¥ Hasan MERCAN
Eski Yugoslavya'da (Kosova da dahil) Çocuk Yazını 1951'lerde dallanıp budaklandı. Şair ve yazar Fahri Kaya'nın aynı yılda yayımlanan İlk Adımlar adlı çocuklara yönelik şiir kitabı bu türde çığır açmıştır. 1957'de çıkan Sevinç ve 1960 yılında yayımlanan Tomurcuk çocuk dergileri bu türün daha bir gelişmesine neden oldular. Bu arada, başta merhum Necati Zekeriya, Fahri Kaya, Mustafa Karahasan, Şükrü Ramo, Hüseyin Süleyman, Mahmut Kıratlı, Lütfü Seyfullah gibi Türkçe yazan, yazar ve şairler bu türün yurt çapında ve Balkanlarda tanınmasını sağladılar.
1970'lerin başında sözü geçen yazarlara Nimetullah Hafız, Nusret Dişo Ülkü, Naim Şaban, Hasan Mercan, Enver Baki, Zeynel Beksaç, İskender Muzbeğ, Bayram İbrahim, Avni ve Suat Engüllü, Fahri Ali vb. şairler eklenip, yayımladıkları kitaplarıyla Çocuk Yazını'nı daha bir güçlendirdiler. 1980'lerde sözkonusu yazın türü ana yurt Türkiye'de de tanınmaya, dergi ve gazetelerde yayımlanmaya başladı.
Yugoslavya parçalanıncaya kadar çocuk yazınlarına ilişkin yayımlanan öykü, şiir ve roman dalındaki yapıtların sayısı 400'ün üzerindedir. O dönemlerde Çocuk Yazını'ndan örnekler ilk ve orta okullarda yardımcı ders olarak okutuluyordu. Bu nedenle de sözkonusu yazın türü kendine özgü bir şekilde gelişiyor, ulus ile azınlıklar dillerine olduğu kadar Avrupa dilerine de çevriliyordu.
Nedir ki, 1981'de Yugoslavya parçalandı ve Türklerin yaşadığı Makedonya ve Kosova (Yugoslavya-Sırbistan) iki ayrı ülkeye dönüştü. Bu yüzden tekvücut olan önceki (Eski Yugoslavya'da) Çocuk Yazını'nda bir duraksama sezilmeye başlandı. Bu sav daha çok günümüz Makedonya Türk Çocuk Yazını'na aittir. Çünkü Yugoslavya (Kosova) Türk Çocuk Yazını, Tan'la, Kuş'la, Türkçem'le ve Filiz'le aynı haz ve hızda sürdürüldü.
Günümüz Yugoslavya (Kosova) Çocuk Yazını'nın ana ülke Türkiye'de ne kadar tanındığını, ne kadar saygı gördüğünü en iyi şu savlardan öğrenmiş olabiliriz:
"Yugoslavya'daki (Kosova) Çocuk Yazını, Türkiye'deki Çocuk Yazını'ndan güçlüdür. Türkiye'deki Çocuk Yazını'nın hız kazanmasına öncülük ettiği bile söylenebilir. Bu güçlü, etkin çocuk yazını sonunda Türkiye'yi de etkisine aldı denebilir." (Oktay Akbal, İstanbul, 1984)
"Çağdaş Yugoslavya (Kosova) Türk Edebiyatı'nın dikkat çeken bir diğer özelliği de çocuk edebiyatı örneklerine gösterilen dikkate değer alâkadır. Bu türün şiir kolu, Türkiye'deki örnekleriyle boy ölçüşebilecek niteliktedir." (Prof. Dr. Mustafa İsen, Ötelerden Bir Ses, 1997)
55 yıllık haz ve hız ile dallanıp budaklanan Çocuk Yazını'na ne yazık ki Kosova'da patlak veren savaş kötü bir etki yaptı. Şu anda bölgede hüküm süren kargaşa yüzünden Türkçe çıkan Tan ve Kuş çocuk dergileri yayımlanmıyor. Pek çok şairin de bölgeyi terketmesi, bu yazın dalının duraksamasına başlıca neden oldu.
Bundan sonra mı?
Sonrasını zaman gösterecek. Türk Kültür Bakanlığı, aydın, yazar ve yazın (edebiyat) sever saygın işadamları anlayış gösterip katkı sunmazlarsa sözkonusu Yugoslavya (Kosova) Çocuk Yazını'nın yerinde yeller esmiş ve 55 yıllık bir tarih maziye karışmış olacak.
Bundan büyük trajedi düşünülemez inancındayım.