BALIKESIR

Balikesir, Anadolu Yarim-adasi’nin kuzey batisinda önemli bir kismi Marmara’da, geriye kalan kismi da Ege Bölgesi’nde yer alan bir ilimizdir.

TARIHÇE

Balikesir çevresinde bulunan pek çok höyük, iskan edilmis magara ve düz yerlesim yerinde yapilan arastirmalarda ele geçen bulgular, buralara M.Ö 8000-3000 yillari arasinda yerlesilmis oldugunu ortaya koymaktadir. Yortan Mezarligi’nda yapilan çalismalar, burada bir mezar kültü oldugunu ortaya çikarmistir. Hitit metinlerinde Assuva diye anilan Bati Anadolu’nun bu bölgesi Antik çagda Mysia diye anilmakta idi. M.Ö 3000-1200 yillari arasinda bu bölgede farkli diller konusan Pelasg ve Leleg kolonileri kurulmustur.

4. Truva döneminde (M.Ö 1800-1250) Antik çagda Ida diye anilan Kaz Daglari eteklerinde geçen efsanevi Truva Savaslari bölge halkini da derinden etkilemisti. Homeros’un Odeseus’unda anlatilan Argonotlar Arteka ve Kyzikos’a (Erdek) bu dönemde gelmislerdir.

M.Ö 790’da Miletoslu göçmenler, Kyzikos ve Prokonnes’te koloniler kurdu. M.Ö 680’de Kyzikos’a büyük bir Miletos göçmen grubu daha geldi. Kyzikos’un altin çagi basladi.

M.Ö 600’lerden itibaren Mysia bölgesi de Pers Imparatorlugu etkisi altina girdi.

M.Ö 500’de Persler’e karsi yapilan Ionia ayaklanmasina bölge kentleri de katildi. M.Ö 494’de isyan bastirildiktan sonra Mysia’da bulunan kentler de cezalandirildi.

M.Ö 478-477’de Mysia kiyilarindaki sehir devletleri de Aktika-Dellos deniz birligine katildilar.

M.Ö 410’da Kyzikos’u saran Persler’e karsi yardima gelen Atinali Alkibiades Bandirma Körfezi’nde yaptigi deniz savasini kazandi.

M.Ö 334’de Makedonyali Büyük Iskender Çanakkale Bogazi’ndan Anadolu’ya geçti. Biga yakinlarinda 3. Dareios’un Pers ordusunu yendi, bölge Persler’den temizlendi.

M.Ö 238-263’te Bergama hakimi olan Fletairos döneminde bölge Bergama yönetimi altina girdi. M.Ö 133’te Bergama Krali Attalos 3.Filometor’un vasiyeti üzerine bölge Roma hakimiyetine geçti.

Roma Imparatorlugu’nun ikiye bölünmesinden sonra M.S 395’de bölge merkezi Bizans olan Dogu Roma yönetiminde kaldi.

M.S 670’de Istanbul’u kusatmaya gelen Ararp ordusu Kyzikos’u ele geçirerek yedi yil burada kaldi. 718’de ikinci defa Istanbul’u kusatmaya gelen Ararplar Bergama ve Edremit bölgesini yagmaladilar.

1080’de Süleyman Sah Kyzikos’u ele geçirdi.

1085’de Süleyman Sah doguda savasirken emirlerinden Ilhan Bey kisa süre önce ellerinden çikmis olan Kyzikos, Apollonia, Poimanenon ve Edincik dolaylarini geri aldi.

1086’da Vezir Ebu Kasim, Süleyman Sah’in ölümü üzerine ayaklanan bazi emirleri bastirip birlestirdi. Kyzikos’u üs edinerek Sakiz Adasi’na kadar akinlar yapti. Türkmen savasçilar ilk kez denizcilikle ugrasmaya basladilar.

1092’de Vezir Ebu Kasim’in kardesi Ilgazi Iznik’te bas kaldirinca 1.Kiliçaslan onu yendi ve burayi baskent yapti. Sonra Marmara kiyilarini ve Edremit Körfezi’ne kadar olan yerleri fethetti. Buradan adalara ve Midilli’ye akinlara basladi. Ayni yil Izmir emiri Çaka Bey de Edremit’ten Abydos’a kadar olan kiyilari zaptetti.

1099’da Haçlilar, Marmara sahillerinde bulunan bütün Türkmenleri katlettiler. Haçlilardan sonra Oguz boylari Marmara Bölgesi’ne tekrar gelmeye basladilar. 1110 yilinda Mysia’daki Bizans kentleri Türk akinlarina karsi tahkim ettirildi.

1113’te Türkler Apollonia’yi tekrar ele geçirdiler. Türkler’in Kyzikos’a dogru yürümesi üzerine kent valisi burayi bosaltarak Bizans’a kaçti. 1115’te çok takviyeli bir Bizans ordusu ani bir baskinla Kyzikos’u ele geçirdi. Buralara yerlesmeye çalisan Türkleri kovdular.

1175’te Eskisehir ovasinda toplanan yüzbin çadir Türkmen Denizli, Bergama, Karia, Mysia ve Edremit bölgelerine dagildilar. 1206’dan itibaren Türkmen savasçilari Edremit ve Mysia’daki Bizans kentlerine sürekli akinlara basladilar.

1280’li yillarin sonlarina dogru baslarinda Danismend Gazi soyundan oldugu için büyük saygi gören Karasi Bey’in oldugu büyük bir Türkmen grubu yanlarinda Anadolu bati ucu Ulu Bey’i olan Germiyanoglu Yakup Bey ile beraber Mysia topraklarina girdiler; Kyzikos ve Bigados disinda bölgeyi fethettiler. Burayi Karasi topraklarina kattilar.

Mysia’nin Marmara ve Ege kiyilarini ele geçiren Karasi Bey Emir-ül Savahil oldu.

1304’de Bizanslilar tarafindan kiralanarak Kyzikos’a gönderilen Katalan parali askerleri Edincik taraflarinda yurt tutmaya çalisan bir Türk boyunu katlettiler. Bizans’in Anadolu’nun batisindaki son kalesi olan Alasehir’i kusatmis olan Sultan Mesud’un üzerine yürüdüler. Geçtikleri her yeri yakip yikarak bir yil sonra Anadolu’yu terk ettiler.

1306’da Saru Saltuk Baba’nin ölmesi üzerine ona bagli olan Türkmenlerden bir grup Ece Halil önderliginde Trakya üzerinden Karasi topraklarina geçtiler. Kaz Daglari bölgesine yerlestirildiler.

1336-37’de Osmanli Sultani Orhan Gazi Edremit Bölgesi disindaki Karasi topraklarini ülkesine katti.

1452-53’de Bogazkesen Hisari’nin yapilmasindan sonra Istanbul, Isfendiyaroglu Ismail Bey’in ordusu ve Akçaylioglu Mehmet Bey komutasinda Karasi birlikleri tarafindan fetih ordusu gelinceye kadar abluka altina alindi.

1853-56’da Kirim Harbi sonrasinda Kirim’dan 1859’da Seyh Samil’in Ruslara teslim olmasindan sonra Kafkasya’dan büyük çapta göçlerle gelenler bölgeye yerlestirildi.

1862-64’de Hüdavendigâr Vilayeti Valisi Ahmet Vefik Pasa Karasi elinde konar göçer yasayan yörükleri zorla iskâna tabi tuttu.

1877-78’de Osmanli-Rus Savasi (93 Muharebesi) sonunda Rumeli’den gelenler yörede iskân edildiler. Pek çok yeni köy kuruldu. 1881-1888 yillari arasinda Balikesir Karasi Vilayeti adiyla müstakil bir vilayet oldu.

1908’de Balya-Karaaydin Maden Kumpanyasi’na karsi Türkiye’de ilk isçi grevi yapildi. 15 Haziran 1909’da Karasi, Hüdavendigâr vilayetinden ayrilarak müstakil sancak oldu. 1912’de Rumeli’den gelen büyük bir muhacir grubu iskan ettirildi.

15 Mayis 1919’da Yunanlilar Izmir’e asker çikardi.

16 Mayis 1919’da Okuma Yurdu toplantisinda Balikesirliler düsmanla silahli mücadele karari aldilar. Millî Mücadele Dönemi basladi.

Balikesir Milli Mücadelede Redd-i Ilhak Cemiyeti’ni kuran ve düsmana karsi koyan ilk iller arasindadir. Kurtulus Savasi’nda 15 Mayis 1919’da düsmanin Izmir’i isgalinden hemen sonra Balikesir’de durumu müzakere eden çesitli kongreler düzenlendi. Balikesirliler Redd-i Ilhak Cemiyetini kurarak silahli direnis karari aldi. Kisa zamanda gelisen karsi koyma hareketi sonucu Akhisar, Ayvalik, Ivrindi cephelerinde düsman önünde 13 ay direnildi. 30 Haziran 1920’de isgal edilen Balikesir 6 Eylül 1922’de düsman isgalinden kurtuldu.

COGRAFYA

Balikesir Anadolu yarimadasinin kuzeybatisinda yer alir. Önemli bir bölümü Marmara cografi bölgesinin güney Marmara bölümünün Karesi yöresinde; diger küçük bir bölümü ise Ege cografi bölgesindeki asil Ege bölümünün Kuzey Ege kesimindedir. Bu konumuyla Türkiye’nin Marmara ve Ege Denizi’ne açilan yesil penceresidir. Kuzeybatisinda Çanakkale, kuzeyinde Marmara Denizi, dogusunda Bursa, güneydogusunda Kütahya, güneyinde Manisa, güneybatisinda Izmir, batisinda Ege Denizi yer alir.

TURIZM

Balikesir'de turizm alaninda büyük gelismeler olmustur. Baslica turizm merkezleri Altinoluk, Ayvalik, Edremit, Akçay, Burhaniye, Ören ve Erdek'tir. Pek çok uygarliga evsahipligi yapmis olan Balikesir, zengin tarihi kalintilariyla insanligin en eski dönemlerine isik tutar.

Kent çevresinde dogal güzellikler içinde kurulmus tarihi kalintilariyla pek çok kasaba bulunur. Edremit Körfezi, Altinoluk, Oksijen Cenneti bu güzel yörelerden bazilaridir. Zeytinlikler içinde yer alan Ayvalik ilçesinde ise güzel kumsallar, karsisindaki küçük adalar ve tarihi kalintilariyla ünlü Sarimsakli Yarimadasi ve Cunda (Alibey) Adasi gerçekten görülmeye deger yerlerdir.

Balikesir'in görülmeye deger tarihi eserleri merkezde: Zagnospasa Camii, Yildirim Camii, Saat Kulesi, Kuva-i Milliye Müzesi ve yeldegirmenleridir.

Ilçelerde: Ayvalik'ta Taksiyarkis Kilisesi, Saatli Camii , Bandirma'da liman, Burhaniye'de Ören, Edremit Osmanli dönemi tersanelerinin yani sira, Kursunlu Camii çevredeki en eski Islami eserdir. Ayrica Altinoluk bucaginda Andantros harabeleri dikkat çeker. Akçay'a 30 km. uzakliktaki Küçükkuyu köyüne yakin bir yerde bulunan Zeus Altari ilginçtir. Dünyaca ünlü Manyas Kuscenneti adeta bir sembol olmustur. Öte yandan Erdek, Ivrindi, Gönen ve Marmara ilçeleri de çesitli tarihi zenginliklere sahiptir. Bunlarin yanisira il merkezindeki Atatürk Parki, Degirmen Bogazi ve Çamlik, Balikesir'e ayri bir çekicilik kazandirmaktadir.

Tahta Kuslar Etnografya Müzesi; Edremit'e 17 km., Akçay'a 5 km. mesafede dogal güzellikler içinde kurulmustur. 1992 yilinda açilan bu müze ülkemizin ilk özel etnografya müzesi olmanin yanisira, bir köyde kurulan ilk sanat galerisidir.

Erdek Belkis Kalesi; M.Ö 7. yüzyilda kuruldugu sanilmaktadir. M.Ö. 333 yilinda Makedonya egemenligine girince Büyük Iskender, adayi iki köprü ile baglamis. Köprülerden birinin basina bir kale yaptirmistir. Sonralari bu kale halk arasinda Belkis olarak günümüze kadar ulasmistir.

Gönen Mozaik Müzesi; Gönen termal tesisleri yanindadir. Roma, Bizans ve Osmanli dönemlerine ait tas eserleri bulunmaktadir.

Marmara Adasi; Türkeli, Ekinlik, Pasalimani Adalari'ndan olusur. Ulasim denizyolu ile saglanmaktadir.

Saraylar Köyü Açik Hava Müzesi; Bizans döneminden kalan eserlerin bulundugu müze, Marmara'ya 25 km. uzakliktadir. Agios Georgis Meryemana Manastiri: Avsa köyünün 1,5 km. güneybatisinda manastir mevkiindedir.

Ayrica Balikesir ili termal tesisleriyle de ünlüdür.

TARIM

Bölgenin geçim kaynaklari genelde tarima dayalidir. Körfez bölgesinin yapisi itibariyla burasi zeytin cennetidir. Bunun yanisira tahil ürünleri, seker pancari, domates, kavun gibi ürünler ekonomideki yerlerini almislardir.

Bölgede pamuk üretimi de yapilmaktadir. Yörede, genellikle Akdeniz iklimi hüküm sürmekte ise de bu iklim karakteristigine daha çok Ege kiyilarinda rastlanmaktadir. Iç kisimlarda kara iklimi hakimdir.

SANAYI

Ilin sanayi yapisi gelismeye baslamistir. Balikesir denilince akla gelen zeytinyagi ve çiçek yagi fabrikalarinin yani sira kurulan dev salça fabrikalari, un ve yem sanayileri de ihracata yönelik olarak ekonomiye dogrudan katkida bulunmaktadir. Ayrica yörenin, kolonyasi da meshurdur.

Agir sanayi bölgesi, küçük sanayi sitesi ve organize sanayi sitesi Balikesir’in sanayideki gelismesine örnektir. Agir sanayi bölgesinde faal olan haddehaneler demir üretiminde çok önemli rol oynarlar.

EGITIM

Sosyal canlilik ve egitimdeki performansi ile aktif yasamda yerini alan Balikesir, 1992 yilinda kurulan ve 1 Ocak 1993 tarihinde tüzel kisiligini kazanan Balikesir Üniversitesi ile çagdas egitimcilige katkida bulunmaktadir.

NÜFUS

Yüzölçümü 14.456 km2 olan Balikesir’in 22 Ekim 2000 tarihinde yapilan genel nüfus sayimina göre nüfusu 1.076.347’dir. Marmara ve Ege Denizlerine birçok ilçesi ve sahili bulunan Balikesir’in merkez dahil 19 ilçesi, 52 belediyesi ve 909 köyü vardir. Ilçeleri Merkez, Ayvalik, Balya, Bandirma, Bigadiç, Burhaniye Dursunbey, Edremit, Erdek, Gömeç, Gönen, Havran, Ivrindi, Kepsut, Marmara, Manyas, Savastepe, Sindirgi ve Susurluk’tur.

BALIKESIR’DE BASIN

Balikesir Cumhuriyet Bassavciligi’nin 15.01.2003 tarihli verilerine göre; Il’de 53 adet gazete, 43 dergi, 19 bülten yayin hayatini sürdürmektedir.