Cambridge Enerji Araştırma Ortaklığı (CERA) ve Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu’nun çabalarıyla gerçekleştirilen “Üç Denizin Öyküsü” konferanslar dizisinin altıncısı bu yıl 10-12 Haziran’da İstanbul’da düzenlenmiştir.
Hazar havzasını Karadeniz ve Akdeniz’e bağlayan enerji projelerinin hayata geçirilmesi çabalarına değerli katkılar sağlayan bu forumun çalışmaları Türk kamuoyunda takdirle izlenmektedir.
Sözkonusu konferans dizisi, enerji sektöründe üst düzey karar alıcıları biraraya getirerek Avrasya enerji pazarının bütünleşme süreci ve bu bölgenin enerji geleceğine ilişkin yapıcı bir tartışma ortamı yaratmaktadır.
Cumurbaşkanımız Ahmet Necdet Sezer’in açılış konuşmasını yaptığı ve Türkiye’nin enerji politikasının ana unsurlarını izah ettiği konferansta, hükümet ve özel sektör temsilcilerinin de katılımıyla yeni fikirler ve işbirliği olanakları ortaya çıkarılmıştır.
Türkiye, enerji kaynaklarını çeşitlendirmek ve enerji arzı güvenliğini sağlamak, bölgesinin önde gelen tüketim ve transit terminali olmak amacını taşımaktadır. Bu çerçevede, Orta Doğu ve Hazar enerji kaynaklarının Batı pazarlarına ulaştırılmasında köprü oluşturmayı hedeflemektedir.
Hazar havzası enerji kaynaklarının taşınması için Doğu-Batı Enerji Koridoru Projesi geliştirilmiştir. Kafkasya ve Orta Asya Cumhuriyetlerinin Batı’yla bütünleşmeleri yönünden büyük yarar sağlayacak olan Doğu-Batı enerji koridoru, Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) Ham Petrol Boru Hattı, Bakü-Tiflis-Erzurum Doğalgaz Boru Hattı ile Hazar geçişli (Türkmenistan-Türkiye-Avrupa) Doğalgaz Boru Hattı tasarılarını kapsamaktadır.
BTC Boru Hattı, Hazar Denizi’nin Azerbaycan’a ait kesiminde yer alan Azeri, Çırak ve Güneşli bölgelerinden elde edilecek petrolün dünya pazarlarına taşınmasını sağlayacaktır.
Son olarak 23 Mayıs’ta boru hattının Gürcistan bölümünün temelinin atılmasıyla, her üç ülkede de inşaat çalışmalarına başlanmış olup, ilk petrol sevkiyatının 2005 yılının birinci yarısında yapılması hedeflenmektedir. Diğer taraftan, BTC’nin, projeye Kazakistan’ın da katılmasıyla Aktau-Bakü-Tiflis-Ceyhan olarak adlandırılması gündemdedir ve bu yönde somut adımlar atılmaktadır.
Doğu-batı enerji koridorunun ikinci ayağını oluşturan ve Azerbaycan’ın Şahdeniz yataklarından çıkarılacak doğalgazı Türkiye’ye ulaştıracak olan Bakü-Tiflis-Erzurum boru hattı, Türkiye’nin doğalgaz sağlama imkanlarının çeşitlendirilmesi ve böylece enerji arzı güvenliğinin sağlanması bakımından büyük önem taşımaktadır. Azeri doğalgazının bu hatla 2006 yılının ikinci yarısında Türkiye’ye ulaştırılması öngörülmektedir.
Bölgesel işbirliğinin yararını her ortamda dile getiren Türkiye, Türkmenistan ile Özbekistan’ın da daha sonraki aşamalarda Bakü-Tiflis-Erzurum projesine katılmalarının tüm bölgenin istikrar ve gönenci yönünden önem taşıdığı görüşündedir.
Öte yandan, Türkiye’nin Güney Avrupa’ya gaz sağlanmasında geçiş ülkesi olmasına yönelik çalışmalarda mesafe katedilmektedir. Bu bağlamda, Türkiye ile Yunanistan doğalgaz ağlarının birbirine bağlanması ve Hazar doğalgazının Türkiye ve Yunanistan üzerinden Avrupa’ya taşınması konusunda 23 Şubat 2003’te bir anlaşma imzalanmıştır. Türkiye ve Yunanistan’ın ilgili şirketleri bu amaçla çeşitli Avrupa ülkeleri nezdinde görüşmelere başlamışlardır.
Türkiye, Hazar Havzasının yanı sıra, diğer zengin enerji kaynaklarına sahip komşularından da boru hatları yoluyla kendi kullanımı için petrol ve doğalgaz almaktadır.
Bu çerçevede Irak’tan Kerkük-Yumurtalık boru hattıyla petrol alınmaktadır. Bu ülkeyle, ayrıca aktedilmiş bir doğalgaz anlaşması mevcut olup, önümüzdeki dönemde bunun uygulamaya geçirilmesi gündeme gelebilecektir. Diğer taraftan, İran’dan ve Mavi Akım projesiyle Rusya’dan da doğalgaz satın alınmaktadır.
Sonuç olarak, Türkiye, uzun dönemde enerji nakil hatlarının birleştiği bir kavşak noktası olma yolunda sağlam adımlarla ilerlemektedir.
Bu da, bölge ülkeleri arasında geniş bir çıkar birliği yaratacak olması bakımından, bölgesel istikrar ve gönence katkıda bulunacaktır. “Üç Denizin Öyküsü” konferansları bu konuda kamuoyunun bilgilendirilmesi ve bölgede yeni işbirliği imkanlarının araştırılması için iyi bir vesile oluşturmaktadır.