İspanya Başbakanı Zapatero’nun 2004 Eylül ayında 59. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada ortaya atılan Medeniyetler İttifakı girişimi, bilahare Başbakanımızın da eş-sponsorluğunda, 14 Temmuz 2005 tarihinde BMGS tarafından yapılan bir açıklamayla resmen hayata geçirilmiştir. Girişimin temel amacı kültürler/medeniyetler arasındaki ortak evrensel değerleri ön plana çıkarmak suretiyle, toplumlar arasında birlik duygusu, işbirliği ve uyum ortamının yaratılmasına katkıda bulunmaktır. Bu itibarla, kültürel çeşitliliğin bir zenginlik olduğuna inanan ve medeniyetlerarası diyaloğun geliştirilmesi yönünde uluslararası platformda aktif çaba gösteren Türkiye, Medeniyetler İttifakı girişimini başından itibaren desteklemiştir.
Girişim çerçevesinde BM Genel Sekreteri, coğrafi temsil ilkesine uygun olarak konularında uzman olan saygın şahsiyetlerden kurulu bir Akil Adamlar Grubu oluşturmuştur. Sözkonusu grupta Türkiye’yi Devlet Bakanı Prof. Dr. Mehmet Aydın temsil etmekte olup, Aydın, İspanyol muhatabı Federico Mayor’la birlikte grubun eş-başkanlığını yürütecektir.
Akil Adamlar Grubu’nun kültürler/medeniyetler arasındaki diyaloğun geliştirilmesi doğrultusunda uygulamaya dönük adımlar içeren bir eylem planı hazırlayarak, bunu 2006 yılının ikinci yarısında BM’ye sunması öngörülmektedir.
Bu çerçevede, Akil Adamlar Grubu, ilk toplantısını İspanya, Palma de Mallorca şehrinde yapacaktır. Açılışını Başbakanımız ve İspanya Başbakanıyla birlikte BM Genel Sekreteri Annan’ın yapması planlanan bu ilk toplantıda farklı kültürler arasındaki karşıtlık algılamasının bir değerlendirmesinin yapılması, bundan hareketle Medeniyetler İttifakı girişimiyle ulaşılmak istenen hedef ve bu hedefe varılmak için izlenecek metodolojinin incelenmesi öngörülmektedir. Grubun bilahare farklı bölgelerde birkaç kez daha toplanması ve son toplantısını Türkiye’de gerçekleştirmesi planlanmaktadır.
Medeniyetler ve kültürler arası uyuma verdiği öncelik ve bu yönde oynadığı olumlu rol çerçevesinde Medeniyetler İttifakı girişiminin başarılı olması için çaba göstermekte olan Türkiye, BM’nin tüm üyelerinin anılan girişime katkı sağlamasını arzu etmektedir.
Bu amaçla, girişime destek verdiğini beyan eden ülkeler tarafından New York’ta kurulmuş olan Dostlar Grubu üyelerinin önümüzdeki dönemde daha da genişletilmesi hedeflenmektedir.
Keza, Medeniyetler İttifakı/Akil Adamlar Grubu çalışmalarını desteklemek üzere BM Genel Sekreteri tarafından özel bir fon kurulmuş olup, bu aşamada Türkiye ve İspanya’nın katkıda bulunduğu sözkonusu fona diğer ülkelerin de katkıda bulunması arzu edilmektedir. Medeniyetler İttifakı’nın gerçek bir boşluğu dolduracağı, son dönemde insanlığı kültürel/dinsel ayrımlar temelinde bölmeye çalışanlara kuvvetli bir yanıt teşkil edeceği ve özellikle oluşturulacak Eylem Planı ile mevcut girişimlerden daha somut bir katma değer sağlayacağı düşünülmektedir.
Bu çerçevede ülkemizin İKÖ-AB Ortak Forumu’ndan sonra uluslararası alanda ilgi uyandıran yeni ve iddialı bir projeye daha önderlik etmesi, Türkiye’nin kültürler/medeniyetler arası diyalog alanındaki özgün konumunu bir kez daha gözler önüne sermektedir.