.
Elifba Gazetesi
(Şam-1938)
Atatürk’ün ölümü yalnız Türk Milleti için değil, onun örneğine çok muhtaç olan bütün Doğu milletleri için en büyük kayıptır.
Eleyyam Gazetesi
(Şam-1938)
Tunus
Tunus Milleti bugün, yüzyıllık bağlarla bağlı bulunduğu kardeş ve soylu Türk Milleti ile, Mustafa Kemal’in unutulmaz anısını canlandırmak ve saygıyla anmak üzere hürmetkâr bir düşünce içinde birleşmektedir.
Milletimiz Gazi’nin ölmez eseri için en büyük hayranlığı O’nun sahasında, savaş meydanlarında, büyük asker olduğunu tespit ettikten sonra herşeyin tamamen kaybolduğunun zannedildiği bir anda, milletinden ümidini kesmeyi ve yenilgiyi kabul etmeyi şiddetle reddeden Tanrı’nın seçtiği büyük insanı anıyoruz.
O, güçleri birleştirmeyi, kırılmış cesaretleri yükseltmeyi bilmiş ve talihi zorlayarak, millî ülkenin bütünlüğünü tekrar kurmuş ve memleketinin bağımsızlık ve egemenliğini kazanmasını başarmıştır.
Atatürk böylece, ölümü esirliğe tercih eden bir milletin neler yapabileceğini hayretler içinde bulunan dünyaya göstermiştir. Bu örnek unutulmayacaktır.
Biz memleketin egemenliğinin mimarı olarak Atatürk’ün şahsına, parçalanmak yolunda olan bir İmparatorluğun yıkıntısı üstünde hayranlık duymaktayız.
O’nun ölmez eseri, egemenliklerini elde etmiş milletlerin kaderlerine hükmedenler için ışıklı bir örnek ve ilham kaynağı olarak kalacaktır.
Habib BURGİBA
Tunus Cumhurbaşkanı
Yugoslavya
Atatürk’ün dehası, tarihte Türk Milleti’nin taşıdığı ruhun faziletin en yüksek örneklerinden birini teşkil edecektir.
Branko ACZEMOVİÇ
Yugoslavya Elçisi
Yunanistan
Atatürk ölümünden önce, herkes tarafından saygı gösterilen, değer verilen güçlü, dinç ve çalışkan bir Türkiye yaratmak ülküsünü tamamen başardı.
Elenikon Mellon Gazetesi
Her ülke, milletini zafer, refah ve mutluluk yolunda ilerleten büyük adamlarına heykeller dikecektir.
Fakat Türkiye’nin Kemal Atatürk’ün heykelinin yapılmasında kullanılacak taşı bulabilmek için dağlarını deşmesi, karıştırması gerekecektir.
Çünkü Türkiye, herkesin haset ettiği bir adama dost ve düşmanlarının hayran olduğu bir dehâ adamına, kaybı yalnız Türkiye için değil, bütün uygarlık ve dünya için bir kayıp sayılacak bir dehâ adama malik bulunmak bahtiyarlığına erişmiştir.
Kathimerini Gazetesi
İtalya
Türklerin Büyük Şef’inin ölümü karşısında İtalyan Milleti, dost Türkiye’nin acısına katılır.
Atatürk’ün ölümü ile Yakın Doğu’nun gelişmesine birinci derecede etken olan son derece kuvvetli bir şahsiyet kaybolmuştur.
Türkiye Cumhuriyeti’nin bu yaslı gününde, İtalyan Milleti, dost memlekete en derin sevgilerini gönderir.
Trıbuna Gazetesi
Lübnan
Büyük adamlar, kuşaklarının başındadır. Türk Milleti’nin başındaki büyük ve dahi Atatürk, politika ve savaş alanlarında yılmayan büyük ve yurtsever bir insandı.
O’nun çevresinde toplanan kahraman Mehmetçiklerle, parçalanmış olan memleketi birleştirdi ve ümitle yaşayan millete mucizeleriyle zaferler kazandırdı.
Kahraman Atatürk, milletlerin kurtuluşlarına kendilerini adamış olan kurtarıcıların ve onları ıslah eden kişilerin ve milliyetçi adamların bir sembolü olarak daima yaşayacaktır.
Türk Milleti, Büyük Ata’yı saygı ile anarken, Türkiye dostu memleketler de O’nun ismini anlayış ve takdirle, daima kahraman ve fedakâr Ata olarak anacaklardır.
KEREMA
Lübnan Başbakanı,
Atatürk’ün ölümü, yalnız Türk Milleti için değil, benzerlerine çok muhtaç olan bütün doğu milletleri için de en büyük kayıptır.
El Ahram Gazetesi
Dünyanın çok nadir yetiştirdiği dahilerdendir. Dünya tarihinin gidişini değiştirmiştir.
An Nahar Gazetesi
Macaristan
Dünya, bu savaş ve barış kahramanı büyük adamın ölümü ile yoksul düşmüştür. Gücü, zorlukları yenme kararı ve yiğitliği ile aman bilmeyen galiplerin uygulamaya kalkıştıkları pranga siyasetini kıran Atatürk’tür.
Pester Lioyd Gazetesi
Mısır
Çağının, belki de tüm tarihin en olağanüstü kişilerinden biri
Egyptian Gazete, Kahire
Atatürk öldü, o, milletin atası ve son asırların yetiştirdiği en büyük adamdı. Mustafa Kemal, kurduğu eserin semeresini gözü ile gördü. Vazifesini tamamladı. Dünyadan muvaffak ve muzaffer olarak çekildi.
El Ahram Gazetesi
Norveç
Atatürk, Türkiye’yi yeniden yaptı. Ve emin bir yol üzerinde ileri yürüyüşüne devam eden bir memleket bıraktı.
Monges Handels Gazetesi
Pakistan
Kemal Atatürk, yalnız bu yüzyılın en büyük adamlarından biri değildir. Biz Pakistan’da O’nu geçmiş bütün çağların en büyük adamlarından biri olarak görüyoruz. Askeri bir deha, doğuştan bir lider ve büyük bir yurtsever olan Kemal Atatürk, memleketinizi yeniden büyüklük yoluna koydu. O yalnız sizin milletinizin sevgili lideri değildi. Dünyadaki bütün Müslümanlar gözlerini sevgi ve hayranlık hisleriyle O’na çevirmişlerdi. O, Müslüman dünyasında yeniden siyasi uyanış yönünden ileriye doğru cesur bir adım atan bir avuç insandan biriydi. Bu unutulmaz yıldönümünde sizin hislerinizi paylaşır ve büyük kurucunun ölümsüz anısına milletinizin gösterdiği sevgi ve saygı hislerine katılmak isteriz.
Eyüp HAN
Pakistan Cumhurbaşkanı
Polonya
Uzun bir yol aşılmış, yüce bir eser ortaya konmuş, bir çok zafer elde edilmiştir. Bütün bunlar Atatürk’ün eseridir.
Kurjer Warzavski Gazetesi
Çekoslovakya
Atatürk, arkasında geleceğinden korkmayan kuvvetli bir milli devlet bırakmıştır.
Bohemia Gazetesi
Çin
Biz Çinliler, bu yasa katılıyoruz. Zira büyük bir milletin, çok sevilen Büyük Ata’sının ölümü, yalnız Türkiye için değil, aynı zamanda bizim kıtamızda ve bütün dünyada büyük bir boşluk bırakmaktadır.
Çin Basını
Danimarka
Türkiye’nin Şefi Atatürk, bütün devletlerin hiç beklemedikleri bir şeyi gerçekleştirmiş ve hasta adam diye anılan milletten güçlü kuvvetli bir Türkiye yaratmıştır.
Social Demokraten G.
Atatürk, şecaat ve kabiliyetin en büyük sembolüydü. O, yirminci asrın en büyük gerçeğini yaratan adamdır. Nasyonal Tidende Gazetesi
Finlandiya
Atatürk, olağanüstü nitelikte bir devlet adamı, savaş sonrası dünya tarihinin en önemli simalarından biri idi. Atatürk olmasa idi, yeni Türkiye var olamazdı.
Hufvud Stadbladet Gazetesi
Fransa
Kudüs’te toplanan onbinlerce Arap, minareler ve kulelere yerleştirilen İngilliz mitralyözleri, zırhlı otomobillerdeki İngiliz askerleri karşısında semayı dalgalandıran bir gürleyişle çoşkun ve korkusuz haykırıyorlar: “Yaşasın Mustafa Kemal Paşa.”
Pierre BENOIT
Onu sizler layıkiyle takdir edemezsiniz. Büyüklüğünü gereği gibi ölçemezsiniz. O, yüce bir dağa benzer. Eteğinde yaşayanlar bu yüceliği fark edemezler. Bu dağın azametini kavrayabilmek için, O’na çok uzaklardan bakmak gerekir.
Claude FARRÈRE
Büyük Atatürk’ün ölümünün 25. yıldönümü münasebetiyle Fransız Milleti’nin Türk Milletine karşı duymakta olduğu sadık dostluk hislerine tercüman olmak isterim.
Türkiye tarihi, bugün her zamandan çok Batı ve Avrupa tarihinden ayrılmaz bir haldedir. Ve Atatürk’ün bu yöndeki gayretleri sonuçsuz kalmamıştır.
Milletlerimiz arasındaki yüzyılları aşan dostluk, bu gelişmenin temel öğelerinden biridir.
Charles De GAULLE
Hindistan
Kemal Atatürk, gençlik günlerimde benim kahramanımdı. Biz o zamanlar kendi bağımsızlık hareketimizle uğraşıyorduk. Ben ve arkadaşlarım tutuklanmıştık. Kemal Paşa’nın Türkiye’yi yabancı egemenlik ve nüfusundan kurtarmak için giriştiği çaba ve mücadeleyi hapishanede izliyorduk. Büyük zaferin haberini hapishanede duyduğumuz zaman buna nasıl sevinip, nasıl kutladığımızı unutamam. Sonraları O’nun inkilaplarını okuduk. O zaman bizlerin bu inkilapların bir tekini bile değerlendirmesi imkansızdı. Kemal Paşa’nın giriştiği bu çabayı takdirle karşıladım.
O’nun dinamizmi, yılmak ve yorulmak bilmezliği insanda büyük bir etki yaratıyordu. Çok istediğim halde onu ziyaret etme fırsatını bulamadım. Bunun için çok üzgünüm.O, Doğu’da modern çağın yapıcılarından biridir. O’nun en büyük hayranları arasında bulunmaya devam ediyorum.
Pandit NEHRU
Hindistan Başbakanı
İlham veren başarıları, O’nu gelecek kuşakların hak edilmiş ve sürekli saygı sundukları ölümsüzler samanyoluna kolaylıkla yerleştirmiştir.
Sir Sinkandar Hayat HAN
Pencap Başbakanı
Atatürk, yalnız Türk Milleti’nin değil, özgürlüğü uğruna savaşan bütün milletlerin önderiydi. O’nun direktifleri altında siz bağımsızlığınıza kavuştunuz. Biz de o yoldan yürüyerek özgürlüğümüze kavuştuk.
Sucheta KRIPALANI
Hint Parlamento Heyeti Başkanı
Hollanda
Çağımızda, uzak görüşlü, cesur, siyasi, sosyal ve ekonomik reformlarla Türkiye’yi, bugünkü modern Cumhuriyet haline getiren Kemal Atatürk’tür. Aynı zamanda bugün Türkiye’nin Avrupa Ortak Pazarına girebilecek düzeye gelmesini sağlayan modern ekonominin temelini hazırlayan da yine O’dur.
Atatürk, kişiliğiyle, sorumluluk duygusu ve medeni cesaretiyle örnek olmuştur. Bu meziyetlerin, vatandaşlarınızın birçoğunda da var olduğunu gözlemiş bulunu-yorum. Atatürk ve arkadaşları, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan bugüne kadar elde ettiği itibarın temelini atmışlardır.
Kemal Atatürk’ün dediği gibi, Türk Milleti, durmadan ve korkmadan uygarlık yolunda ilerlemeye hazır ve kararlıdır. Ben de ilerlemenin ekonomik kuvvet ve zenginlik alanında da aynen gözlendiğini eklemek isterim.
LUNS
Hollanda Dışişleri Bakanı
İngiltere
Çağımızda hiçbir isim Atatürk’ün adı kadar büyük saygı yaratmamıştır.
Observer Gazetesi
Bir zamanlar Avrupa’ya fuzuli girmiş bir devlet sayılan Türkiye, Atatürk’ün önderiği altında Avrupa’nın iç politikasının değerli ve ilerici bir üyesi olmuştur.
The Times Gazetesi
Türkiye’yi kurtarmış, Türk Milleti’ne önderlik ederek ihya etmiş olan Atatürk’ün ölümü, hem Türk Milleti, hem de Avrupa için mevsimsiz ve pek acı bir kayıptır.
Cemiyetin her tabakasına mensup erkek ve kadınlar tarafından tabutu üzerine dökülen gözyaşları, modern Türkiye’nin kahramanı, şampiyonu ve babası olan bu insan için, yaşadığı süre içinde gördüğü işe yaraşır bir şükran nişanesi ve minnet ifadesidir.
Sır Winston CHURCHILL
Büyük Britanya Başvekili
Atatürk’ün kendi eliyle yön çizdiği yeni Türkiye’nin dış siyaseti, bu memleketi batılı uluslar topluluğuna katmış ve eski düşmanlarını kendisine dost yapmıştır.
The Times Gazetesi
Bugün Türkiye, büyük ve yeni bir memlekettir. Ve savaş sonrasının dehşet, sefalet ve bitkinliğinden çıkmış olan bu yeni Türkiye, Atatürk’ün dimağında vücut bulmuştur. O, bu Türkiye’yi kendi elleriyle dünyaya getirmiştir.
Daily Mail Gazetesi
İran
Atatürk gibi insanlar bir nesil için doğmadıkları gibi belli bir devre için de doğmazlar. Onlar önderlikleriyle yüzyıllarca milletlerin tarihinde hüküm sürecek insanlardır.
Tahran Gazetesi
İsveç
O, olmasaydı modern Türkiye olmazdı. O’nun sayesinde Türkler, O’nun olağanüstü eserini izleyebilecekler ve zaten dünyaca pek yüksek olan onurlarını daha fazla yükseltebileceklerdir.
Nya Dagligh Gazetesi
Kemal Atatürk, Türk vatanını tam bir şekilde parçalanmaktan kurtarmış ve kuvvetli, modern, milli bir devlet yaratmıştır. Atatürk, müstebidlerin boyunduruğunu kırmıştır.
Svenska Dagblabet Gazetesi
(Kültür Bakanlığı’nın Internet Sitesi’nden alınmıştır.)